فهرست کتاب


در سایه سار رمضان (پژوهشی در کلام و پیام مقام معظم رهبری حضرت آیة الله العظمی خامنه ای)

مرکز غدیر‏‏‏

كـلام امـیـرالمـؤمـنـیـن (عـلیـه الصـّلاة والسـّلام ) در یـكـى از خـطـبـه هـاى روز عـیـد فطر

امیرالمؤمنین (علیه الصّلاة والسّلام ) در یكى از خطبه هاى روز عید فطر چنین فرمود:
أَیُّهَا النّاسُ، إِنَّ یَوْمَكُمْ هذَا یُثَابُ فیهِ الْمُحْسِنُونَ.
اى مـردم ، امـروز روزى اسـت كـه در آن نـیـكـوكـاران پـاداش واجـر خـود را از خـداى مـتـعـال مـى گـیرند، اجر روزه ، اجر عبادات ماه رمضان ، اجر امساكها و جلوگیرى ها از هواى نفس .
وَ یَخْسَرُ فیهِ الْمُبْطِلُونَ.
و كـسـانـى كـه حـركـت و عمل نادرست داشته اند، در چنین روزى ، خسارت بدكارگى خود را خواهند یافت . امروز، روز جزاست .
وَ هُوَ أَشْبَهُ یَوْمٍ بِیَوْمِ قِیَامِكُمْ.
امروز، شبیه روز قیامت است .
فَاذْكُرُوا بِخُرُوجِكُمْ مِنْ مَنَازِلِكُمْ إِلى مُصَلاّكُمْ خُرُوجَكُمْ مِنَ الاَجْدَاثِ إِلى رَبِّكُمْ.
از خـانـه كه به طرف مصلاى نماز عید فطر خارج مى شوید، به یاد بیاورید هنگامى را كـه از قـبـرهـاى خـود در روز قـیـامـت خـارج مـى شـویـد تـا بـه طـرف مـیـدان عـظیم قیامت و محل ثواب وعقاب الهى روانه گردید.
وَ اذْكُرُوا بِوُقُوفِكُمْ فی مُصَلاّكُمْ وُقُوفَكُمْ بَیْنَ یَدَیْ رَبِّكُمْ.
در مـصـلا كـه بـراى نـماز مى ایستید، به یاد بیاورید هنگامى را كه در قیامت ، در پیشگاه پروردگار ایستاده اید و براى حساب و كتاب آماده مى شوید.
وَ اذْكُرُوا بِرُجُوعِكُمْ إِلى مَنَازِلِكُمْ رَجُوعَكُمْ إِلى مَنَازِلِكُمْ فِی الْجَنَّةِ أَوِ النّارِ.
از مـصلا كه به خانه هاى خود برمى گردید، به یاد بیاورید وقتى را كه از عرصه ى قیامت به سوى منازل بهشتى خود روانه مى شوید تا درآنها سكنا گزینید.
بعد فرمود :
((وَ اعْلَمُوا، عِبَادَ اللّهِ،))
اى بندگان خدا،
((أَنَّ أَدْنى مَا لِلصّائِمینَ وَ الصّائِمَاتِ.))
كـمـتـریـن كـه خـداى مـتـعـال بـراى مـردان و زنـان روزه دار در مثل امروز یا در مثل روز آخر ماه رمضان عطا خواهد كرد، این است كه :
((أَنْ یُنَادیهِمْ مَلَكٌ فی آخِرِ یَوْمٍ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ)):
فرشته اى در آخرین روز ماه رمضان ، آنها را مخاطب قرار دهد و گوید :
((أَبْشِرُوا، عِبَادَ اللّهِ.))
بشارت بر شما باد، اى بندگان خدا
((فَقَدْ غَفَرَ اللّهُ لَكُمْ مَا سَلَفَ مِنْ ذُنُوبِكُمْ.))
گناهان شما آمرزیده شد.
ایـن ، پـاداش مـاه رمـضـان اسـت . بـه یـك روزه ى درسـت ، یـك عمل پر مغز و یك عبادت خالصانه و مخلصانه ، در آخرین دقایق ماه رمضان و آخرین ساعات آن ماه عزیز، این گونه پاداش داده مى شود
فقد غفر لكم ما سلف من ذنوبكم .
آمرزش گناهان گذشته ، پاداش كمى نیست
((فَانْظُرُوا كَیْفَ تَكُونُونَ فیمَا تَسْتَأْنِفُونَ.))
