فهرست کتاب


شرح زیارت جامعه کبیره (ترجمه الشموس الطالعه)

علامه سید حسین همدانی درود آبادی‏ محمد حسین نائیجی‏

و أرضاکم عنی

شاید اشاره به آیه شریفه فسیری الله عملکم و رسوله والمومنون(1671) باشد.
در کافی(1672) به اسنادش از سماعه از امام صادق (علیه السلام) روایت شده که گفت: از آن حضرت شنیدم که می فرمود: چرا رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) را اذیت و آزار می کنید؟
مردی پرسید: چگونه او را آزار می دهیم؟
فرمود: مگر نمی دانید که کردار شما به او عرضه می شود؟ هنگامی که در آن عمل زشتی ببیند بدش می آید. پس رسول خدا را آزار ندهید، و او را خشنود و مسرور سازید.
و از کافی(1673) به اسنادش به عبدالله بن ابان زیات که در نزد امام رضا (علیه السلام) مکانتی داشته روایت کرده که گفت: از امام رضا (علیه السلام) پرسیدم: برای من و خانواده ام دعا کن. فرمود: مگر چنین نمی کنم؟ به خدا سوگند هر روز و شب اعمال شما بر من عرضه می شود. گفت: بر من گران آمد، لذا حضرت فرمود: مگر قرآن نمی خوانی که فرمود: و قل اعملوا فسیری الله عملکم و رسوله والمومنون فرمود: به خدا قسم مراد از مومنون علی بن ابی طالب (علیه السلام) است.
بنابراین مراد از این فقره این است که خدایا مرا توفیق ده تا کارهای شایسته انجام دهم تا هنگامی که اعمالم بر شما عرضه می شود، شما را آزار ندهم واز من خشنود باشید.
بنابراین مراد از این فقره این است که خدایا مرا توفیق ده تا کارهای شایسته انجام دهم تا هنگامی که اعمالم بر شما عرضه می شود، شما را آزار ندهم و از من خشنود باشید.
فرمود:

و مکننی فی دولتکم، و أحیانی فی رجعتکم، و ملکنی فی أیامکم

شرح این فقره ها در فقره و یکر فی رجعتکم و تملیک فی دولته بیان شد.

در معنای شکر

و فرمود:
و شکر سعیی لکم
حقیقت شکر این است که عبد بفهمد که همه دارایی های او از قبیل جان و مال و همه صفاتش از آن خدای جهانیان است که شریکی ندرد. چه این که خدا درباره حضرت نوح (علیه السلام) فرمود: انه کان عبدا شکورا(1674) قمی(1675) به اسنادش از امام باقر (علیه السلام) روایت کرده که حضرت نوح (علیه السلام) هنگامی که شب می کرد و یا صبح می شد می فرمود: أمسیت أشهد أنه ما أمسی بی من نعمة فی دین أو دنیا فانها من الله وحده لا شریک له له الحمد علی بها کثیرا و الشکر کثیرا یعنی: من شب را با این شهادت شروع می کنم که هر نعمتی در این شب در دین و دنیا دارم از ناحیه خدای بدون شریک است. خداوند از این توفیق بر گردن من ستایش های فراوان و سپاس های فراوان دارد.
در کافی(1676) و عیاشی(1677) از آن حضرت روایت شده که از آن حضرت پرسیدند: مراد از آیه شریفه انه کان عبدا شکورا درباره نوح چیست؟ فرمود: مراد سخنانی است که آنها را بسیار می گفت.
پرسید: آن سخنان چه بود؟
فرمود: هنگامی که صبح می شد می فرمود: أصبحت أشهدک أنه ما أصبح بی من نعمة فی دین أو دنیا فانه منک، وحدک لا شریک لک، و لک الشکر هنگامی که صبح می شد سه بار می گفت. و هنگامی که شب می کرد نیز سه بار می فرمود.
همین روایت با اندک اختلافی در دعا در فقیه(1678) و علل(1679) و عیاشی(1680) نقل شده است.
هنگامی که حقیقت شکر بنده را دانستید و فهمیدید که مراد از آن فهمیدن حقیقت عبودیت است و مال و جان و همه اضافات وی از آن پروردگار جهانیان است که بدون شریک می باشد، پس شکر خدا عبارت از این است که همه نعمت های ظاهری و باطنی و همه چیزهایی را که از قبیل جان و مال و متعلقاتش در مسیر خدا و طاعت او خرج کرده از آن خداوند بداند و بفهمد که خدا همه را از طرف خود داده و خودش خرج کرده ولی برای بنده آنها را حساب می کند و به او پاداش می دهد، همین مفاد گفتار حضرت امام سید الساجدین (علیه السلام) در دعای شکر بود که قبلا در فقره فبحقهم الذی اوجبت لهم علیک و نیز در دعای او حمزه و شکرک قبل عملی آمده است.
فرمود: