فهرست کتاب


شرح زیارت جامعه کبیره (ترجمه الشموس الطالعه)

علامه سید حسین همدانی درود آبادی‏ محمد حسین نائیجی‏

در ادب زیارت

بدان چون زیارت جامعه در فقیه و تهذیب نقل شده؛ لذا تلاش در شناخت ناقلان این زیارت چندان جالب نیست.
صدوق رحمة الله گفت: محمد بن اسماعیل برمکی گفت: موسی بن عبدالله نخعی ما را حدیث کرد و گفت: به علی بن محمد بن علی بن موسی بن جعفر بن محمد بن علی بن حسین بن علی بن ابی طالب (علیهم السلام) گفتم: ای پسر پیامبر خدا! مرا سخنی کامل و رسا بیاموز که آن را به هنگامی که یکی از شماها را زیارت می نمایم، بگویم؟ فرمود: وقتی به در حرم رسیدی بایست و شهادتین را بگو، و در این حال با غسل باش، وقتی وارد شدی و قبر را دیدی پس بایست، سی بار الله اکبر بگو، آنگاه اندکی پیش رو و در این حال آرام و باوقار باش و گام ها را کوتاه بردار آنگاه بایست و سی بار تکبیر بگو، آن گاه از قبر اذن بگیر و چهل بار تکبیر بگو تا به صد تکبیر بالغ آید، آن گاه چنین بگو... الحدیث.

در حقیقت زیارت

بدان که حقیقت زیارت تشرف به محضر امام (علیه السلام) است و چون انسان را مراتبی است، اولین مرتبه جسمش و آخرین مرتبه وجود و حقیقت و اجزای ساختاری وی می باشد که مراتب وی را کامل می سازد (بزودی این کلمه را شرح خواهیم کرد) و از آنجایی که پاکی انسان بر پاداشت حقیقت عبودیت در تمام مراتبش می باشد به اینکه آنچه را داراست به مولایش بسپارد و در راه اراده وی صرف نماید، چنانچه معنای سخن حق تعالی: و ما خلقت الجن الانس الا لیعبدون؛(11) ما جنیان و انسان ها را جز برای عبادت نیافریدیم. همین است؛ پس به هر اندازه از این معنی غافل گردد و هوای خویش را به کار برد، طهارت و پاکی اش از بین می رود و در هر مرتبه ای باید آنچه را که طهارت آن مرتبه را تامین می کند، به کار برد.

در تفسیر عرفانی طهارت و غسل و زیارت

و از آنجا که زیربنای حقیقت عبودیت در داخل شدن تحت ولایت آل محمد (علیهم السلام) و بیرون آمدن از ولایت دشمنان ایشان است، پس به ناچار در مرتبه جسم باید آبی را که مظهر ولایت کلیه در عالم اجسام است که سازه هر ذی حیات است به کار بگیرد؛ لذا آب در سخن حق تعالی: قل أرأیتم ان أصبح ماؤکم غورا فمن یأتیکم بما معین؛(12) بگو آیا اگر آب شما فرو رود، چه کسی آب گوارا را برای شما خواهد آورد. به امام (علیه السلام) تفسیر شده است؛ زیرا آب مظهر ولایت امام در عالم اجسام است؛ لذا آن حضرت در ابتدا به غسل امر کرده، زیرا طهارت با به کارگیری جسم در غیر خواست خدا و غفلت از حق تعالی زایل شده و با آب که مظهر ولایت کلیه در عالم اجسام است ظاهر جسم پاک می گردد؛ و اما امر به شهادتین برای تطهیر باطن جسم و ازاله ناپاکی باطنی است.