))؛ ببینید از امروز كه مى خواهید روزى نو را شروع كنید، چگونه شروع خواهید كرد. مبادا خیال كنید و با خود بگویید كه ما گناه كنیم ، تا در ماه رمضان دیگر، آمرزیده شویم . هـیـچ كـس نـمـى دانـد كـه تـا مـاه رمـضـان دیـگـر زنـده خـواهـد مـانـد یـا نـه . سـال گـذشـتـه ، در هـمـیـن نـمـاز عـیـد و در هـمـیـن مـصـلّى ، كـسـانـى حـضـور داشـتـنـد، كه امسال نیستند. سال آینده هم معلوم نیست كدام از ما باشیم و كدام نباشیم . به علاوه ، گناهى كـه از روى تجرّى و تعمد انجام گیرد، دل انسان را سیاه وتاریك مى كند. از چنین انسانى ، دیـگـر عبادت خالصانه ، به آسانى سر نمى زند، تا گناه وى ، به خاطر آن عبادت ، آمـرزیـده شـود. سـعـى كـنـیـد و سـعـى كـنـیـم كـه از گـنـاهـان اجـتـنـاب نـمـایـیـم و عمل صالح انجام دهیم . این است خصوصیتى كه یك انسان را سعادتمند مى كند.(174)

روایت امام مجتبى (علیه السّلام )

روز عـیـد فـطـر، خـودِ روز مـورد تـوجـه پـروردگـار و روز نـزول مـغـفـرت و رحـمـت الهـى بـر مـؤمـنـان اسـت . ایـن روز را هـم بـایـد مـثـل ایام ماه مبارك رمضان ، قدردانى كرد. امام مجتبى (علیه السّلام ) ـ طبق روایتى ـ در روز عـیـد فـطـر، از راهـى عـبـور مـى كـرد. دیـد جـمـعـیـتـى ایـسـتـاده اند و بازى مى كنند و بى خـیـال و بـى توجه به اهمیت این روز، با غفلت خودشان سرگرم اند و مى خندند. كنار آن جمعیت ایستاد و فرمود:
(( اِنَّ اللّهَ جَعَلَ شَهْرَ رَمَضانِ مِضْمارا لِخَلْقِهِ))؛ خداوند، ماه رمضان را میدان مسابقه اى براى بندگانش قرار داده است .
((فـَیـَسـْتـَبـِقـُونَ فیهِ بِطاعَتِهِ اِلى مَرْضاتِهِ))؛ كه در این میدان مسابقه ، به وسـیـله ى اطاعت او، به سوى رضایت او با یكدیگر مسابقه بگذارند و از یكدیگر پیشى گیرند.
((فَسَبَقَ قَوْمٌ فَفازُوا))؛ در این ماه رمضانى كه گذشت ، عده اى توانستند پیشى بگیرند و از دیگران جلو بیفتند، و اینها پیروز و موفق شدند.
((وَ قَصُرَ آخَرُونَ فَخابُوا))؛ اما عده ى دیگرى ، در همین ماه رمضان كوتاهى كردند. آنها نتوانستند خود را به درگاه رحمت الهى برسانند، و ماءیوس و نومید شدند.
