فهرست کتاب


اخلاق در قرآن جلد دوم - فروع مسائل اخلاقی

آیت الله مکارم شیرازی با همکاری جمعی از فضلاء و دانشمندان

2- بی اعتنایی به حدیث اجتماعی و شخصیّت انسانی

بی اعتنایی به آبرو و حیثیت اجتماعی و ضعف شخصیت انسانی، اغلب سبب آلودگی به انواع شهوات می شود، در حالی که آبرو و شخصیّت انسانی و توجّه به حیثیت اجتماعی، انسان را - هر چند که ایمان به خدا نیز نداشته باشد - در برابر طغیان شهوات، کنترل می کند.
به همین دلیل، در جوامع غیر دینی، افراد آبرومند و باشخصیّت، کمتر تسلیم طغیان شهوات گشته و به شکم پرستی و شهوات بی قید و شرط جنسی روی می آورند؛ زیرا آبرو و حیثیت اجتماعی و شخصیت انسانی آنها، سدی است در برابر طغیان شهوات.
بنابراین همیشه تنها افراد رذل و بی شخصیّت، در چنگال این امور گرفتار می گردند.

3- غفلت و بی خبری

غفلت و بی خبری از پیامدهای شهوت پرستی، عامل دیگر آلودگی به این رذیله اخلاقی است؛ زیرا بیشتر رذایل اخلاقی، آثار سوء جسمانی و بهداشتی دارد؛ مثلاً، شکم پرستی، انسان را به انواع بیماری ها مبتلا می سازد و یا افراط در شهوت جنسی، نیرو و توان انسان را کاهش داده، اعصاب را در هم می کوبد و عمر را کوتاه نموده و در نهایت سلامت جسمی و روحی انسان را مختل می سازد.
به همین دلیل، در جوامع غیرمذهبی، افراد زیادی مقیّد به رعایت اعتدال در خوردن و مسایل جنسی هستند؛ زیرا توصیه پزشکان را در این زمینه پذیرفته و نتایج آن را درک کرده اند.
مشکلات اجتماعی ناشی از شهوت پرستی نیز قابل انکار نیست. به یقین شکم پرستی گروهی از مردم سبب گرسنگی گروه های دیگری خواهد شد.
بی بندوباری در مسائل جنسی نیز سبب ناامنی زن و فرزند این افراد می شود و چه بسا که آلودگی به عمق خانه آنها نیز نفوذ می کند.
بنابراین هر کس که بر این امور توجّه کند، به یقین در کنترل شهوات خویش می کوشد.

4- معاشرت های نامناسب و محیطهای آلوده

معاشرت های نامناسب، دوستان ناباب، محیطهای آلوده و فساد وسائل ارتباط جمعی یکی از عوامل دیگر آلودگی به شهوت پرستی است. اغلب انسان های ناباب، دوستان خود را به گناه سوق داده و آنها را غرق گناه می سازند و راه های مختلف ارتکاب گناه را به آنها می آموزند، به گونه ای که می توان گفت: رایج ترین اسباب آلودگی به شهوت پرستی، معاشرت با انسانهای گناهکار و آلوده است.
بدآموزی ناشی از وسائل ارتباط جمعی و محیطهای آلوده نیز از عوامل مهمّ این آلودگی است. در این زمینه در بحث های مربوط به امور زمینه ساز مفاسد اخلاقی در جلّد اوّل به قدر کافی صحبت کردیم و به طور مشروح بیان داشتیم که معاشرت های آلوده، نه تنها انسان را آلوده گناه و مفاسد اخلاقی می کند، بلکه تا سر حد کفر نیز پیش می برد.
قرآن مجید نیز درباره بعضی از دوزخیان می گوید: و یوم یعضّ الظالم علی یدیه یقول یا لیتنی اتّخذت مع الرّسول سبیلاً - یا ویلتی لم أتّخذ فلاناً خلیلاً - لقد أضلّنی عن الذّکر بعد اذ جائنی و کان الشّیطان للانسان خذولاً(477)؛ و به خاطر بیاور روزی که ظالم دست خویش را از شدّت حسرت به دندان می گزد و می گوید: ای کاش! با رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله و سلّم راهی برگزیده بودم. ای وای بر من! کاش فلان (شخص گمراه) را دوست خود انتخاب نکرده بودم! او مرا از ذکر خدا گمراه ساخت، بعد از آن که (یاد حق) به سراغ من آمده بود و شیطان همیشه خوارکننده انسان است. (او را گمراه می سازد، سپس در بیراهه رهایش می کند.)
محیطهای آلوده، پدران و مادران فاسد و منحرف، از دیگر عوامل مؤثّر آلودگی به شهوت پرستی است که تأثیر مخرّب آنها قابل انکار نیست. به همین دلیل، هنگامی که بیشتر افراد پاک وارد چنین محیطهایی شوند، دین و ایمان خود را از دست داده و آلوده شهوات و مفاسد اخلاقی می شوند.
چون در جلد اوّل، در بحث کلیات مسایل اخلاقی این امور را به عنوان زمینه سازهای اخلاقی، به طور مشروح مورد بحث قرار داده ایم؛ در اینجا به همین مقدار بسنده می کنیم.