فهرست کتاب


شرح زیارت جامعه کبیره (ترجمه الشموس الطالعه)

علامه سید حسین همدانی درود آبادی‏ محمد حسین نائیجی‏

طابت

یعنی از همه حدود و جمیع مراتب پاکیزه است، لذا با تحقق آن در همه مراتب و تنزل در آنها منافات ندارد، بر خلاف دیگر موجودات محدود. و این مطلب در قبس اول به تفصیل بیان شد.
فرمود:

و طهرت

یعنی ایشان از همه رجس ها و پلیدیها پاک اند، رجس عبارت از حقیقت شیطانی و مرتبه طاغوت و ظلمت است و علت این که ارواح را جمع بسته این است که ایشان تا زمانی که در عالم تعین هستند، متعدد می باشند و هیچ یک از دیگری متأثر نمی شود، بلکه همه از خدای - تعالی - متأثرند، چنان که در قبس دوم بیان شد. ولی نور و کلمه طینت را مفرد آورده است تا اشاره نماید به این که انوار و طینت ایشان از یک جنس می باشد، گرچه ارواح ایشان متعدد است، پس طینت همه از یک حقیقت در یک مرتبه می باشد، پس مراد از طینت طبیعت است که شامل کم و زیاد می شود، پس گرچه لفظ مفرد است ولی مراد از آن جمع است، یعنی انوار و طینت های شما، چون با تعدد ارواح مجالی برای وحدت و مفرد بودن آن نیست.
فرمود:

بعضها من بعض

جواب از سوال مقدر: اگر مرتبه ائمه یکی است و ایشان از یک فطرت و جبلت و طینت خلق شده اند، پس باید در مرحله ظاهر و صفات و هیأت ها و رنگ ها و عمرها و سلامت و بیماری و عبادت و دیگر ویژگی ها در همه مراتب یکی باشند، در حالیکه ایشان در همه این مراتب به طور وضوح و محسوس گوناگون بودند.
علاوه این که عقل بر اختلاف وجودی آنها حکم می کند و اختلاف وجود و تعدد آن علت اختلاف در آثار می باشد، چه این که آثار صور موثرها و علل در عالم آثار است.
از پرسش پاسخ داد: این درست است و اتحاد در فطرت و جبلت و طینت مستلزم اتحاد در همه مراتب و آثار است، لیکن اختلاف ناشی از صور مشخصه از همه اشخاص است، لذا خداوند با این که ایشان در مراتب سه گانه اتحاد دارند، ایشان را دوازده تن قرار داد و لذا هر یکی را دارای آثار و ویژگی هایی کرد که دیگری را نکرد، یعنی برخی در آثار همانند دیگری نشدند. با این که همه آنها قدرت بر آثار را داشتند.
لذا امیرالمومنین (علیه السلام) در صولت و پهلوانی و دیگر ویژگی هایش خلیفه و جانشین دیگران شده است و ابو محمد امام حسن (علیه السلام) در حلم و دیگر ویژگی هایش جانشین دیگران گردیده و حضرت امام حسین (علیه السلام) در شجاعت و شهادت جانشین دیگران گردیده و همینطور تا حضرت حجت (علیه السلام) که خداوند وی را مظهر همه صفات مکنون در تمام ائمه (علیهم السلام) قرار داد و به همین خاطر در اخبار وارد شده که ایشان در همه صفات در یک مرتبه اند.