فهرست کتاب


شرح زیارت جامعه کبیره (ترجمه الشموس الطالعه)

علامه سید حسین همدانی درود آبادی‏ محمد حسین نائیجی‏

و لا أبلغ من المدح کنهکم

مدح وصف شی ء است و با آن یک صفت و خوبی او شمرده می شود، مثل ای که گفته شود: من مروارید را به زیبایی مدح کردم، این جمله بیان نهایت زلال بودن آن را بیان می کند. پس مراد از بیان مزبور این است که مدح کنندگان از بیان یک خصوصیت صفت وی عاجزند، چه این که علم ایشان فراوان و قدر ایشان زیاد و کمالات فراوان در جبله ایشان وجود دارد به طوری که زایل شدنی نیست و عصمت ایشان به اندازه ای قوی است که از ایشان چیزی صادر نمی شود که خلاف ادب و اولی باشد، چنان که از دیگران صادر شده است.
فرمود:

و من الوصف قدرکم

وصف مدح است به این که کمیت صفات و درجات آن را بیان می کند، یعنی مراتب صفات شما غیر متناهی است، به طوری که نمی توان مراتب و شؤون آن را استیفاء کرد.
فرمود:

و أنتم نور الأخیار و هداة الأبرار و حجج الجبار

این فقرات بیان علت ناتوانی در احصاء و مدح و وصف به طریق لف و نشر مرتب است.
مراد این است که: شما چون دعائم الاخیار و خیرات صادره از ایشان ترشحی از ترشحات مبدأیی است که شما از آن آفریده شده اید، چه این که ایشان از زیاده طینت و سر شما که خداوند در آنها به ودیعت گذاشته آفریده شده اند و مراد از اخیار پیامبران و مرسلین و شهداء و صالحان و فرشتگان مقرب خدا هستند و من از شمارش تنها یکی از خیراتی که متفرع بر کمالات تک تک آنها هستم عاجزم چه رسد به احصاء و شمارش کمالات شما و شما حقیقت و طبیعت همه کمالات را در خود جمع کرده اید.
و شما عناصر ابرار هستید که متقی بوده و از در خانه ها به خانه وارد می شوند، چه این که ایشان از انوار شما خلق شده اند و من از ادراک کنه صفتی از صفات آنها عاجزم، چگونه می توانیم صفات شما را ادراک نمایم، در حالی که ایشان قطره ای از قطرات دریای وجود شما هستند. و حجج الجبار یعنی حجت های عالم جبروت و مظاهر عالم ولایت و امثال علیا و اسماء حسنی و کلمات تامه خدایند.
پس چگونه می توانم بخشی از نعمت هایی که خداوند داده برسم در حالی که خدای - تعالی - فرمود: ولو أنما فی الأرض من شجرة أقلام والبحر یمده من بعده سبعة أبحر ما نفدت کلمات الله ان الله عزیز حکیم(1515)
این جملات سه گانه حال مضاف الیه در هر سه فقره بوده و عمل آنها را بیان می کند.