فهرست کتاب


شرح زیارت جامعه کبیره (ترجمه الشموس الطالعه)

علامه سید حسین همدانی درود آبادی‏ محمد حسین نائیجی‏

و عیبة علمه

عیبة به فتح زنبیل پوستی و غیر آن است، و چیزی که در آن لباس گذارند و اگر بر کسی عیبه اطلاق شود یعنی جایگاه سر.
و فقره و خزان العلم مباحثی گذشت که ما را از بحث در اینجا بی نیاز می کند.
فرمود:

و حجته

مراد از این که ائمه (علیهم السلام) حجج الهی اند قبلا بیان شد، پس مراد در این جا این است که ایشان حجت های بندگان بر خدا هستند، یعنی خدای تعالی از بندگان چیزی بیش از این که حجج او آورده اند نمی خواهد، بنابراین بندگان را جز به آنچه ایشان رساندند مؤاخذه نمی کنند وگرنه بندگان می توانند بگویند: چرا برای ما پیامبری نفرستادی تا قبل از این زمان که ذلیل و خوار شده ایم از وی پیروی نماییم.(670)

صراط چیست؟

فرمود:
و صراطه
اشاره به آیه شریفه: و أن هذا صراطی مستقیما فاتبعوه؛(671) این صراط مستقیم من است از آن پیروی کنید. در اخبار متواتر روایت شده که ائمه (علیهم السلام) صراط مستقیم هستند.
در بحارالانوار(672) از معانی الاخبار(673) به اسنادش به مفضل بن عمر روایت شده که: قال سألت أبا عبدالله (علیه السلام) عن الصراط فقال هو الطریق الی معرفة الله عزوجل و هما صراطان صراط فی الدنیا و صراط فی الاخرة فأما الصراط الذی فی الدنیا فهو الامام المفروض الطاعة من عرفه فی الدنیا و اقتدی بهداه مر علی الصراط الذی هو جسر جهنم فی الاخرة و من لم یعرفه فی الدنیا زلت قدمه عن الصراط فی الاخرة فتردی فی نار جهنم.
یعنی: از امام صادر درباره صراط پرسیدم، فرمود: صراط به معنای راه به معرفت خدای عزوجل است، صراط دو نوع است: صراط در دنیا، صراط در آخرت، صراط دنیا امامی است که طاعت او واجب و لازم است، هر کس در دنیا او را شناخت و هدایت او را پذیرفت او را بر صراطی که پل بر جهنم در آخرت است عبور دهد، و هر کس در دنیا او را نشناخت در آخرت گامش می لغزد و در آتش دوزخ می افتد. این صراط در ظاهر بود.
اما صراط در باطن نور اسم خداست که در هر نفسی از سر آل محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) که قوام همه خیرات است به ودیعت نهاده شده است.
در تفسیر فرات بن ابراهیم (علیه السلام) از عبید بن کثیر با حدیث متصل از ابو هریره نقل کرده است که: رسول خدا فرمود: أتانی جبرئیل فقال أبشرک یا محمد بما تجوز علی الصراط قال قلت بلی قال تجوز بنور الله و یجوز علی بنورک و نور من نور الله و تجوز أمتک بنور علی و نور علی من نورک و من لم یجعل الله له مع علی نورا فما له من نور یعنی: جبرئیل به نزد من آمد و گفت: ای محمد تو را بشارت می دهم که با چند چیز از صراط عبور کنی فرمود: به جبرئیل پاسخ دادم، بگو! جبرئیل گفت: تو به نور خدا عبور می کنی و علی به نور تو و نور تو از نور خداست و امت تو به نور علی عبور می نمایند و نور علی از نور توست، و هر کس را خداوند با علی نور نداد نوری ندارد.
در عقائد صدوق(674) آمده است: و قال النبی (صلی الله علیه و آله و سلم) لعلی یا علی اذا کان یوم القیامد أقعد أنا و أنت و جبرئیل علی الصراط فلا یجوز علی الصراط الا من کانت معه براءة بولایتک یعنی: پیامبر به علی فرمود: ای علی! به هنگامی که روز قیامت شود من و تو و جبرائیل بر صراط می نشینیم هیچ کس از صراط عبور نمی کند مگر این که جواز ولایت تو را دارد.
و نیز اخبار دیگری در این زمینه وجود دارد.
فرمود: