تفسیر سوره روم

نویسنده : حاج شیخ محسن قرائتی

سوره 30. روم آیه 57

آیه
فَیَوْمَئِذٍ لَّا یَنفَعُ الَّذِینَ ظَلَمُواْ مَعْذِرَتُهُمْ وَلَا هُمْ یُسْتَعْتَبُونَ
ترجمه
پس در چنین روزی، پوزش کسانی که ستم کردند سودی ندارد، و توبه ی آنان نیز پذیرفته نمی شود.
نکته ها
«یُستعتبون» از واژه ی «عُتْبه» به معنای ناراحتی است و هرگاه در قالب استعتاب قرار گیرد، به معنای توبه و از بین رفتن ناراحتی و بدی است.
گرچه در قیامت به مجرمان اجازه ی معذرت خواهی داده نمی شود، «و لایؤذن لهم فیعتذرون»**مرسلات، 36.*** امّا اگر بر فرض هم معذرت خواهی کنند، پوزش آنان سودی ندارد. «لاینفع الّذین ظلموا معذرتهم»
پیام ها
1- سرنوشت انسان و چگونگی حضور او در قیامت، در گرو عملکرد خود اوست. «فیومئذ لاینفع الّذین ظلموا...»
2- ظلم، سبب محرومیّت از عنایت خداوند است. «فیومئذ لاینفع الّذین ظلموا...»
3- توبه و عذرخواهی تنها در دنیا کارساز است و در قیامت هیچ کارایی ندارد. «فیومئذ لاینفع الّذین ظلموا معذرتهم»

سوره 30. روم آیه 58

آیه
وَلَقَدْ ضَرَبْنَا لِلنَّاسِ فِی هَذَا الْقُرْآنِ مِن کُلِ ّ مَثَلٍ وَلَئِن جَئْتَهُم بِآیَةٍ لَّیَقُولَنَّ الَّذِینَ کَفَرُواْ إِنْ أَنتُمْ إِلَّا مُبْطِلُونَ
ترجمه
و به راستی در این قرآن، برای مردم از هر گونه مثلی آوردیم و اگر برای آنان نشانه و معجزه ای بیاوری، کافران حتماً خواهند گفت: شما جز برباطل نیستید. (و این ها سحر و جادوست).
پیام ها
1- همه ی مردم مخاطب قرآن هستند. «و لقد ضربنا للنّاس»
2- قرآن، کتاب ارشاد وهدایت است ومثال، از بهترین شیوه های فهماندن حقایق، لذا خداوند برای زمینه های مختلف مثال آورده است. «ضربنا ... من کلّ مثل»
3- مطالب قرآن، سبب اتمام حجّت است و کسی که حقّ را بفهمد و حجّت بر او روشن شود، دیگر عذرش پذیرفته نیست. «فیومئذ لاینفع الّذین ظلموا معذرتهم... و لقد ضربنا للنّاس...»
4- کافران لجوج، هیچ گونه دلیل و نشانه ای را نمی پذیرند. «بِآیةٍ»
5 - باید اهداف و سخنان کفّار و دشمنان را پیش بینی کرد. «لیقولنّ»
6- عناد و سرسختی کفّار، باید برای ما درس باشد و در راه حقّ، مقاوم تر باشیم. «ان أنتم الاّ مبطلون»
7 - انسانی که در مدار کفر و لجاجت قرار گیرد، باطل را حقّ می بیند و حقّ را باطل. «ان أنتم الاّ مبطلون»
8 - کافران، چون استدلال ندارند، حقّ را تحقیر می کنند. «ان أنتم الاّ مبطلون»
9- کافران، نه تنها حقّ را نمی پذیرند، بلکه نسبت باطل هم به آن می دهند. «ان أنتم الاّ مبطلون»
10- کافران نه تنها پیامبر اسلام، بلکه تمام انبیا یا تمام مومنان را بر باطل می دانند. (با آنکه آورنده ی معجزه تنها شخص پیامبر اسلام است؛ امّا کفّار با بکار بردن جمع «انتم» گویا تمام انبیا و یا مؤمنان را باطل می دانند.)

سوره 30. روم آیه 59

آیه
کَذَ لِکَ یَطْبَعُ اللَّهُ عَلَی قُلُوبِ الَّذِینَ لَا یَعْلَمُونَ
ترجمه
این گونه، خداوند بر دل های کسانی که معرفت ندارند، مهر می زند.
نکته ها
مراد از «لایعلمون»، افرادی هستند که نمی خواهند بدانند، همان گونه که در آیه ی قبل خواندیم: هرگاه پیامبر نشانه و معجزه ای می آورد، آنها با لجاجت، نسبت بطلان می دادند.
آری، افرادی که خود را به جهل و نادانی می زنند، مورد قهر الهی قرار می گیرند، نه افراد ناآگاه و بی غرض.
پیام ها
1- کیفر لجاجت، از دست دادن هدایت است. «ان أنتم الا مبطلون کذلک یطبع...»
2- مُهر زدن بر دلِ نااهلان، یک سنّت الهی است. «کذلک یطبع»
3- زمینه ی سنگدلی را خود انسان، در خود به وجود می آورد. «لایعلمون»