فهرست کتاب


شرح زیارت جامعه کبیره (ترجمه الشموس الطالعه)

علامه سید حسین همدانی درود آبادی‏ محمد حسین نائیجی‏

و هب لنا من لدنک رحمة انک أنت الوهاب

چون در شهادت به توحید که گفت: اشهد ان لا اله الا الله وحده لا شریک له... تا اینجا همه این اقوال را به خود نسبت داد و این از ادب عبودیت به دور است چه این که نسبت دادن نعمت های خدایی به خود و نه به پروردگار خلاف ادب است، لذا آن را جبران کرده و فرمود: و رحمة ربک خیر مما یجمعون یعنی همه این نعمت ها به هدایت و فضل توست.
آنگاه بیشتر خواسته و نعمت دیگری را تقاضا کرده که خداوند او را به حقیقت نبوت که در جانش به ودیعت گذاشته برساند. چه این که فرمود: مراد از این نبوت است چنان که در فقره و معدن الرحمة بیان شد، یعنی تو همان طور که ما را هدایت کردی و به ایمان به پیامبر موفق نمودی و توفیق دادی تا از ولی مورد نظر تو و شرایع اسلام پیروی نماییم و موفق نمودی که در همه زمینه ها از پیامبرت پیروی نماییم. پس دل ما را به نور ولایت منشرح نما و ما را به آن حقیقت نبوتی که در باطن ما به ودیعت نهادی که خانه ذکر تو و تتمه نور پیامبر توست که ما را از آن آفریدی، برسان. چه این که این کرامت پاداش اعمال ما نبود. زیرا که بدون ایمان و طاعت قبلی به ما عنایت فرمودی و چون پاداش اعمال ما نبود و فضل و عنایت تو بود لذا با گناه نیز آن را سلب نمی نمایی. بلکه بخشش تو چنین نعمتی را نصیب کرده، پس به آن کرامت نیازمندیم و تو بی نیاز از این هستی که ما را ناامید نمایی، پس ظهور آن حقایق و رساندن ما به آن مرحله را نصیب فرما. همان طور که در ابتدا به ما بخشیدی و آن را در ما به ودیعت گذاشتی، تو وهاب هستی.
فرمود:

سبحان ربنا ان کان وعد ربنا لمفعولا

این یادآوری و آگاهی به آیه شریفه (ادعونی أستجب لکم)(1646) و نیز آیه شریفه و اذا سألک عبادی عنی فانی قریب أجیب دعوة الداعی اذا دعانی(1647) یعنی: هنگامی که بندگانم درباره من از تو بپرسند، من به آنها نزدیکم و دعای نیایشگر را به هنگام دعا اجابت می نمایم. خدای - تعالی - خود را منزه کرده از این که دعای بنده را بدون پاسخ بگذارد و خلف وعده نماید، چه این که بنده در جایی که دعا نماید، خداوند او را اجابت می کند. لذا در اینجا این دعا قبلا بیان شد که فرمود: فثبثنی الله ابدا ما حییت علی موالاتکم بنابراین امام (علیه السلام) خواهان شده که وعده الهی تحقق پیدا کند. و فرمود: سبحان ربنا ان کان وعد ربنا لمفعولا(1648) بنابراین خداوند خود را پاکیزه تر از این دانست که خلف وعده نماید و با این بیان تحقق وعده را مورد تاکید قرار داد و فرمود: ان کان وعد ربنا لمفعولا چه این که کلمه ان مخفف از ان و لام در لمفعولا برای تاکید است.
آری، چگونه خداوند خلف وعده نماید در حالی که خداوند بی نیازی است که فقیر نمی شود و دانایی است که نادان نمی گردد و توانایی است که ناتوان نمی شود، آن ثروتمندی که فقیر می شود، خلف وعده می کند و آن کس که از امور آگاه نیست اشتباه می کند (و وعده می دهد) و یا اگر توانایی است که ناتوان می شود (خلف وعده می نماید و نمی تواند به وعده های خود جامه عمل بپوشاند) در حالی که خداوند برتر از آنهاست.

در این که تسلیم کامل بودن ائمه (علیهم السلام) شرط کامل شدن ایمان است

فرمود:
یا ولی الله ان بینی و بین الله عزوجل
ذنوبا لا یأتی علیها الا رضاکم
بدان که اگر بنده به ولایت اولیاء الهی تن دهد و معتقد شود که ایشان از خودش به او اولی هستند، خود را در معرض فنای در دست مولی قرار می دهد. و لذا گناهانش فعل مولی است و نه فعل عبد، بنابراین گناهانش بر عهده مولی است و نه بر عهده عبد، چه این که عبد همانند میت در دست غسال است، هنگامی که ائمه (علیهم السلام) رضایت دادند که کسی در تحت ولایت ایشان در آید، رضایت به گناهان او دادند، که جانم و و پدر و مادرم فدای ایشان باد. که خود متکفل شدند که ناهمواری ها را هموار و کمبودها را جبران کنند و همه اموری که ضایع گردد اصلاح نمایند، و لذا فرمود: یا ولی الله و اسم امام مورد زیارت را نبرد و یا کنیه را مورد خطاب قرار نداد. و اگر گناهان عبد بر عهده مولایش باشد خداوند آن گناهان را بر عهده او گذاشته و او را می آمرزد، چنان که در تفسیر آیه شریفه لیغفر لک الله ما تقدم من ذنبک و ما تأخر(1649) چنانکه در نور سوم فقره المعصومون بیان شد.
بنابراین این فقره لا یأتی علیها الا رضاکم یعنی رضایت شما به وارد شدن در ولایت و حزب شما، این که فرمود: لا یأتی علیها یعنی گناهان را از بین نمی برد. و در فقره رضاکم ضمیر کم جمع است در حالی که در ندا یا ولی الله به صورت مفرد آورده است. چه این که ورود در ولایت یکی از ائمه، ورود در ولایت همه آنهاست. زیرا این ورود به عنوان ورود در ولایت است و خصوصیتی ندارد، پس مورد خطاب در یا ولی الله عنوان ولایت است و در رضاکم مخاطب عنوان خصوصیت آن ولی است. یعنی عناوین تک تک ملحوظ است.
فرمود: