فهرست کتاب


شرح زیارت جامعه کبیره (ترجمه الشموس الطالعه)

علامه سید حسین همدانی درود آبادی‏ محمد حسین نائیجی‏

در این که زیارت و ملاقات با ائمه: باعث رقت قلب می گردد

این از حالاتی است که قلب لحظه به لحظه از آن به حالی دیگر منقلب می شود. و از امام باقر (علیه السلام) و رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم)(1485) به آن در این روایت کافی از سلام بن مستنیر اشاره کرده اند گفت: در خدمت امام باقر (علیه السلام) بودم، حمران بن اعین وارد شد و از چند مطلب پرسیدند، هنگامی که حمران خواست برخیزد، گفت: خداوند عمر طولانی به شما بدهد و ما را از وجود شما بهره مند سازد ما به خدمت شما می رسیم، از خدمت شما با رقت قلب خارج می شویم و دل ما از دنیا بر می خیزد و بر ما دارایی های مردم بی ارزش می شود، هنگامی که بیرون رفتیم و با مردم شدیم و با تاجران همنشین گردیم، دنیا را دوست می داریم. امام باقر (علیه السلام) فرمود: این دلها گاه چموش و گاه رام می شود.
آنگاه فرمود: یاران پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) عرضه داشتند: ای پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) بر خویشتن از نفاق بیمناکیم، فرمود: چرا از آن می هراسید؟ پاسخ دادند: هنگامی که در خدمت شما هستیم، ما را یادآور و متذکر ساخته و راغب به آخرت می نمایی، ما هراسناک شده و دنیا را فراموش می کنیم و زهد می ورزیم، به طوری که گویا آخرت و بهشت و دوزخ را با چشمان خود می بینیم و هنگامی که از خدمت شما بیرون رفتیم و به خانه های خویش در آمدیم و فرزندان را بوییدیم و همسر و خانواده را دیدیم، نزدیک است که از آن حالی که در خدمت تو بودیم کنده شویم به گونه ای که گویا اصلا آن حالت اتفاق نیفتاده، آیا بیم آن داری که ما منافق شده باشیم؟ رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) به ایشان فرمود: هرگز، این خطورها و القاءات شیطان است که شما را به طرف دنیا ترغیب می کند. به خدا قسم اگر بر همان حالی که خویش را بدان وصف کردید،
باقی می ماندید، فرشتگان با شما دست می دادند و بر آب راه می رفتید، و اگر گناه نمی کردید و خدای را استغفار نمی نمودید خداوند مردمی را می آفرید که گناه کنید، آنگاه از خداوند خواهان بخشش شوند و خداوند ایشان را ببخشد. مومن فریب خورنده و توبه کننده است، آیا نشنیده ای که خداوند فرمود: ان الله یحب التوابین و یحب المتطهرین(1486) و فرمود: استغفروا ربکم ثم توبوا الیه(1487)
در همان کتاب(1488) از ابان بن تغلب از آن حضرت روایت شده که گفت: از امام صادق (علیه السلام) شنیدم که می فرمود: هیچ بنده ای نیست که گناهی کند و پشیمان شود مگر این که خداوند او را می بخشد، قبل از این که طلب بخشش کند و هیچ بنده ای نیست که خداوند به او نعمت داده و دانست که این نعمت از خداست، مگر این که خداوند قبل از حمد او را می بخشد.
و فرمود:

و جعلنی من خیار موالیکم التابعین لما دعوتم الیه این فقره بیان برگزیدگان از دوستان ائمه (علیهم السلام) است و شرح آن در و دعائم الاخیار آمده است.

و فرمود:

و جعلنی ممن یقتص آثارکم

اشاره به این است که رسیدن به حقایق امور متوقف بر این است که آن حقایق از ائمه (علیهم السلام) گرفته شود، آنگاه به آنها معتقد شده و سپس به عنوان یک امر آلی به آن نگاه کند و این که آن امر از کسی گرفته شده که خداوند او را نصیب کرده وگرنه همانند کسی خواهد بود که عمل نکرده است. چنان که امام باقر (علیه السلام)(1489) در روایت کافی به اسنادش به زراره فرموده است:
570
بُنِیَ الْإِسْلَامُ عَلَی خَمْسَةِ أَشْیَاءَ عَلَی الصَّلَاةِ وَ الزَّکَاةِ وَ الْحَجِّ وَ الصَّوْمِ وَ الْوَلَایَة 000 ثُمَّ قَالَ ذِرْوَةُ الْأَمْرِ وَ سَنَامُهُ وَ مِفْتَاحُهُ وَ بَابُ الْأَشْیَاءِ وَ رِضَا الرَّحْمَنِ الطَّاعَةُ لِلْإِمَامِ بَعْدَ مَعْرِفَتِهِ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یَقُولُ مَنْ یُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطاعَ اللَّهَ وَ مَنْ تَوَلَّی فَما أَرْسَلْناکَ عَلَیْهِمْ حَفِیظاً أَمَا لَوْ أَنَّ رَجُلًا قَامَ لَیْلَهُ وَ صَامَ نَهَارَهُ وَ تَصَدَّقَ بِجَمِیعِ مَالِهِ وَ حَجَّ جَمِیعَ دَهْرِهِ وَ لَمْ یَعْرِفْ وَلَایَةَ وَلِیِّ اللَّهِ فَیُوَالِیَهُ وَ یَکُونَ جَمِیعُ أَعْمَالِهِ بِدَلَالَتِهِ إِلَیْهِ مَا کَانَ لَهُ عَلَی اللَّهِ جَلَّ وَ عَزَّ حَقٌّ فِی ثَوَابِهِ وَ لَا کَانَ مِنْ أَهْلِ الْإِیمَانِ ثُمَّ قَالَ أُولَئِکَ الْمُحْسِنُ مِنْهُمْ یُدْخِلُهُ اللَّهُ الْجَنَّةَ بِفَضْلِ رَحْمَتِهِ
یعنی: سلام بر پنج پایه استوار شده است: نماز، زکات، حج و روزه و ولایت... بلندای همه آنها و بالاترین قسمت و کلید و در همه آنها و خشنودی رحمن معرفت امام و پیروی از اوست، چه این که خدای - عزوجل - فرمود: من یطع الرسول فقد أطاع الله و من تولی فما أرسلناک علیهم حفیظا(1490) یعنی: هر کس از پیامبر پیروی کند، از خداوند پیروی کرده و هر کس روی برگرداند من تو را پاسبان ایشان قرار نداده ام آگاه باشید اگر کسی همه شب را عبادت کند و روزش را به روزه سپری کند و همه اموال خویش را صدقه دهد و در تمام عمر خود حج نماید، ولی ولایت ولی خدا را نشناسد تا با وی موالات نماید و اعمالش به راهنمایی وی باشد، هیچ گونه استحقاق ثوابی از خدا پیدا نمی کند و از اهل ایمان به شمار نمی رود، آنگاه فرمود: شایستگان این گروه را خداوند از رحمت خود به بهشت می برد.
فرمود: