فهرست کتاب


شرح زیارت جامعه کبیره (ترجمه الشموس الطالعه)

علامه سید حسین همدانی درود آبادی‏ محمد حسین نائیجی‏

در ابتلاء مومنان

با فهم آنچه بیان کردیم، پس عادت ضد شقاوت است و شقاوت شدت و سختی است. و مراد از فقره مزبور این است که: هر کس در آسانی و راحتی دنیا و آخرت با شما موالات کند چه این که آسانی و راحتی دنیا با شریعت آسان تامین می شود و گناهان کبیره نیز با بلاهای کوچک پوشیده و آمرزیده می شوند. مثل نقصان کمی از اموال و جان ها. بلکه در کافی(1065) از امام باقر (علیه السلام) روایت شده است که فرمود: ان الله عزوجل لیتعاهد المومن بالبلاء کما یتعاهد الرجل أهله بالهدیة من الغیبة؛ یعنی: خدای - عزوجل - ملتفت مومن است تا دچار بلایا باشد، همانطور که رئیس خانواده به هنگامی که از دور به خانه می آید متوجه است که هدیه ای برای اهل خانه آورد.
گویم: این دادن بلایا به مومن دلیل بر این است که خداوند به یاد اوست.
و در کافی(1066) از امام صادق (علیه السلام) روایت شد که روزی پیامبر به اصحابش فرمود: هر سالی که پاکیزه و زکاتش داده نشود ملعون است. و هر جسمی که پاکیزه نگردد و زکات آن داده نشود ولو در هر چهل روز یک بار ملعون است، پرسیدند: ای رسول خدا، زکات مال را فهمیدیم ولی معنای زکات جسم چیست؟ فرمود: جسمی که آفت و دردی به او نرسد!
رنگ کسانی که جمله مزبور را شنیدند تغییر کرد، وقتی حضرت تغییر رنگ چهره ایشان را دید فرمود: آیا مراد مرا از این جمله فهمیدید؟ پاسخ دادند: خیر ای رسول خدا! فرمود: بلای مرد خراش و زمین خوردن و لغزیدن و بیماری و فرو رفتن تیغ و نظایر آن است. حتی در حدیث از آن حضرت: پریدن چشم نیز یاد شده است، آیا سعادتی بالاتر از این است که گناهان بنده با چیزی همانند پریدن پلک آمرزیده شود و خداوند او را از لعنت دور کند و مورد توجه مولایش باشد، ستایش فقط از خداست.
بلکه در برخی از اخبار(1067) وارد شده که: گناهان گناهکار در حالیکه بر ولایت علی (علیه السلام) است بهتر از طاعت و فرمانبردار بر غیر آن می باشد، چه این که گناهان وی آمرزیده است چنانکه آیه شریفه: قل یا عبادی الذین أسرفوا علی أنفسهم لا تقنطوا من رحمة الله ان الله یغفر الذنوب جمیعا انه هو الغفور الرحیم(1068) یعنی: بگو ای بندگانی که بر خودتان اسراف کرده اید از رحمت خدا مایوس نباشید، خداوند همه گناهان را می بخشد و خداوند غفور رحیم است.
قمی روایت کرده است که: این آیه طور خاص در شیعه علی بن ابی طالب نازل شده است.
و در کافی(1069) از امام صادق (علیه السلام) روایت شده است که فرمود: خداوند شما را در قرآن یاد کرده و فرموده: یا عبادی... فرمود: به خدا قسم هیچ کس جز شما را اراده نکرده است.
و در معانی الاخبار(1070) و قمی(1071) از امام باقر (علیه السلام) روایت کرده که فرمود: فقط در شیعیان فرزند فاطمه (علیها السلام) این آیه نازل شده است.
و در محاسن(1072) از امام صادق (علیه السلام) روایت شده که هیچ کس به جز شما نیست و خداوند جز از شما نمی پذیرد و گناهان را جز برای شما نمی بخشد.
و از امیرالمومنین (علیه السلام) روایت شده که فرمود: در قرآن آیه ای (در گسترش غفران و رحمت) از آیه: قل یا بعدی الذین أسرفوا علی أنفسهم... ای بندگانی که گناه کرده اید...، بهتر نیست.
و در مجمع البیان(1073) از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) روایت شده که فرمود: به عوض این آیه دوست نداشتیم که دنیا و مافیها از آن من باشد و یا فرمانبرداری و طاعت خدا قبول نگردد، چه این که خداوند فرمود: انما یتقبل الله من المتقین(1074)
و در کافی(1075) در باب عمل به اسنادش به امام صادق (علیه السلام) روایت شده که فرمود: با ایمان هیچ کاری زیان ندارد و با کفر هیچ کاری سود ندارد. آیا نمی بینید که خداوند فرمود: و ما منعهم أن تقبل منهم نفقاتهم الا أنهم کفروا بالله و برسوله(1076) یعنی: هیچ چیز باعث نشده که مخارج آنها پذیرفته نشود مگر این که ایشان به خدا و پیامبرش کفر ورزیده اند و البته تا زمان مردن نیز بر حال کفر بوده اند.
و در اعلام التقی حقیقت تقوی را شرح داده و گفتیم که آل محمد (علیهم السلام) اعلام تقوی هستند.
اما راحتی مومنین در آخرت و بعد از مرگ به این آیه است: الا من تاب و آمن و عمل عملا صالحا فأولئک یبدل الله سیئاتهم حسنات یعنی: مگر کسانی که توبه کرده و ایمان آورده و کار شایسته کرده اند، خداوند گناهان این دسته را به حسنات مبدل می کند.
و در امالی(1077) از امام باقر (علیه السلام) روایت شده که از این آیه پرسیدند: یؤتی بالمومن المذنب یوم القیامة حتی یقام بموقف الحساب فیکون الله تعالی هو الذی یتولی حسابه لا یطلع علی حسابه أحدا من الناس فیعرفه ذنوبه حتی اذا أقر بسیئاته قال الله عزوجل للکتبة بدلوها حسنات و أظهروها للناس فیقول الناس حینئذ أما کان لهذا العبد سیئة واحدة ثم یأمر الله عزوجل به الی الجنة فهذا تأویل الایة و هی فی المذنبین من شیعتنا خاصة؛ یعنی: حضرت فرمود: مومن گناهکار را در روز قیامت می آورند تا در موقف حساب می ایستد، خداوند خود متولی حسابرسی او می شود و هیچ کس را از آن آگاه نمی سازد، گناهان او را به او گوشزد می کند تا به گناهان خود اعتراف می کند. خداوند به فرشتگانش می فرماید: آنها را به حسنات بدل کنید. و برای مردم آن را آشکار کنید، مردم می گویند: این مردم هیچ گناهی ندارد، آنگاه خداوند دستور می دهد تا او را به بهشت ببرند، این تأویل آیه است و این آیه تنها درباره شیعیان گناهکار است.

در این که دوستی اهل بیت شرط قبولی اعمال است

و از امام رضا (علیه السلام)(1078) از پدرش از پدرانش روایت کرده که رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود: حبنا أهل البیت یکفر الذنوب و یضاعف الحسنات و ان الله تعالی لیتحمل عن محبینا أهل البیت ما علیهم من مظالم العباد الا ما کان منهم فیها علی اضرار و ظلم للمومنین فیقول للسیئات کونی حسنات؛ یعنی: دوستی ما اهل بیت گناهان را می پوشاند و حسنات را دو برابر می کند و خداوند مظالم عباد دوستان ما را خود بر عهده می گیرد، مگر این که کسی اصرار و ستم بر مومنین نماید، پس به گناهان می فرماید حسنه شوید. اخبار در این باب فراوان است.
و دلیل دیگر بر آن آیه شریفه: و قدمنا الی ما عملوا من عمل فجعلناه هباء منثورا(1079) یعنی: خداوند ایشان را به نزد آنچه کرده اند می برد و آن را گردی پراکنده می سازد.
و در کافی(1080) از امام صادق (علیه السلام) روایت شده که از این آیه پرسیده اند؟ حضرت پاسخ داد: اگر چه اعمال ایشان سفیدتر از سفیدی قباطی باشد، خداوند به آن می فرماید: گرد پراکنده شو، چه این که ایشان وقتی حرامی تشریع می شد می گرفتند. و در روایتی آن را رها نمی کردند.
و در بصائر(1081) از امام صادق (علیه السلام) از آیه مزبور پرسیدند که مراد اعمال چه کسانی است؟ و قمی(1082) از امام باقر (علیه السلام) روایت کرده که: خداوند روز قیامت عده ای را زنده می کند که نوری همانند سفیدی قباطی در جلوی ایشان است، آنگاه می فرماید: همانند خاکی پراکنده شو! آنگاه فرمود: آگاه باشید به خدا سوگند ایشان روزه می گرفتند و نماز می خواندند لیکن هنگامی که به حرام بر می خوردند، آن را بر می گرفتند، و فضیلتی از امیرالمومنین ذکر می شد آن را انکار می کرده اند و مراد از هباء منثور غبارهای به همراه شعاع خورشید است که از روزنه ای داخل خانه می شود.
فرمود:

و خاب من جحدکم

خاب یخیب یعنی محروم شد و به آنچه خواسته بود نرسید و اندکی قبل حرمان او را فهمیدید.
فرمود: