فهرست کتاب


شرح زیارت جامعه کبیره (ترجمه الشموس الطالعه)

علامه سید حسین همدانی درود آبادی‏ محمد حسین نائیجی‏

و عباده المکرمین الذین لا یسبقونه بالقول و هم بأمره یعملون و رحمة الله و برکاته

قبلا بیان شده که حقیقت عبودیت این است که بنده با تمام وجودش مملوک خالص خدای بدون شریک قرار گیرد، و لازمه آن در اختیار قرار دادن نفس و مال و همه ویژگی های خویش تحت اراده مولاست، و این که عبد از اراده خود دست بردارد، چه این که فرمود: ضرب الله مثلا عبدا مملوکا لا یقدر علی شی ء(617) یعنی: خداوند به بنده مملوکی که بر هیچ چیز قدرت ندارد مثل زد.
پس این گفتار آن حضرت در دعا و عباده مراد این است که چون ائمه (علیهم السلام) به عبودیت رسیدند به طوری که از نفوس و اموال و امور مربوط به ایشان چیزی باقی نماند لذا ایشان در آنها جز به اراده خدا و در مسیر مخلوقات خدا تصرفی ننمودند، و خداوند این مطلب را در سر و علانیه ایشان می دانست، لذا ایشان را به آن گرامی داشت و از تلاش ایشان سپاسگزاری نمود، و در سوره دهر به همین اشاره کرد و فرمود: ان الأبرار یشربون من کأس کان مزاجها کافورا و حلوا أساور من فضة و سقاهم ربهم شرابا طهورا ان هذا کان لکم جزاء و کان سعیکم مشکورا یعنی: خوبان از کاسه ای که طعم کافور دارد می نوشند... و زینت های نقره ای بر تن می کنند و خدایشان به ایشان شراب پاک کننده می دهد، این پاداش شماست، و به تلاش شما پاداش داده شده است.

درخت آدم چه بوده است؟

و در تفسیر امام(618) درباره درختی که آدم از آن خورد آمده است که آن درخت علم محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) و آل محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) بوده و خداوند ایشان را بر دیگر مردم انتخاب نمود، کسی جز به دستور خدا از آن درخت تناول نمی کند، و پیامبر و علی و فاطمه و حسن و حسین بعد از اطعام مسکین و یتیم و اسیر از آن خوردند، لذا بعد از آن گرسنگی و تشنگی و خستگی و کوفتگی را احساس نمی کردند، علت این که از آن شجره مخصوص نهی شده و نه از دیگر اشجار این است که هر درخت تنها یک نوع میوه می دهد، ولی این شجره و درختان همجنس آن در بهشت گندم می داد، و هم انگور و انجیر و عناب و دیگر انواع میوه ها و عذابها.
و در کافی(619) و تفسیر قمی(620) در حدیثی ایشان امام باقر (علیه السلام) از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) روایت شده که آن حضرت حالات مومن را ارزیابی می کرد و می فرمود: علی باب الجنة شجرة ان الورقة منها لیستظل تحتها ألف رجل من الناس و عن یمین الشجرة عین مطهرة مزکیة قال فیسقون منها شربة فیطهر الله بها قلوبهم من الحسد و یسقط من أبشارهم الشعر و ذلک قول الله عزوجل و سقاهم ربهم شرابا طهورا من تلک العین المطهرة یعنی: بر در بهشت درختی که برگی از آن می تواند سایبان هزار تن گردد، و در طرف راست آن درخت چشمه ای پاکیزه مزکی وجود دارد، مردم از آن شربتی می نوشند و خداوند به واسطه این شربت دلهایشان را از رشک پاک می کند و از صورتهایشان شراب پاک کننده ای می دهد و از صورتهای ایشان موها را می سترد و این مفاد آیه شریفه: و سقاهم ربهم شرابا طهورا یعنی: از آن چشمه پاکیزه به ایشان شراب پاک کننده می دهد.
و در مجمع البیان(621) از امام صادق (علیه السلام) روایت شده که فرمود: یطهرکم عن کل شی ء سوی الله ایشان را از هر چه غیر خداست پاک می کند، این کرامت الهی است که خداوند دلهای ایشان را از هر چه غیر خداست پاک می کند، این کرامت الهی است که خداوند دلهای ایشان را از هر چه غیر خداست پاک می کند، به همین خاطر در گفتار از او پیشی نمی گیرند، و به دستور وی کار می کنند.
فرمود:

السلام علی الأئمة الدعاة

در شرح فقره مهبط الارض حقیقت امامت بیان شد، و معلوم شد که امامت برتر از رسالت می باشد، پس مراد از آن در الائمة الهدی منصب امامت می باشد، و در ای جا پیاده شدن آن در عالم شهادت برای دعوت مردم به خدا و فرمانبرداری و ترک مخالفت می باشد.
پس مراد از داعیان و خوانندگان در اینجا نیز غیر از مراد از فقره الدعوة الحسنی است، چه این که مراد از دعوة معنی اسمی آن است یعنی آنچه به آن دعوت خدا بدان متحقق می شود، و در این جا معنای فاعلی مراد است، یعنی دعاة جمع داعی است و داعی اسم فاعل است.