فهرست کتاب


اخلاق در قرآن جلد دوم - فروع مسائل اخلاقی

آیت الله مکارم شیرازی با همکاری جمعی از فضلاء و دانشمندان

4- زندگی پُر رنج محصول دیگری از طول امل

بدیهی است هرقدر آرزوها طولانی تر باشند تهیّه مقدّمات بیشتری را می طلبد، همچنین صرفه جویی بیشتری برای حفظ اموال و ثروت ها جهت رسیدن به آن آرزوهای دور و دراز لازم است و نتیجه این دو، یک زندگی توأم با درد و رنج و سخت گیری بر خود و خانواده خود توأم با تلاش شبانه روزی بی رویّه خواهد بود.
به همین جهت در احادیثی که از امیرمؤمنان علی علیه السّلام نقل شده است می خوانیم: من کثر مناه کثر عنائه؛ کسی که آرزوهایش زیاد باشد، تعب و رنج او فزونی خواهد یافت.
و نیز می فرماید: من أستعان بالأمانیّ أفلس؛ کسی که از آرزوهای دراز کمک بگیرد فقیر و مفلس می شود (و زندگی فقیرانه خواهد داشت هر چند ثروتمند باشد).
و نیز می فرماید: الرّغبة مفتاح النّصب؛ تمایل به دنیا (و آرزوهای دراز) کلید درد و رنج است!(279)

5- طول امل و زندگی ذلّت بار

صاحبان آرزوهای دراز نه تنها در رنج و تعب دائم به سر می برند، بلکه ناچارند شخصیّت انسانی خود را نیز در هم بشکنند و برای رسیدن به مقصود خیالی در برابر هر کس و ناکس خضوع کنند و دست التماس به سوی این و آن دراز نمایند و به زندگی ذلّت بار تن در دهند. در حدیثی از امیرمؤمنان علی علیه السّلام می خوانیم: ذلّ الرّجال فی خیبة الأمال؛ خواری مردان در ناکامی آرزوهاست.(280)

6- محرومیّت از نعمتها

همان گونه که در بالا اشاره شد، کسانی که گرفتار آرزوهای دور و درازند و در دریای امانی غوطه ورند، غالباً به سراغ صرفه جویی و سخت گیری هر چه بیشتر در استفاده از مواهب حیات و زندگی می روند تا به آرزوهای دور و دراز خود برسند. به همین دلیل نسبت به همه کس حتّی خویشتن و زن و فرزند بخیل خواهند بود، همان بخلی که آنها را از بهره گیری از نعمت های الهی محروم می سازد و در عین برخورداری از امکانات فراوان، زندگی فقیرانه ای دارند.
در زمان خود افرادی را می بینیم که تحت عنوان تأمین آینده! برای خود و فرزندان، گرفتار طول امل هستند و همین امر آنان را از مواهبی که در اختیار دارند محروم می سازد.