فهرست کتاب


شرح زیارت جامعه کبیره (ترجمه الشموس الطالعه)

علامه سید حسین همدانی درود آبادی‏ محمد حسین نائیجی‏

محتمل لعلمکم محتجب بذمتکم معترف بکم

این صفات سه گانه از باب افتعال هستند و باب ب افتعال بر فراوانی مواد آن دلالت دارد، لذا کوشش در زیاده و احتجاب و استتار و ذمه و امان و ضمان می کند.
پس مراد این است که من جدیت و تلاش دارم تا علم شما را بیشتر حمل کنم و شما خواهید دید که به امان و ضمان و عهدی که با پروردگارم درباره ولایت شما بستم وفا می کنم. لازمه آن عهد کفالت شما از شیعه و دوستان شما در برابر دوزخ و وارد شدن به بهشت و رستگاری به نعمت های جاودانی بی زوال و فنا و همنشینی با پیامبران و شهدا و صالحین و صدیق است و ایشان رفیقان خوبی هستند.

در رجعت

فرمود:
مؤمن بایابکم مصدق برجعتکم
این دو فقره برای تأنیس آورده شده اند و نه تاکید.
فقره نخست برای بیان اعتقاد به این است که رجعت اتفاق می افتد، چه این که هر چه را معصومین خبر دهند، یعنی کسانی که از اشتباه و و خطا مصونند خبر دهند، خواهد شد و باید به آن ایمان داشت.
فقره دوم برای این مطلب آورده شد که چنان ای اعتقاد در من قوی است که گویی بالعیان آن را می بینم، چه این که تصدیق به چیزی عبارت از تحقق و وجود آن شی ء در عالم خودش است. نه این که تنها اعتقاد به آن داشته باشد، گرچه این اعتقاد تقلیدی و تعبدی باشد، چه این که حقیقت صدق چنان که در فقره الصادقون بیان شد عبارت از واقعیت و وجود شی ء می باشد، پس معنا این است که رجعت شما در دلم قرار گرفت به طوری که من آن را احساس کردم و من در امان و تحت پرچم شما بودم. برای بیان مطلب باید چند لمعه را تقدیم کنیم.

لمعه نخست: در بیان حقیقت رجعت

رجعت بازگشت به زندگانی است که از کسانی که ایمان محض و یا کفری محض دارند چنان که آیه شریفه فرمود: و یوم نحشر من کل أمة فوجا ممن یکذب بآیاتنا فهم یوزعون حتی اذا جاءوا قال أکذبتم بآیاتی و لم تحیطوا بها علما أماذا کنتم تعملون(1217) یعنی: روزی که از هر امتی عده ای که آیات ما را تکذیب می کردند، محشور می کنیم، و ایشان پراکنده اند تا هنگامی که آمدند، به او می گوید: آیا آیات را تکذیب کرده اید در حالی که به آن احاطه علمی نداشته اید و یا شما این چنین مشغول عمل بوده اید.
قمی(1218) از امام صادق (علیه السلام) در حدیث دابة الارض روایت کرده است که دلیل بر این است آیه مزبور در رجعت نازل شده است. فرمود: و یوم نحشر آیات امیرالمومنین و ائمه اند. مردی(1219) از آن حضرت پرسید: عامه گمان می کنند که آیه و یوم نحشر من کل أمة... در قیامت نازل شده است.
حضرت فرمود: آیا خداوند در روز قیامت تنها عده ای از هر امتی را محشور می کند و دیگران را رها می کند! خیر! این آیه در رجعت است و اما آیه قیامت و حشرناهم فلم نغادر منهم أحدا(1220) می باشد، یعنی: ما ایشان را محشور کرده ایم و احدی را فروگذار نکرده ایم.
گفت:(1221) پدرم از ابن ابی عمیر از مفضل از امام صادق (علیه السلام) در آیه و یوم نحشر من کل أمة فوجا روایت کرده است که فرمود: هر مومنی که کشته شده در آن روز باز می گردد تا بمیرد، و تنها کسانی که ایمان محض دارند و یا کافر محض اند باز می گردند.
و در منتخب البصائر(1222) از محمد بن مسلم روایت شده است که فرمود: از حمران بن اعین و ابا الخطاب قبل از ارتداد شنیدم که هر دو حدیث می کردند که از امام صادق (علیه السلام) شنیده اند که می فرمود: اولین کسی که زمین برای او شکافته می شود و به دنیا باز می گردد حضرت حسین بن علی (علیه السلام) است و رجعت عمومی نیست بلکه ویژه عده ای است. تنها کسانی باز می گردند که ایمان محض داشته و یا کافر محض باشند.
و از کتاب بشارة المصطفی(1223) از سید رضی الدین علی بن طاووس یافتم که در کتابی که تألیف جعفر بن محمد بن مالم کوفی به اسنادش به حمران یافتم که گفت: عمر دنیا صد هزار سال است، بیست هزار سال از آن دیگر مردم و هشتاد هزار سال از آن آل محمد (علیهم السلام) است.
سید گفت: فکر می کنم که این روایت را در کتاب طهر بن عبدالله از این ساده تر یافتم.
و در کتاب منتخب البصائر(1224) به اسنادش به ابو ابراهیم (امام موسی کاظم علیه السلام) روایت شده است که فرمود: نفوسی که رفته اند باز خواهند گشت و روزی که برخیزند قصاص شوند و هر کس عذاب کند از آن قصاص می شود و هر کس خشم گیرد خشم بگیرند و هر کس بکشد قصاص می گردد و دشمنان ایشان نیز زنده خواهند شد تا انتقام گیرند. بعد از آن سی ماه زنده بمانند، آنگاه در یک شب در حالی که انتقامشان را گرفته و دلشان خنک شده و دشمنان ایشان به سوی آتش روان شده اند می میرند. آن گاه در درگاه حضرت بایستند و حقوق آنها گرفته می شود.