تفسیر سوره روم

نویسنده : حاج شیخ محسن قرائتی

سوره 30. روم آیه 56

آیه
وَقَالَ الَّذِینَ أُوتُواْ الْعِلْمَ وَالْإِیمَانَ لَقَدْ لَبِثْتُمْ فِی کِتَابِ اللَّهِ إِلَی یَوْمِ الْبَعْثِ فَهَذَا یَوْمُ الْبَعْثِ وَلَکِنَّکُمْ کُنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ
ترجمه
و کسانی که علم و ایمان به آنان داده شده، (به مجرمان) می گویند: قطعاً شما (به موجب آنچه) در کتاب خداست تا روز رستاخیز (در برزخ) مانده اید، پس این، روز رستاخیز است، ولی شما نمی دانستید (که قیامت حقّ است).
نکته ها
این آیه پاسخ اهل ایمان، در برابر گفتار مجرمان در آیه ی قبل را مطرح می کند. آنها از دوران کوتاه عمر خود در دنیا و یا مدّت اندک برزخ می گویند؛ امّا اهل ایمان پاسخ می دهند که شما مطابق آنچه خداوند برای دوره ی دنیا و برزخ افراد معیّن کرده، زندگی کرده اید و بی جهت برای کفر خود، عذرتراشی نکنید.
ظاهراً علّت تقدّم علم بر ایمان به خاطر آن باشد که علم پایه و اساس ایمان است.
پیام ها
1- در قیامت، میان مجرمان و مؤمنان گفتگوهاست. «و قال الّذین ...»
2- علم و ایمان، حتّی در قیامت آثار مثبت خود را نشان می دهد. «اُوتوا العلم والایمان» (عالمان مؤمن، در قیامت نیز شبهه زدایی می کنند.)
3- علم و ایمان، دو هدیه الهی است که به افراد عطا می شود. «اُوتوا العلم والایمان»
4- علم و ایمان خود را توفیقی الهی بدانیم و مغرور نشویم. «اُوتوا العلم والایمان»
5 - مدّت دوره ی دنیا یا برزخ، از پیش محاسبه و نوشته شده است. «فی کتاب اللّه»

سوره 30. روم آیه 57

آیه
فَیَوْمَئِذٍ لَّا یَنفَعُ الَّذِینَ ظَلَمُواْ مَعْذِرَتُهُمْ وَلَا هُمْ یُسْتَعْتَبُونَ
ترجمه
پس در چنین روزی، پوزش کسانی که ستم کردند سودی ندارد، و توبه ی آنان نیز پذیرفته نمی شود.
نکته ها
«یُستعتبون» از واژه ی «عُتْبه» به معنای ناراحتی است و هرگاه در قالب استعتاب قرار گیرد، به معنای توبه و از بین رفتن ناراحتی و بدی است.
گرچه در قیامت به مجرمان اجازه ی معذرت خواهی داده نمی شود، «و لایؤذن لهم فیعتذرون»**مرسلات، 36.*** امّا اگر بر فرض هم معذرت خواهی کنند، پوزش آنان سودی ندارد. «لاینفع الّذین ظلموا معذرتهم»
پیام ها
1- سرنوشت انسان و چگونگی حضور او در قیامت، در گرو عملکرد خود اوست. «فیومئذ لاینفع الّذین ظلموا...»
2- ظلم، سبب محرومیّت از عنایت خداوند است. «فیومئذ لاینفع الّذین ظلموا...»
3- توبه و عذرخواهی تنها در دنیا کارساز است و در قیامت هیچ کارایی ندارد. «فیومئذ لاینفع الّذین ظلموا معذرتهم»

سوره 30. روم آیه 58

آیه
وَلَقَدْ ضَرَبْنَا لِلنَّاسِ فِی هَذَا الْقُرْآنِ مِن کُلِ ّ مَثَلٍ وَلَئِن جَئْتَهُم بِآیَةٍ لَّیَقُولَنَّ الَّذِینَ کَفَرُواْ إِنْ أَنتُمْ إِلَّا مُبْطِلُونَ
ترجمه
و به راستی در این قرآن، برای مردم از هر گونه مثلی آوردیم و اگر برای آنان نشانه و معجزه ای بیاوری، کافران حتماً خواهند گفت: شما جز برباطل نیستید. (و این ها سحر و جادوست).
پیام ها
1- همه ی مردم مخاطب قرآن هستند. «و لقد ضربنا للنّاس»
2- قرآن، کتاب ارشاد وهدایت است ومثال، از بهترین شیوه های فهماندن حقایق، لذا خداوند برای زمینه های مختلف مثال آورده است. «ضربنا ... من کلّ مثل»
3- مطالب قرآن، سبب اتمام حجّت است و کسی که حقّ را بفهمد و حجّت بر او روشن شود، دیگر عذرش پذیرفته نیست. «فیومئذ لاینفع الّذین ظلموا معذرتهم... و لقد ضربنا للنّاس...»
4- کافران لجوج، هیچ گونه دلیل و نشانه ای را نمی پذیرند. «بِآیةٍ»
5 - باید اهداف و سخنان کفّار و دشمنان را پیش بینی کرد. «لیقولنّ»
6- عناد و سرسختی کفّار، باید برای ما درس باشد و در راه حقّ، مقاوم تر باشیم. «ان أنتم الاّ مبطلون»
7 - انسانی که در مدار کفر و لجاجت قرار گیرد، باطل را حقّ می بیند و حقّ را باطل. «ان أنتم الاّ مبطلون»
8 - کافران، چون استدلال ندارند، حقّ را تحقیر می کنند. «ان أنتم الاّ مبطلون»
9- کافران، نه تنها حقّ را نمی پذیرند، بلکه نسبت باطل هم به آن می دهند. «ان أنتم الاّ مبطلون»
10- کافران نه تنها پیامبر اسلام، بلکه تمام انبیا یا تمام مومنان را بر باطل می دانند. (با آنکه آورنده ی معجزه تنها شخص پیامبر اسلام است؛ امّا کفّار با بکار بردن جمع «انتم» گویا تمام انبیا و یا مؤمنان را باطل می دانند.)