ره توشه راهیان نور (ویژه ماه مبارک رمضان)

نویسنده : دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیّه قم

2. نماز در آینه وحی

مهم ترین تشبیهات و تعابیری که درباره نماز در روایات می بینیم به این قرار است: عمود دین(924)، قوام دین(925)، بهترین عمل(926)، ستون خیمه(927)، سیمای مکتب(928)، پیمان الهی(929)، کلید بهشت(930)، وسیله نزدیک شدن به خدا.(931) بنابر این اقامه نماز جزء مهم ترین برنامه انبیا و اولیای الهی بوده است، چنان که حضرت عیسی علیه السّلام در گهواره این مهم را یادآور می شود«اوصانی بالصّلوة و الزّکوة ما دُمتُ حیّاً»(932) و حضرت ابراهیم علیه السلام وقتی که همسر و کودک خویش را در بیابان های داغ و خالی از سکنه مکّه بی هیچ آب و گیاهی مسکن داد چنین آرزو کرد: خدایا... تا نماز به پا دارند، «ربّنا انّی اسکنتُ من ذُرّیتی بواد غیر ذی زرع عند بیتک المُحرّم ربّنا لیُقیموا الصّلوة»(933). به همین منوال، امامان معصوم علیهم السّلام نیز نسبت به نماز، عنایت خاصی داشتند تا آن جا که در هنگام نماز از حالت معنوی خاصی بهره مند بودند و حتّی رنگ صورتشان تغییر می کرد از آن طرف کسانی که به این فریضه الهی توجه نمی کنند و آن را به جا نمی آورند عواقب بدی در انتظار آنهاست، بلکه حتّی سبک شمردن نماز هم باعث می شود که از رحمت الهی و شناخت اهل بیت علیهم السّلام محروم گردند. در بعضی روایات کسی که نماز را سبک شمرده و حق الهی را به درستی به جانیاورد واز حق نماز کم بگذارد، به عنوان دزد و سارق معرّفی شده(934) و بیان شده که اگر کسی با سبک شمردن نماز این حق الهی را ضایع نماید قطعاً نسبت به غیر نماز و در حق مردم تضییع بیشتری روا خواهد داشت.(935) به عبارت: دیگر کسی که نمازش به راه نیست از او توقع خیر نمی رود.

3. نماز و آثار آن

نماز هم برای سلامت جسم و هم برای سلامت روح است: زیرا سلامت روح و روان انسان در جسم آدمیان تأثیر گذار است، برای این که نمازگزار وقتی به آرامش روحی و درونی نائل می شود می تواند قوای جسمانی خود را کنترل کند و این کنترل و اعتدال باعث می شود که در مسائل مادی مانند خوردن، آشامیدن، خوابیدن و شهوترانی افراط و تفریط نکند و عدم افراط و تفریط به سلامت جسم کمک خواهد نمود. آثار فوائد روحی نماز از این دست به کار رفته است: معراج مؤمن، دور کننده از کبر(936)، موجب خشوع و خضوع(937)، قدرتی برای مبارزه با شیطان(938)، سبب آمرزش گناهان(939)، کلید حل مشکلات(940)، عامل یاد خدا(941)، وسیله تقرب و نزدیکی به خدای سبحان(942). به علاوه، نماز جلوی آسیب ها و آفت ها و تهدیدهای مربوط به انسان را می گیرد، به این صورت که:
- گاهی از همان ابتدا از ورود آسیب ها جلوگیری می کند: «انّ الصّلوة تنهی عن الفحشاء و المنکر».(943)
- گاهی نیز آفتی را که به صفحه دل راه پیدا کرده درمان می نماید؛ چنانکه در روایتی آمده، نماز آن آتش افروخته ای را که انسان برای خود فراهم ساخته خاموش می کند. در روایت دیگری آمده: نماز کدورت های روح را با پنج بار شست و شوی روزانه پاک می سازد.(944) و به خاطر این آثار جامع و کامل است که پیامبر اعظم صلی اللّه علیه و آله و سلم فرمودند: «منزلت نماز برای دین، منزلت سر برای بدن است»(945) و حضرت علی علیه السلام در بیانی فرمودند: «هر چیزی چهره ای دارد و چهره دین شما نماز است.»(946)

رابطه با خود

در این روایت مبارکه روزه دومین رکن اسلام دانسته شده است، در حالی که تردید نداریم روزه یک مجموعه مرکب از کفّ نفس و خویش داری در برابر هواهای نفسانی وجدّ و جهد در کسب رضایت الهی بوده و بهترین راهکار و مصداق تحقق رابطه با خود است.