((فـَالْعـَجـَبُ كـُلُّ الْعـَجـَبِ مـَنْ ضاحَكَ لاعَبَ فىِ الْیَوْمِ الَّذى یُثابُ فیهِ الْمُحْسِنُونُ وَ یـُخـْسـِرُ فـیـهِ الْمـُبـْطـِلُون ))؛ تـعـجـب اسـت از كـسـانـى كـه بـى خـیـال مـى خـندند و به لعب مشغول مى شوند. در آن روزى كه نیكوكاران خرمنهاى ثواب را مـى چـیـنـنـد و مـى بـرنـد، و مـحـرومـان ، خـسـارت خـود را تـحـویـل مـى گـیـرنـد، خـسـارتـهـاى آنـان دامـنـگـیـرشـان مـى شـود. روز بـزرگى است . مثل روز قیامت است . در این روز، كسانى كه در ماه رمضان توانسته اند رضاى الهى را به دسـت بـیـاورنـد، پاداش ‍ خود را از خداى متعال خواهند گرفت . امروز روزى نیست كه انسان بتواند در آن ، به غفلت سركند. سپس در ادامه فرمود:
((لَوْ كـُشـِفَ الْغـِطـاءُ لَعـَلِمـُوا اَنَّ الْمـُحـْسـِنَ مـَشـْغـُولٌ بـِاحـْسانِهِ، وَ الْمُسى ءُ مَشْغُولٌ بـِاسـائَتـِه (175»؛ اگـر چشم بصیرت ، نافذ مى شد و پرده ى حجاب مادى از مـقـابـل چـشـمـهـاى مـا كـنـار مـى رفـت ، مـى دیـدیـم كـه نـیـكـان مـشـغـول جـمـع آورى پـاداش ‍ خـودنـد و بـه بـرداشـتـن ثـواب ، مـشـغول و سرگرمند، چنان كه بدان سرگرم به نتایج كوتاهیهاى خودشان هستند.(176 )

پاورقی

1- بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم 6/2/1369
2- بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم 6/2/1369
3- بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم 22/1/1369
4- بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم 18/1/1369
5- بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم 30/1/1369
6- بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم 6/2/1369
7- بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم 26/1/1370
8- بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم 6/2/1369
9- بیانات در دیدار جمعى از روحانیون 22/12/1369
10- بیانات در دیدار جمعى از روحانیون 22/12/1369
11- بیانات در جمع فضلا و طلاب و روحانیون مشهد 4/1/1369
12- بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم (روز یازدهم ماه مبارك رمضان ) 18/1/1369
13- بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم (روز یازدهم ماه مبارك رمضان ) 18/1/
14- مفاتیح الجنان ، دعاى كمیل
15- مفاتیح الجنان ، دعاى ابوحمزه ى ثمالى
16- بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم (روز یازدهم ماه مبارك رمضان ) 18/1/1369
17- همان
18- بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم (روز یازدهم ماه مبارك رمضان ) 18/1/
19- بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم (روز یازدهم ماه مبارك رمضان ) 18/1/1369
20- بحارالانوار، ج 93، ص 211
21- بـیـانات در دیدار مسؤولان و كارگزاران نظام جمهورى اسلامى (به مناسبت عید سعید فطر) 7/2/1369
22- ((والصـّلوة قـربان كلّ تقى )) از كلمات قصار امیرالمؤمنین على (علیه السّلام در نهج البلاغه .
23- بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم (روز سى ام ماه مبارك رمضان ) 6/2/1369
24- بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم (روز یازدهم ماه مبارك رمضان ) 18/1/
25- بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم (روز یازدهم ماه مبارك رمضان ) 18/1/1369
26- عنكبوت : 45
27- بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم (روز یازدهم ماه مبارك رمضان ) 18/1/1369
28- بحارالانوار، ج 70، ص 64، حدیث نبوى
29- بـیانات در دیدار علما، طلاب و اقشار مختلف مردم شهر مقدس قم (به مناسبت یوم اللّه نوزده دى ) 19/10/1375
30- فصّلت : 30
31- الاقبال الاعمال الحسنه ، سید بن طاووس ، ج 3، ص 299
32- همان
33- 17/7/1381
34- بیانات در روز اول ماه مبارك رمضان ، مطابق با 4/12/1371
35- بیانات در روز اول ماه مبارك رمضان ، مطابق با 4/12/1371
36- مریم : 39
37- بیانات در روز اول ماه مبارك رمضان ، مطابق با 4/12/
38- همان
39- بیانات در روز اول ماه مبارك رمضان ، مطابق با 4/12/1371
40- بیانات در روز اول ماه مبارك رمضان ، مطابق با 4/12/1371
41- خطبه هاى نماز جمعه ى تهران 10/1/1369
42- ((اَلسَّلامُ عـَلیـْكَ یـا شـَهْرَ اللّهِ الاَْكْبَرَ و یا عیدَ اءَوْلیائِهِ. اَلسَّلامُ عَلَیْكَ یا اَكـْرَمَ مـَصـْحُوبٍ مِنَ الاَْوقاتِ وَ یا خَیْرَ شَهْرٍ فِى الاَْیّامِ وَ السّاعاتِ. اَلسَّلامُ عَلَیْكَ مِن شَهْرٍ قَرُبَتْ فیه الاَّْمالُ وَ نُشِرَتْ فیه الاَْعمالُ...))
43- بقره : 63ـ21 و...
