فهرست کتاب


تفسیر سوره زخرف

حاج شیخ محسن قرائتی

سوره 43. زخرف آیه 19،18

آیه
أَوَمَن یُنَشَّؤُاْ فِی الْحِلْیَةِ وَهُوَ فِی الْخِصَامِ غَیْرُ مُبِینٍ
وَجَعَلُواْ الْمَلَآئِکَةَ الَّذِینَ هُمْ عِبَادُ الرَّحْمَنِ إِنَاثاً أَشَهِدُواْ خَلْقَهُمْ سَتُکْتَبُ شَهَادَتُهُمْ وَیُسْئَلُونَ
ترجمه
آیا کسی را که در زیور پرورش یافته و در مجادله بیانش غیر روشن است (شایسته نسبت دادن به خداست؟)
و فرشتگان را که خود بندگانِ (خدای) رحمان هستند، مؤنث پنداشتند. آیا شاهد آفرینش آنها بوده اند؟ گواهی آنان (بر آن همه خرافات) به زودی نوشته می شود و بازخواست خواهند شد.
نکته ها
در آیه 9 خواندیم که مشرکان، خالقِ هستی را خداوندِ عزیز علیم می دانستند، این آیه می فرماید: شما که خالق را عزیز علیم می دانید چرا برای او دختران را قرار می دهید که در زینت و زیور پرورش می یابند و در گفتگوها، عواطف و احساساتشان غالب است. در حالی که لازمه ی عزیز بودن، صلابت و قاطعیّت و لازمه ی علم، استدلال و منطق است، نه رفتار عاطفی و احساسی.
پیام ها
1- زینت طلبی و زیورگرایی، برای زنان و دختران امری طبیعی است. «ینشأ فی الحلیة»
2- زن از جهت عاطفه و احساسات قوی تر از مرد و از جهت برخورد و مجادله ضعیف تر است. «و هو فی الخصام غیر مبین»
3- فرشتگان، مخلوق خدا و بندگان او هستند، نه فرزندانش. «عباد الرّحمن»
4- بر خلاف انسان، فرشتگان زن و مرد ندارند. «جعلوا الملائکة... اناثاً»
5 - آنچه را که خود ندیده ایم، گواهی ندهیم. «اشهدوا خلقهم»
6- همه گواهی ها وگفته ها در نزد خداوند ثبت می شود. «ستکتب شهادتهم»
7- انسان در برابر عقاید خود مسئول است. «یسئلون»
8 - عقاید خرافی را باید به شدّت کوبید. «ام اتّخذ مما یخلق بنات - اشهدوا خلقهم ستکبت شهادتهم و یسئلون»

سوره 43. زخرف آیه 20

آیه
وَقَالُواْ لَوْ شَآءَ الرَّحْمَنُ مَا عَبَدْنَاهُم مَّا لَهُم بِذَ لِکَ مِنْ عِلْمٍ إِنْ هُمْ إِلَّا یَخْرُصُونَ
ترجمه
و (مشرکان در توجیه خلاف خود) گفتند: اگر (خدای) رحمن می خواست، ما آنها را نمی پرستیدیم. برای آنان نسبت به این گفتار هیچ گونه آگاهی (و دلیل علمی) نیست وایشان جز از روی حدس وگمان سخنی نمی گویند.
نکته ها
«یخرصون» از «خَرص» به معنای سخنی است که بر اساس حدس و گمان باشد.
قرآن در سوره ی نحل آیه 35 و انعام آیه 148، نیز از قول مشرکان این معنا را بازگو می کند که می گفتند: اگر خدا نمی خواست ما مشرک نبودیم.
پیام ها
1- خلافکاران در صدد توجیه کار خود هستند و خواست خدا را دستاویز قرار می دهند. «و قالوا لو شاء الرّحمن ما عبدناهم»
2- مهلت دادن خدا را نشانه رضایت او نپنداریم. «لو شاء الرّحمن ما عبدناهم»
3- فرشتگان مورد پرستش مشرکان بودند. «عبدناهم»
4- سخن بدون علم (به خصوص در مسائل اعتقادی) محکوم است. «مالهم بذلک من علم»
5 - هر فرد و جامعه ای از علم تهی شود به سراغ توهّمات و حدسیات می رود. «ان هم الاّ یخرصون»

سوره 43. زخرف آیه 22،21

آیه
أَمْ آتَیْنَاهُمْ کِتَاباً مِّن قَبْلِهِ فَهُم بِهِ مُسْتَمْسِکُونَ
بَلْ قَالُواْ إِنَّا وَجَدْنَآ آبَآءَنَا عَلَی أُمَّةٍ وَإِنَّا عَلَی آثَارِهِم مُّهْتَدُونَ
ترجمه
آیا پیش از این به آنان کتابی دادیم که ایشان به آن تمسک می جویند.
(چنین نیست) بلکه گویند: ما پدران خود را بر آیینی یافتیم و با پیروی ازآنان هدایت یافته ایم.
پیام ها
1- شرک و خرافه نه پایگاه عقلی دارد، «مالهم بذلک من علم» و نه از کتب آسمانی تکیه گاه نقلی. «ام آتیناهم کتابا»
2- ریشه ی شرک و خرافه، تقلید کورکورانه است. «انّا وجدنا آبائنا علی امّة»
3- پیروی از آداب و رسوم و عقاید نیاکان اگر مستند به عقل و کتاب آسمانی نباشد محکوم است. «انّا وجدنا آبائنا علی امّة»
4- گذشتگان و نیاکان که سنّت های غلط را پایه گذاری کرده اند، مسئول نسل های بعد نیز هستند. «انّا علی آثارهم مهتدون»
5 - گسترش آداب و رسوم ملی، گاهی انسان بی منطق را به صورت انسانی هدایت یافته نشان می دهد. «انّا علی آثارهم مهتدون»
6- ملّی گرایی، تقلید کورکورانه و تعصّب جاهلی را گسترش می دهد. «انّا علی آثارهم مهتدون»