فهرست کتاب


در سایه سار رمضان (پژوهشی در کلام و پیام مقام معظم رهبری حضرت آیة الله العظمی خامنه ای)

مرکز غدیر‏‏‏

روزه ، پلّكانى به سمت تقوا

روزه ، پـلّكـانـى بـه سـمـت تـقـوا و وسـیـله اى بـراى تـاءمـیـن آن در وجـود و دل و جـان شـمـاسـت . تـقـوا ایـن اسـت كـه انـسـان در هـمـه ى اعمال و رفتار خود مراقب باشد كه آیا این كار مطابق رضاى خدا و امر الهى است ، یا نه ؟ این حالت مراقبت و پرهیز و برحذر بودن دائمى ، اسمش تقواست .
نقطه ى مقابلِ تقوا، غفلت و بى توجهى و حركت بدون بصیرت است . خدا، ناهوشیارى مؤمـن را در امـور زنـدگـى نـمـى پـسـنـدد. مـؤمـن بـایـد در همه ى امور زندگى ، چشم باز و دل بیدار داشته باشد. این چشم باز و دل بیدار و هوشیار در همه ى امور زندگى ، براى انـسـان مـؤمن این اثر و فایده را دارد كه متوجه باشد كارى كه مى كند، برخلاف خواست خـدا و طـریـقـه و مـمـشـاى دیـن نـباشد. وقتى این مراقبت در انسان به وجود آمد كه گفتار و عـمـل و سـكـوت و قـیـام و قـعـود و هـر اقدام و تصرف او، برطبق خط مشى اى است كه خداى مـتـعـال مـعـیـن كـرده ، اسـم ایـن حـالت هوشیارى و توجه و تنبه در انسان تقواست ، كه در فارسى به پرهیزگارى ترجمه شده و مقصود از پرهیزگارى این است كه حالت پرهیز و برحذر بودن ، همیشه در انسان زنده باشد. فایده ى روزه این است .(110)

تـقـوا یـعـنـى مـواظـب رفـتـار خـودتـان بـاشـیـد كـه خـلاف امـر و نـهـى خـدا رفـتـار نكنید

مـواظـب بـاشید از امتحان ، سربلند بیرون بیایید. راهش هم این است كه تقوا را درخودتان ذخیره كنید. تقوا یعنى همین كه مواظب رفتار خودتان باشید كه خلاف امر و نهى خدا رفتار نـكـنید. این ، معناى تقواست . یك وقت ممكن است سررشته از دست انسان خارج شود و گناهى هم از او سر بزند. مهم این است كه شما مراقب باشید و بنا داشته باشید كه گناه نكنید. این ، آن روحیه ى تقواست . این روحیه ى هشیارى است ، كه وقتى شما هشیار خودت بودى ، هـشـیـار دشمنت هم هستى . وقتى مواظب شیطان درون خودت بودى ، مراقب شیطان بیرونى هم خـواهـى بـود. وقـتـى شـیـطان درون ما نتواند به ما آسیب برساند، شیطان بیرون هم به آسانى نخواهد توانست ما را محكوم كند و ضربه وارد سازد. این ، آن پیام ماه رمضان است :
((كـُتـِبَ عـَلَیـْكُمُ الْصِّیامُ كَما كُتِبَ عَلَى الَّذینَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُون .(111 »
این مقدمه ى تقواست ، و تقوا، غایت است .(112)

خداى متعال ، بركات زمین و آسمان را بر مردم با تقوا مفتوح خواهد كرد

مـاه رمضان در هر سال ، قطعه اى از بهشت است كه خدا در جهنم سوزان دنیاى مادى ما، آن را وارد مـى كـنـد و بـه ما فرصت مى دهد كه خودمان را بر سرِ این سفره ى الهى در این ماه ، وارد بهشت كنیم . بعضى همان سى روز را وارد بهشت مى شوند؛ بعضى به بركت آن سى روز، هـمـه ى سـال را و بـعـضـى ، هـمـه ى عـمـر را. بـعـضـى هـم از كـنـار آن ، غـافل عبور مى كنند كه مایه ى تاءسف و خسران است . حالا براى خودشان كه هیچ ؛ هر كس كـه بـبـیـنـد ایـن مـوجـود انـسـانـى ، بـا ایـن هـمـه اسـتـعـداد و تـوانـایـى عـروج و تـكـامـل ، از چـنین سفره ى با عظمتى استفاده نكند، حق دارد كه متاءسف شود. این ، ماه رمضان است ؛ ماه ضیافت اللّه است ؛ ماه لیلة القدر است .
از بـس ایـنـهـا را تـكـرار كـرده ایـم و شـنـیـده ایم و گفته ایم ، برایمان عادى شده است . انـسانى به كمال راه پیدا مى كند كه از بین همین چیزهاى تكرارى ، حقایق را پیدا كند. علم مـادى هـم هـمین طور است . همه در مدت عمرشان دیده اند كه وقتى سیب از درخت جدا مى شود، بـه طـرف زمـین مى افتد ـ دیگر از این كار، عادیتر، چیزى در دنیا هست ؟ ـ اما یك نفر متوجه شـد كـه ایـن ، یـك پـدیـده است ـ چرا سیب پایین مى آید؟ چرا از درخت كه جدا مى شود بالا نمى رود؟ ـ آن وقت نیروى جاذبه كشف شد؛ یك باب جدید در دانش بشرى ، باز شد. همه ى این چیزهاى عادى زندگى ما از این قبیل است . قرآن را ملاحظه كنید: ((اَفَلا یَنْظُرُونَ اِلَى الاِبـِلِ كـَیـْفَ خـُلِقـَتْ(113).)) براى عربِ شترسوار چیزى عادیتر از شتر هست ؟ انسان را به آن اِبِل متوجه مى كند. ما باید به این پدیده هاى الهى كه دور و بر ماست ، توجه كنیم . یكى از آنها، همین ماه رمضان است . این ضیافت اللّه چیز كمى نیست . شنیده ایم ضـیـافـت اللّه ، مـیـهـمـانى است ، آن هم میهمانى اى كه میزبان آن ، خداى عظیم علیم كریم قدیر است كه سراسر آفرینش ، در قبضه ى قدرت اوست ؛ ((فَهِىَ بِاِرادَتِكَ دُونَ اَمْرِكَ مـُوتَمِرَه .)) این ، ضیافت الهى است ، این هم ما، كه دعوت شده ایم : ((دُعِیْتُمْ فیهِ اِلى ضـِیـافَتِ الّلهِ(114).)) از این باید استفاده كرد. استفاده از این ، به چیست ؟ بـه هـمـیـن چـیـزهـایـى كـه در اخـتـیـار مـا گـذاشـتـه انـد: هـمـیـن روزه ، هـمـیـن نـمـاز، هـمـیـن نـوافـل ، هـمـیـن دعـا، هـمین ذكر، همین توجه ، همین خشوع و همین تضرع . اگر وارد این میدان شـویـم و ـ مـا مـعـمـمـیـن ـ سـعـى كـنـیم مخاطبان خودمان را هم وارد این میدان كنیم ، این كشور تبدیل به یك منطقه ى بهشتى خواهد شد و دنیا و آخرت درست خواهد شد. كه : ((وَلَوْ اَنَّ اَهْلَ الْقُرى آمَنُوا وَاتَّقَوا لَفَتَحْنا عَلَیْهِمْ بَرَكاتٍ مِنَ الْسَّماءِ وَ الاَرْضِ(115).))
ایـنـهـا وعـده ى الهـى اسـت . ایـنـهـا مـبـالغـه و اغـراق گـویـى نـیـسـت . خـداى مـتـعـال ، بـركات زمین و آسمان را بر مردم با تقوا مفتوح خواهد كرد. تقوا هم به همین است .(116)