44- حجرات 10؛ بقره : 282
45- 24/8/1383
46- 23/9/1377
47- 25/9/1380
48- الاقبال بالاعمال الحسنة ، سیدبن طاووس ، ج 1، ص 1376
49- امالى شیخ صدوق ، ص 84
50- ثواب الاعمال ، ص 75
51- همان
52- المقنعة ، ص 310
53- غررالحكم : ح 5889
54- 12/10/1376
55- 1/11/1376
56- بـیـانـات در دیـدار جـمعى از علما، ائمه ى جمعه و جماعات ، مسؤولان دستگاههاى ادارى و نـهـادهـاى انقلابى و تشكیلات قضایى ، جمع كثیرى از نمایندگان مجلس شوراى اسـلامـى و فـرمـانـدهـان نـیـروهـاى مـسـلح بـه مـنـاسـبـت مـیـلاد بـا سـعـادت حـضـرت رسول اكرم (صلّى اللّه علیه و آله و سلّم ) و ولادت امام جعفرصادق (ع )، 26/7/8
57- بـیـانـات در دیـدار جـمع كثیرى از پاسداران ، در سالروز میلاد امام حسین (ع ) و روز پاسدار، 10/12/1368
58- بحارالانوار، ج 71، ص 173
59- همان
60- بـیـانـات در دیـدار فـرمـانـدهـان و جـمـعـى از پاسداران سپاه و كمیته ى انقلاب اسـلامـى ، مـسـؤولان دفـاتـر نمایندگى ولى فقیه در سپاه و خانواده هاى معظّم شهدا، در سالروز میلاد امام حسین (ع ) و روز پاسدار 29/11/1369
61- بقره : 183
62- 26/10/1376
63- 4/10/1378
64- 17/7/1384
65- 29/7/1377
66- صحیفه ى سجادیه ، دعاى 44
67- منبع درج گردد.
68- 29/7/1384
69- هود: 3
70- پـیـام بـه مـلت شـریـف ایـران ، بـه مـنـاسـبـت حلول سال نو 1/1/1369
71- بـیـانـات در دیـدار مـسـؤولان كـشـورى و لشـكـرى در نـخـسـتـیـن روز از سال نو و در آستانه ى ماه مبارك رمضان 1/1/1369
72- بـیـانـات در دیـدار مـسـؤولان كـشـورى و لشـكـرى در نـخـسـتـیـن روز از سال نو و در آستانه ماه مبارك رمضان 1/1/
73- مفاتیح الجنان ، دعاى ابوحمزه ى ثمالى
74- بـیـانـات در دیـدار مـسـؤولان كـشـورى و لشـكـرى در نـخـسـتـیـن روز از سال نو و در آستانه ى ماه مبارك رمضان 1/1/1369
75- مقصود ((مولانا))ست كه در مثنوى به این مطلب پرداخته است .
76- یس : 11
77- 3/10/1376
78- مفاتیح الجنان : صلوات مرویّه از امام سجّاد (علیه السّلام )
79- 13/7/1383
80- 20/8/1380
81- 4/7/1380
82- بیانات در روز اوّل ماه مبارك رمضان ، مطابق با 4/12/1371
83- 28/10/1377
84- نـهـج الفـصـاحـه : ح 1883 ((الصـّوم جـُنَّةٌ مـن عذاب اللّه ))، ح 1887 ((الصّوم جُنّةٌ من النّار...))
85-
86- النازعات : 40
87- بقره : 153ـ45
88- نـهـج البـلاغـه : بـه قـلم فـیض الاسلام ، خطبه ى 16 ((الا وانّ الخطایا خیلٌ شـُمـُسٌ حـمـل علیها اهلها و خلعت لُجُمُها فتقحمّت بهم فى النّار...)) آگاه باشید! خطاها مـانـنـد اسـبهاى سركش لجام گسیخته اند كه سوار شده ى بر آنها گناهكارانند و سواران خود را در آتش مى اندازند.
89- نساء: 10
90- یونس : 30
91- 6/8/1383
92- فضائل الاشهر الثلاثه ، ص 102
93- علل الشرایع ، ص 270
94- علل الشرایع ، ص 270
95- همان
96- الغارات ، ص 343
97- النوادر: 22
98- همان
99- بحارالانوار: ج 77، ص 27
100- 26/9/1378
101- مریم : 31
102- مـقـصـود آیـه ى 183 از سـوره ى بـقـره است كه معظم له در آغاز خطبه ى نماز قرائت فرموده اند.
