فهرست کتاب


اخلاق در قرآن جلد دوم - فروع مسائل اخلاقی

آیت الله مکارم شیرازی با همکاری جمعی از فضلاء و دانشمندان

1- ضعف ایمان

ضعف ایمان، علّت اصلی نادیده گرفتن فرمان های الهی است. اگر انسان، خدا را حاضر و ناظر بداند و دادگاه بزرگ الهی را در قیامت با چشمان قلب خویش مجسم نماید؛ هرگز حدود الهی را نمی شکند و از مرزها تجاوز نکرده و آلوده شهوات و مفاسد اخلاقی نمی گردد.
این همان برهان الهی است که در بدترین شرایط زندگی حضرت یوسف علیه السّلام به سراغش آمد و او را از آلودگی به فحشا - که تمام زمینه های ارتکاب، موجود و موانعش مفقود بود - حفظ کرد.
اگر ایمان ضعیف گشته و توجّه به مبدأ و معاد کم گردد، زمینه طغیان شهوات کاملاً فراهم می شود که انسان در چنین شرایطی مثل حیوان درنده ای که از قفس خارج شده باشد و هیچ گونه مانعی در برابر خود نبیند، به همه جا حمله می کند و اگر کسی در برابرش ظاهر شود، می درد.
در این رابطه در حدیث علوی آمده است: من اشتاق الی الجنّة سلا عن الشّهوات؛ کسی که مشتاق به بهشت (و معتقد به آن) باشد، شهوات سرکش را به فراموشی می سپارد.(475)
گاهی نیز انسان برای بهره گیری از شهوات بدون قید و شرط، سدّ ایمان را در هم می شکند تا در شهوت پرستی آزاد باشد؛ قرآن مجید می فرماید: بل یرید الأنسان لیفجر أمامه - یسئل أیّان یوم القیامة(476)؛...بلکه انسان می خواهد (آزاد باشد و بدون ترس از دادگاه قیامت) در تمام عصر، گناه کند؛ (از این رو) می پرسد: قیامت کی خواهد بود؟! (سؤالی که نشانه انکار یا تردید است).

2- بی اعتنایی به حدیث اجتماعی و شخصیّت انسانی

بی اعتنایی به آبرو و حیثیت اجتماعی و ضعف شخصیت انسانی، اغلب سبب آلودگی به انواع شهوات می شود، در حالی که آبرو و شخصیّت انسانی و توجّه به حیثیت اجتماعی، انسان را - هر چند که ایمان به خدا نیز نداشته باشد - در برابر طغیان شهوات، کنترل می کند.
به همین دلیل، در جوامع غیر دینی، افراد آبرومند و باشخصیّت، کمتر تسلیم طغیان شهوات گشته و به شکم پرستی و شهوات بی قید و شرط جنسی روی می آورند؛ زیرا آبرو و حیثیت اجتماعی و شخصیت انسانی آنها، سدی است در برابر طغیان شهوات.
بنابراین همیشه تنها افراد رذل و بی شخصیّت، در چنگال این امور گرفتار می گردند.

3- غفلت و بی خبری

غفلت و بی خبری از پیامدهای شهوت پرستی، عامل دیگر آلودگی به این رذیله اخلاقی است؛ زیرا بیشتر رذایل اخلاقی، آثار سوء جسمانی و بهداشتی دارد؛ مثلاً، شکم پرستی، انسان را به انواع بیماری ها مبتلا می سازد و یا افراط در شهوت جنسی، نیرو و توان انسان را کاهش داده، اعصاب را در هم می کوبد و عمر را کوتاه نموده و در نهایت سلامت جسمی و روحی انسان را مختل می سازد.
به همین دلیل، در جوامع غیرمذهبی، افراد زیادی مقیّد به رعایت اعتدال در خوردن و مسایل جنسی هستند؛ زیرا توصیه پزشکان را در این زمینه پذیرفته و نتایج آن را درک کرده اند.
مشکلات اجتماعی ناشی از شهوت پرستی نیز قابل انکار نیست. به یقین شکم پرستی گروهی از مردم سبب گرسنگی گروه های دیگری خواهد شد.
بی بندوباری در مسائل جنسی نیز سبب ناامنی زن و فرزند این افراد می شود و چه بسا که آلودگی به عمق خانه آنها نیز نفوذ می کند.
بنابراین هر کس که بر این امور توجّه کند، به یقین در کنترل شهوات خویش می کوشد.