فهرست کتاب


اخلاق در قرآن جلد دوم - فروع مسائل اخلاقی

آیت الله مکارم شیرازی با همکاری جمعی از فضلاء و دانشمندان

2- حبّ و وابستگی به دنیا

حبّ دنیا که سرچشمه به رأس خطایا و معاصی است، یکی دیگر از عوامل عجله و شتاب است. بنده دنیا جز دنیا را نمی بیند، و گویی چشم و گوش او کور و کَر می شود. آتش عشق و شوق دنیا در دل او زبانه می کشد و او را با شتاب به دنبال خیالات خام می فرستد و اغلب بر اثر عجله و شتابکاری، مشکلات و موانع راه را نمی بیندو خود را برای مقابله با آن آماده نمی کند و به همین دلیل گرفتار شکست و ناکامی می شود.

3- کمی ظرفیت و سعه صدر

از انگیزه های دیگر عجله و شتاب، کمی ظرفیت و سعه صدر است، افراد کم ظرفیت معمولاً عجولند و صاحبان سعه صدر با تأنّی و خویشتن داری و بردباری گام برمی دارند و همه چیز را زیر نظر می گیرند و با قدرت و قوّت در عین خون سردی، به سوی مقصد پیش می روند و به همین دلیل، کمتر گرفتار شکست می شوند.
تسویلات شیطان و تزئینات او و فریب های دوستان نادان و متملق و دروغگو و حسود و سخن چین، از عوامل مهم شتابزدگی و عجله است.
امام امیرمؤمنان علی علیه السّلام می فرمایند: و لاتعجلّنّ الی تصدیق ساع فانّ السّاعی غاشّ و ان تشبّه بالنّاصحین؛ در تصدیق سخن چینان عجله مکن؛ زیرا آنها خائنند، هر چند در لباس ناصحان خیرخواه ظاهر شوند.(736)

4- جهل و نادانی

یکی دیگر از عوامل شتابزدگی، جهل و نادانی و سفاهت است؛ زیرا افراد جاهل و نادان اغلب گرفتار اوهام و پندارهای غلط هستند و به گمان این که مقدّمات کار فراهم است، خود را در گرداب حوادث می افکنند و با ناکامی و شکست رو به رو می شوند، در حالی که هوشیاران آگاه، تمام جوانب کار را مورد بررسی قرار می دهند و با حزم و دوراندیشی و دور از هرگونه شتابزدگی، برنامه ریزی می کنند و مطمئناً پیروز می شوند. امیرمؤمنان علی علیه السّلام می فرمایند: من الحمق ألعجلة قبل الامکان؛ عجله کردن قبل از فراهم شدن امکانات (انجام کار)، از حماقت است.(737)