فهرست کتاب


شرح زیارت جامعه کبیره (ترجمه الشموس الطالعه)

علامه سید حسین همدانی درود آبادی‏ محمد حسین نائیجی‏

فکنا عنده مسلمین بفضلکم

فاء برای نتیجه است.
یعنی از این که خداوند بر ما منت گذاشت به این که آنچه را بیان کردیم به ما داد پس ما در این هنگام تسلیم فضیلت شما هستیم.
فرمود:

و معروفین بتصد یقنا ایاکم

یعنی شما در آسمان ها و زمین و دنیا و آخرت معروفید چه این که خداوند فرمود: الذین یحملون العرش و من حوله یسبحون بحمد ربهم و یؤمنون به ویستغفرون للذین آمنوا(1167) یعنی: کسانی که عرش را بر دوش می کشند و کسانی که در اطراف آن هستند، تسبیح و تحمید پروردگار خویش می نمایند و برای کسانی که ایمان آورده اند استغفار می نمایند.
در عیون(1168) از امام رضا (علیه السلام) روایت شده که مراد کسانی اند که ایمان به ولایت ما آورده اند.
و در کافی(1169) از امام صادق (علیه السلام) روایت شده است که فرمود: خداوند فرشتگانی دارد که گناهان را از پشت شیعه ما کنار می زنند و می اندازند، چنان که باد، برگ ها را در زمان پاییز می اندازد و آیه شریفه: الذین یحملون العرش... می خواهد همین را بفرماید، فرمود: به خدا قسم استغفار فرشتگان برای شماست و نه مردم دیگر و بعد از آیه فرمود: ربنا وسعت کل شی ء رحمة و علما فاغفر للذین تابوا و اتبعوا سبیلک و قهم عذاب الجحیم ربنا و أدخلهم جنات عدن التی و عدتهم و من صلح من آبائهم و أزواجهم و ذریاتهم انک أنت العزیز الحکیم(1170) یعنی: پروردگارا! بر همه مردم رحمت و علم را گسترانیده ای، پس بیامرز کسانی را که توبه کرده و راه تو را پیروی کرده اند، ایشان را از عذاب جهنم حفظ نما و داخل بهشت عدن نما که به ایشان و پدرانش شایسته و همسران و فرزندان ایشان وعده داده ای، تو عزیز حکیمی.
قمی(1171) روایت کرده که: یحملون العرش مراد رسول خدا و اوصیاء (علیهم السلام) بعد از آن حضرت هستند که علم خدا را حمل می کنند و من حوله ملائکه اند، الذین آمنوا شیعه آل محمدند الذین تابوا کسانی که توبه از ولایت فلان و فلان و بنی امیه کرده اند، و اتبعوا سبیلک یعنی ولایت ولی الله و من صلح یعنی کسی که ولایت علی را قبول کرده است و صلاح ایشان است، و قهم السیئات و هر کس از گناهان حفظ شود به او رحمت آوردم. یعنی در روز قیامت و ذلک هو الفوز العظیم رستگاری بزرگ از آن کسانی است که خداوند ایشان را از ولایت فلان و فلان نجات داده است. اما معروفیت ایشان در دنیا نیازی به بیان ندارد.
و در آخرت به این جهت معروف هستند که خداوند فرمود: یوم تری المومنین والمومنات یسعی نورهم بین أیدیهم و بأیمانهم بشراکم الیوم جنات تجری من تحتها الأنهار خالدین فیها ذلک هو الفوز العظیم یوم یقول المنافقون و المنافقات للذین آمنوا انظرونا نقتبس من نورکم قیل ارجعوا وراءکم فالتمسوا نورا فضرت بینهم بسور.(1172)
یعنی: روزی که مردان و زنان مومن را می بینی که نور ایشان در جلو و طرف راست ایشان می رود، امروز به شما بشارت بهشت باد که در زیر آن نهرها جاری است و در آن جاودانند، و این رستگاری بزرگ است، روزی که مردان و زنان منافق به کسانی که ایمان آورده اند می گویند به ما بنگرید تا قبسی از نور شما را بگیریم، به ایشان می گویند: به پشت سر برگردید و نوری بجویید، پس بین ایشان دیواری حایل می شود... بلکه در همه مواقف برای نجات شیعیان معروفید، به واسطه این که خداوند بر شما منت گذاشته است.
فرمود:

فبلغ الله بکم أشرف محل المکرمین و أعلی منازل المقربین و أرفع درجات المرسلین حیث لا یلحقه لا حق و لا یفوقه فائق و لا یسبقه سابق

شرافت به معنای مجد است و آن بلندی شأن به درجه ای است که نمی توان به آن دست پیدا کرد و در و مجدتم کرمه بیان شد. و فرق بین علو و رفعت این است که علو به معنای نفی مرتبه ای بالاتر از رتبه ایشان است و رفعت به اعتبار این است که مرتبه ایشان بالاتر از همه مراتب است.
پیامبر اکرم مراد این است که خداوند شما را از مرتبه ای از امکان آفرید که بالاتر از آن مرتبه ای نیست مگر مرتبه ربوبیت که خداوند برای خویش برگزید و ممکنات در آن حظی ندارند، چه این که خداوند شما را از نور ذات خود آفرید، چنان که اخبار آن بارها بیان شد و آنها را دوباره نمی آوریم و انبیاء و مرسلین را از پایین تر از آن مرتبه آفرید و لذا در فطرت هیچ یک از خلایق همتای ایشان نیست و با در بکم برای تعدیه است، زیرا بلغ بدون بردن به باب تفعیل متعدی نمی شود و مفعول نمی گردد. مثل بلغه مناه و یا بدون با مثل بلغ بکم متعدی نمی شود، این در جایی که مفعول وی مبلغ بفتح لام باشد ولی اگر مفعول وی مبلغ الیه باشد متعدی بنفسه و به الی و به غیر آن می شود.
این احتمال که معنا بلغ الله سبب غیرکم الی هذه المرتبة یعنی: خداوند به سبب شما دیگران را به این مرتبه برساند باشد، با عبارت سازگاری ندارد، چه این که هیچ کس به این مرتبه نمی رسد مگر آل محمد (علیهم السلام) لذا خداوند چه کسانی را به واسطه آل محمد (علیهم السلام) به آن مقام بالا برد چه این که انبیاء با شیعیان مشارکت دارند، زیرا فرمود: و من یطع الله و الرسول فأولئک مع الذین أنعم الله علیهم من النبیین والصدیقین و الشهداء و الصالحین(1173) لذا شیعه به ایشان ملحق است.
و اما شیعه در کافی(1174) از امام صادق (علیه السلام) آمده است که فرمود: مومنان دو دسته اند: مومنی که فی الله است و شروطی که خداوند شرط کرده مراعات می کند، چنین مومنی با پیامبران و صدیقان و شهدا و صالحین است. و ایشان خوب رفیقی اند، چنین مومن شفاعت می کند و شفاعت نمی شود این مومن با پیامبران است، چنان که مقتضای آیه بود، بنابراین آن کس که به واسطه ائمه (علیهم السلام) به آن مرتبه می رسد کیست؟
این که فرمود: لا یلحقه لاحق یعنی هیچ کس با شما مشارکت ندارد، نه می تواند به شما لاحق شود نه از شما سبقت بگیرد، چنان که فرمود: لا یفوقه فائق چه این که بالاتر از آن منزلتی نیست.