فهرست کتاب


اخلاق در قرآن جلد دوم - فروع مسائل اخلاقی

آیت الله مکارم شیرازی با همکاری جمعی از فضلاء و دانشمندان

4- هجوم اندوه و غصّه

چهارمین پیامد منفی عجله در کارها، هجوم امواج اندوه و غصّه، سوی انسان است؛ زیرا ناکامی ها و شکست های حاصل از عجله و دستپاچگی در بسیاری از اوقات، بسیار گران تمام می شود و انسان را با اندوه فراوان رو به رو می کند.
حضرت امیرمؤمنان علی علیه السّلام در یکی از کلمات قصارش در غررالحکم می فرمایند: العجل قبل الامکان یوجب الغصّة(732)؛ شتابزدگی پیش از فراهم شدن امکانات، سپس اندوه و غصّه است.

5- فزونی لغزش ها

از پیامدهای دیگر سوء آن، لغزش های فراوان است؛ زیرا تصمیم گیری صحیح نیاز به تأمّل و تدبّر و دقّت فراوان دارد و آن هم به صورت عجولانه و شتابزده امکان پذیر نیست و لذا افراد عجول غالباً گرفتار لغزش های مختلفی می شوند، چه در تشخیص هدف و چه در راه وصول آن.
امیرمؤمنان علی علیه السّلام می فرماید: مع العجل یکثر الزّلل؛ با عجله و شتابزدگی لغزش های فراوان پیش می آید(733). و نیز می فرمایند: من عجل کثر عثاره؛ هر کس شتاب کند، لغزش او بسیار خواهد بود.(734)

6- فزونی خطاها

ششمین اثر عجله، فزونی خطاها است که می تواند با فزونی لغزش ها یکی باشد و می تواند دو چیز محسوب شود، (خطا در تشخیص هدف است و لغزش در راه وصول به آن).
امیرمؤمنان علی علیه السّلام می فرمایند: أصاب متأنّ أوکاد، أخطأ مستعجل أوکاد؛ افراد خویشتن دار یا به مقصد می رسند و یا به طور نسبی موفق می شوند و افراد عجول گرفتار خطا می شوند، یا به طور نسبی خطا می کنند.(735)
به هر حال، زیان های ناشی از عجله و دستپاچگی، بیش از آن است که مردم عادی فکر می کنند، و جریمه ای که انسان های عجول به خاطر عجله می پردازند، قابل شمارش نیست.