103- خطبه هاى نماز جمعه ى تهران ، 10/1/1369
104- بقره : 183
105- بـیـانـات در دیـدار روحـانـیـان و مبلغان اعزامى به مناسبت فرارسیدن ماه مبارك رمضان ، 17/11/
106- آل عمران : 164، جمعه : 2
107- مـیـزان الحـكـمـه ، ج 4، ص 176: ((انّ ابـواب السـّمـاء تـفـتـح فـى اوّل لیلة من شهر رمضان ولا تغلق الى آخر لیلة منه .))
108- مـیـزان الحـكـمة ، ج 4، ص 177: ((.. تغلق فیه ابواب النّار و تفتح فیه ابواب الجنان ...))
109- 20/8/1381
110- خطبه هاى نماز جمعه ى تهران ، 10/1/1369
111- بقره : 183
112- بـیـانـات در دیـدار روحـانـیـان و مبلّغان اعزامى به مناسبت فرارسیدن ماه مبارك رمضان ، 17/11/
113- غاشیه : 17
114- میزان الحكمه ، ج 4، ص 178
115- اعراف : 96
116- بـیـانـات در دیـدار روحـانـیـان و مبلّغان اعزامى به مناسبت فرارسیدن ماه مبارك رمضان ، 17/11/
117- حشر: 9
118- بـیـانات در دیدار اقشار مختلف مردم (روز سى ام ماه مبارك رمضان )، مطابق با 6/2/1369
119- زمر: 9
120- بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم (روز سى ام ماه مبارك رمضان )، 6/2/1369
121- خطبه هاى نماز جمعه ى تهران ، 10/1/1369
122- همان
123- حدید: 28
124- خطبه هاى نماز جمعه ى تهران ، 10/1/1369
125- همان
126- البلد الامین ، ص 27
127- ماعون : 3 ـ 1
128- 15/9/1381
129- خطبه هاى نماز جمعه ى تهران ، 16/1/1370
130- نساء: 141
131- خطبه هاى نماز جمعه ى تهران ، 10/1/1369
132- خطبه هاى نماز جمعه ى تهران ، 10/1/1369
133- مفاتیح الجنان ، از ادعیه ى یومیّه ى ماه رمضان .
134- هود: 3
135- هود: 52
136- بیانات در خطبه هاى نماز جمعه ى تهران ، 28/10/1375
137- آل عمران : 147
138- اعراف : 201
139- بیانات در خطبه هاى نماز جمعه ى تهران ، 28/10/1375
140- خطبه هاى نماز جمعه ى تهران ، 7/12/1371
141- پـیـام بـه مـلت شـریـف ایـران ، بـه مـنـاسـبـت حلول سال نو، 1/1/1370
142- بـیـانـات در دیدار ائمه ى جماعات و روحانیون و مبلغین ، درآستانه ى ماه مبارك رمضان ، 25/11/1371
143- بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم (روز یازدهم ماه مبارك رمضان ) 18/1/9
144- بقره : 186
145- خطبه هاى نماز جمعه ى تهران ، 10/1/1369
146- بـیـانـات در دیدار اقشار مختلف مردم (روز بیست ونهم ماه مبارك رمضان ) مطابق با 26/1/1370
147- همان
148- روم : 10
149- بیانات در خطبه هاى نماز جمعه ، سوم رمضان مطابق با 14/11/1373
150- بیانات در خطبه هاى نماز عید فطر، 1/12/74
151- بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم ، 29/7/1377
152- قدر: 3
153- قدر: 5
154- یس : 58
155- بـیـانـات در دیـدار عـلمـا، طـلاب و اقشار مختلف مردم شهر مقدس قم به مناسبت سالروز نوزده دى ماه ، 19/10/1375
156- 26/10/1376
157- 1/11/1376
158- قدر: 3
159- مقصود دعایى است كه در تعقیب نمازهاى فریضه خوانده مى شود: ((یا علىُّ یا عظیم ...))
160- 23/8/1382
161- قدر: 3 و 4
162- قدر: 5
163- 5/9/1376
164- قدر: 3
165- نساء: 32
166- مفاتیح الجنان ، دعاى ابوحمزه ى ثمالى
167- حج : 10
168- 29/7/1384
169- نهج البلاغه : حكمت 420
170- 18/10/1378
171- مفاتیح الجنان
172- 24/8/1383
173- 13/8/1384
174- بیانات در خطبه هاى نماز عید فطر، 22/12/1372
175- تحف العقول : كلمات قصار امام حسن (ع)
176- بیانات در خطبه هاى نماز عید سعید فطر، 4/1/1372