فهرست کتاب


در سایه سار رمضان (پژوهشی در کلام و پیام مقام معظم رهبری حضرت آیة الله العظمی خامنه ای)

مرکز غدیر‏‏‏

راه خدا، مسافت بسیار نزدیك

زنـدگـى انسان ، دائما روى دو جاده ى موازى است . یك جاده آن است كه روندگان روى آن ، دائم بـه سـمـت بـالا مـى رونـد. جـاده ى دیـگـر، آن راهى است كه روندگان آن ، به طرف سـفـل ، بـه طـرف پـایـیـن ، به طرف دره و به طرف جهنم حركت مى كنند. این دو جاده ، در كـنـار هـم و مـوازى بـا یـكـدیـگـرنـد. خـطِ سـیـر ایـن دو جـاده ، كـامـلا مـثـل هـم اسـت . آنـهـایـى كـه بـه طـرف سـقـوط و نـزول و سفل حركت مى كنند، از همان جایى دور مى شوند كه پویندگان آن جاده ى دیگر، به آن جا نـزدیك مى شوند. آنها، از خدا دور مى شوند و به شیطان و دوزخ ، نزدیك مى گردند. آن كسانى كه به طرف علوّ، به طرف بالا، به طرف تعالى ، به سمت نور، به سمت خدا، بـه سمت توحید و نزاهت اخلاقى و طهارت جان حركت مى كنند، از همان جایى دور مى شوند و فاصله مى گیرند كه آن گروه دیگر، به سمت آن سقوط مى كنند.
ایـن دو جـاده ، در طـول مـسـیـر بـا یـكدیگر همسایه اند و حركت از یكى به آن دیگرى ، در كـمـال آسانى است . راه ، راه نزدیكى است . اگر ما كه خداى نكرده در جاده ى دوم حركت مى كـنـیم و از لحاظ اخلاق نفسانى و شخصى به سمت پایین مى رویم ، اراده كنیم كه وارد آن جـاده ى دیگر شویم و به سمت بالا و تعالى حركت كنیم ، در هر آن ، این كار میسور است . ((و انّ راحـل الیـك قـریـب المسافة (73»؛ كسى كه به سمت خدا حركت مى كند، راه او نـزدیك است . اگر بخواهیم وارد راه خدا بشویم ، مسافت بسیار نزدیكى است . اگر یـك قـدم بـرداریـد، از ایـن جـاده اى كه اهل آن ، به سمت سقوط و به سمت پایین مى روند، وارد آن جـاده اى مـى شـویـد كـه اهـل آن ، بـه سـمت سعادت ابدى ، به سمت نور، به سمت جایگاه صدیقین و ملاء اعلى ، شتاب مى كنند.

كنترل خواهشهاى نفسانى در رمضان ، آسانتر از همیشه

از آن طرف هم ، همین طور است . آن لحظه اى كه ما به خواهش نفسمان گوش مى دهیم و عملى كه انسان را از خداى متعال دور مى كند ـ العیاذ بالله ـ انجام مى دهیم ، در آن لحظه ، پا را از آن جاده به این جاده اى كه ما را به طرف پایین مى برد، گذاشته ایم . در آن لحظه اى كـه مـا تـصـمـیـم مى گیریم برخلاف اهواى نفسانى خود حركت كنیم و با این خودخواهى و غـرور و تـبـعـیـت از شـیـطـان نـفـس مـخـالفـت كـنـیـم ـ كـه امـام بـزرگـوار مـا، دائمـا در طـول این ده سال و اندى ، ما را از آن برحذر مى داشتند و در همه ى قضایا، به همه ى ما و بـه هـمه ى ملت ایران ، از جمله به ما مسؤولان مى گفتند: مواظب باشید، اسیر آن نشوید ـ همان لحظه ، از این مسافت قریب كه ((انّ راحل الیك قریب المسافة ))، پا را در آن جـاده گـذاشـتـه ایـم و بـه سـمـت بـالا مـى رویـم و ایـن ، در مـاه رمضان امكان پذیر است . كـنـتـرل اهـواى نـفـسـانـى ، در مـاه رمـضـان آسـانـتـر از هـمـیـشـه اسـت . پـس ، امسال نوروز ما، حقیقتا مى تواند نوروز باشد. نه فقط نوروز در طبیعت ؛ بلكه نوروز در ذات و وجود و حركت خود ما. امروز، این بسیار مهم است .(74)

تـزكـیـه و تـهـذیـب و تـصـفـیـه ى بـاطـنـىِ انـسـان ، در اثـرِ اُنـس بـا ادعـیـه ى مـاه رمضان

... مـاه رمـضـان ، مـاه مـبـاركـى اسـت . بـركات رمضان ، از خودِ آحاد و افراد مسلمانى كه مى خـواهـنـد در ضـیـافـت الهى در این ماه وارد شوند، شروع مى شود؛ از دلها شروع مى شود. اولیـن حـقـیـقـتـى كـه تـحـت تـاءثـیـر بـركـات ایـن مـاه قـرار مـى گـیـرد، دل و جـان مـؤمـنـین و روزه داران و وارد شوندگان به عتبه ى مقدس و مبارك این ماه است . از طرفى روزه ى این ماه ، از طرفى تلاوت قرآن در این ماه و از طرفى اُنس با ادعیه اى كه در این ماه وارد شده است ، انسان را در معرض یك تزكیه و تهذیب و تصفیه ى باطنى قرار مى دهد و ما همه به این تصفیه احتیاج داریم .
عـلاوه بـر ایـن كـه هـر فـرد مـسـلمـانـى احـتـیـاج دارد به این كه در این ماه ذخیره ى تقوا و پـرهـیـزكـارى و تـهـذیـب و تـزكیه را براى خود فراهم كند، ما منسلكین در سلك روحانیت ، بـیـشـتـر از دیـگـران بـه ایـن مـعـنـا احـتـیـاج داریـم . بـه قـول آن عـارف مـعـروف (75) كـه مى گوید: ((آب كه از بركات الهى است ، همه ى پـلیـدیـهـا و نـاپـاكیها را از بین مى برد؛ هر جسمى كه با آب تماس مى گیرد، پاك مى شـود؛ ولى خـود آب تـحت تاءثیر تماس با ناپاكها و ناپاكیها، به تصفیه احتیاج پیدا مـى كـنـد و خـداى مـتـعـال در یـك گـردش طـبـیـعـى ، آب را بـه بـخـار تـبـدیـل مـى كـنـد، بـه آسـمـان مى برد، از بالا مجددا به صورت قطرات باران به زمین برمى گرداند، پلیدیها را از آن جدا مى كند، آن را تصفیه مى كند و باز به صورت ماء طهور در اختیار افراد انسان و سایر موجودات قرار مى دهد.))
گـویـنـده ى ایـن سـخـن حكمت آمیز مى گوید: ((این جان شما، معارف شما، نصایح شما، بـلكـه خود قلب و روح شما، همان ماء طهورى است كه ناپاكیها را از انسانها مى زداید؛ اما خود این ماء طهور بتدریج به تصفیه و تزكیه احتیاج پیدا مى كند و تزكیه و تصفیه ى آن ، جز با یك عروج معنوى ، جز با یك گردش معنوى به سمت علویات ـ كه آن هم با ذكر و دعـا حـاصـل خـواهـد شـد ـ مـمـكـن نـمـى شـود.)) بـا ذكـر، بـا تـوجـه ، بـا تـوسـل ، بـا مـنـاجـات ، بـا نـافـله ، بـا تـضـرع در مـقـابـل خـداونـد، با تفكر در آیات آفاقى و انفسى ، این ماءِ طهور باز همان طهارت خود را به دست مى آورد؛ آماده مى شود تا باز هم با پلیدیها مواجه گردد و آنها را از جسم و جان بشر و عالم بزداید. بنابراین ، ماه رمضان فرصت این عروج معنوى است .
هـمـیـشـه فـرصـت هـسـت . مـاه شـعـبـان و مـاه رجـب نـیـز هـمـیـن طـور اسـت . ایـام دیـگـر سـال هم براى انسانهایى كه اهل ذكر و توجهند، همین طور است . ((اِنَّما تُنْذِرُ مَنْ اِتَّبَعَ الْذِّكـْرَ ))(76)؛ پیروى از ذكر ـ یعنى به یادآوردن و توجه كردن ـ مایه ى نجات جان بشر است . در همه ى ایام سال ، در همه ى شبها، در نیمه شبها، با تلاوت قرآن ، با تـدبـر در قـرآن ، بـا خـوانـدن این دعاهاى پُرمغز و عمیق و این لحن عاشقانه اى كه در این دعاها هست ـ بخصوص ادعیه ى صحیفه ى مباركه ى سجادیه ـ مى شود این تسویه ى باطن را بـه وجـود آورد؛ ولى مـاه رمـضـان یك فرصت استثنایى است ؛ لیالى و ایام این ماه ، هر ساعت و هر دقیقه اش براى انسان ـ بخصوص براى جوانان ـ یك فرصت است .(77)