تفسیر سوره روم

نویسنده : حاج شیخ محسن قرائتی

سوره 30. روم آیه 55

آیه
وَیَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ یُقْسِمُ الْمُجْرِمُونَ مَا لَبِثُواْ غَیْرَ سَاعَةٍ کَذَ لِکَ کَانُواْ یُؤْفَکُونَ
ترجمه
و روزی که قیامت بر پا شود، مجرمان سوگند یاد می کنند که جز ساعتی درنگ نکرده اند، (آنان در دنیا نیز) این گونه (از حقّ) گردانده می شدند.
نکته ها
«ساعة»، به جزئی از زمان گفته می شود، اگر به روز قیامت «ساعة» گفته می شود یا به خاطر سرعت در بر پایی قیامت است و یا سرعت در رسیدگی به اعمال.** تفسیر نمونه.***

پیام ها
1- کسی که در دنیا به سوگند دروغ عادت کرد، در قیامت نیز آن را به کار می برد. «یقسم المجرمون»
2- مجرمان درقیامت عذر و بهانه می آورند که در دنیا فرصت برای ایمان آوردن نداشتند، «ما لبثوا غیر ساعة»
3- کج فکری و کج روی مجرمان، دائمی است. «کانوا یؤفکون»
4- دروغ، سبب انواع کجی ها و انحرافات است. «کذلک کانوا یؤفکون» یعنی با این گونه دروغ ها پیوسته به انحراف کشیده شدند.

سوره 30. روم آیه 56

آیه
وَقَالَ الَّذِینَ أُوتُواْ الْعِلْمَ وَالْإِیمَانَ لَقَدْ لَبِثْتُمْ فِی کِتَابِ اللَّهِ إِلَی یَوْمِ الْبَعْثِ فَهَذَا یَوْمُ الْبَعْثِ وَلَکِنَّکُمْ کُنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ
ترجمه
و کسانی که علم و ایمان به آنان داده شده، (به مجرمان) می گویند: قطعاً شما (به موجب آنچه) در کتاب خداست تا روز رستاخیز (در برزخ) مانده اید، پس این، روز رستاخیز است، ولی شما نمی دانستید (که قیامت حقّ است).
نکته ها
این آیه پاسخ اهل ایمان، در برابر گفتار مجرمان در آیه ی قبل را مطرح می کند. آنها از دوران کوتاه عمر خود در دنیا و یا مدّت اندک برزخ می گویند؛ امّا اهل ایمان پاسخ می دهند که شما مطابق آنچه خداوند برای دوره ی دنیا و برزخ افراد معیّن کرده، زندگی کرده اید و بی جهت برای کفر خود، عذرتراشی نکنید.
ظاهراً علّت تقدّم علم بر ایمان به خاطر آن باشد که علم پایه و اساس ایمان است.
پیام ها
1- در قیامت، میان مجرمان و مؤمنان گفتگوهاست. «و قال الّذین ...»
2- علم و ایمان، حتّی در قیامت آثار مثبت خود را نشان می دهد. «اُوتوا العلم والایمان» (عالمان مؤمن، در قیامت نیز شبهه زدایی می کنند.)
3- علم و ایمان، دو هدیه الهی است که به افراد عطا می شود. «اُوتوا العلم والایمان»
4- علم و ایمان خود را توفیقی الهی بدانیم و مغرور نشویم. «اُوتوا العلم والایمان»
5 - مدّت دوره ی دنیا یا برزخ، از پیش محاسبه و نوشته شده است. «فی کتاب اللّه»

سوره 30. روم آیه 57

آیه
فَیَوْمَئِذٍ لَّا یَنفَعُ الَّذِینَ ظَلَمُواْ مَعْذِرَتُهُمْ وَلَا هُمْ یُسْتَعْتَبُونَ
ترجمه
پس در چنین روزی، پوزش کسانی که ستم کردند سودی ندارد، و توبه ی آنان نیز پذیرفته نمی شود.
نکته ها
«یُستعتبون» از واژه ی «عُتْبه» به معنای ناراحتی است و هرگاه در قالب استعتاب قرار گیرد، به معنای توبه و از بین رفتن ناراحتی و بدی است.
گرچه در قیامت به مجرمان اجازه ی معذرت خواهی داده نمی شود، «و لایؤذن لهم فیعتذرون»**مرسلات، 36.*** امّا اگر بر فرض هم معذرت خواهی کنند، پوزش آنان سودی ندارد. «لاینفع الّذین ظلموا معذرتهم»
پیام ها
1- سرنوشت انسان و چگونگی حضور او در قیامت، در گرو عملکرد خود اوست. «فیومئذ لاینفع الّذین ظلموا...»
2- ظلم، سبب محرومیّت از عنایت خداوند است. «فیومئذ لاینفع الّذین ظلموا...»
3- توبه و عذرخواهی تنها در دنیا کارساز است و در قیامت هیچ کارایی ندارد. «فیومئذ لاینفع الّذین ظلموا معذرتهم»