تفسیر سوره روم

نویسنده : حاج شیخ محسن قرائتی

سوره 30. روم آیه 48

آیه
أللَّهُ الَّذِی یُرْسِلُ الرِّیَاحَ فَتُثِیرُ سَحَاباً فَیَبْسُطُهُ فِی السَّمَآءِ کَیْفَ یَشَآءُ وَیَجْعَلُهُ کِسَفاً فَتَرَی الْوَدْقَ یَخْرُجُ مِنْ خِلاَلِهِ فَإِذَآ أَصَابَ بِهِ مَن یَشَآءُ مِن عِبَادِهِ إِذَا هُمْ یَسْتَبْشِرُونَ
ترجمه
خداوند کسی است که بادها را می فرستد و ابری برمی انگیزد و آن را در آسمان، هر گونه بخواهد می گستراند و آن را بخش بخش می کند، پس می بینی که باران از لابلای آن (ابر) بیرون می آید. پس هرگاه آن (باران) را به هر کس از بندگانش که بخواهد برساند، به ناگاه آنان شادمان گردند.
نکته ها
کلمه ی «کِسَف» جمع «کِسْفَه» به معنای قطعه و مراد از آن پاره های ابر است.
«وَدْق» هم به ذرّات کوچک گفته می شود و مراد از آن در اینجا قطراتِ باران است.
پیام ها
1- تحوّلات طبیعی، نشانه ی قدرت، حکمت و تدبیر خداست. «اللّه الّذی یرسل...»
2- اراده ی الهی از طریق اسباب طبیعی محقّق می شود. «یرسل الریاح فتثیر سحاباً»
3- برای تشکیل ابرها، بادهای متعدّدی از جناح های سرد و گرم نقش دارند. («الریاح»، به صورت جمع آمده است.)
4- از فوائد باد، زمینه سازی برای نزول باران است. «یُرسل الریاح...فتری الودق»
5 - حرکت ابرها و بارش باران ها، با اراده و خواست خداست. «کیف یشاء»

سوره 30. روم آیه 50،49

آیه
وَإِن کَانُواْ مِن قَبْلِ أَن یُنَزَّلَ عَلَیْهِم مِّن قَبْلِهِ لَمُبْلِسِینَ
فَانظُرْ إِلَی آثَارِ رَحْمَتِ اللَّهِ کَیْفَ یُحْیِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَآ إِنَّ ذَلِکَ لَمُحْیِ الْمَوْتَی وَهُوَ عَلَی کُلِ ّ شَیْ ءٍ قَدِیرٌ
ترجمه
و هر چند پیش از آن که (باران) بر آنان نازل شود، (آری،) پیش از آن نومید بودند.
پس به آثار رحمت خدا بنگر که چگونه زمین را بعد از مرگش زنده می کند. همانا خداست زنده کننده ی مردگان و او بر هر چیزی قدرت دارد.
پیام ها
1- سختی ها و نومیدی ها، لذّت نعمت ها را چند برابر می کند. «یستبشرون - و ان کانوا ... لمبلسین»
آب کم جو تشنگی آور به دست
تا که جوشد آبت از بالا و پست
2- باران، رحمت الهی است. «فانظر الی آثار رحمت اللّه»
3- بارش باران و حیات مجدّد زمین، نشانه ای از برپایی قیامت است. «یحی الارض - لمحی الموتی» صحنه ی مرگ و حیات، هر لحظه جلو چشم ماست، «انّ ذلک لمحی الموتی» و مشت نمونه ی خروار است. «انّ ذلک لمحی الموتی»

سوره 30. روم آیه 52،51

آیه
وَلَئِنْ أَرْسَلْنَا رِیحاً فَرَأَوْهُ مُصْفَرّاً لَظَلُّواْ مِن بَعْدِهِ یَکْفُرُونَ
فَإِنَّکَ لَا تُسْمِعُ الْمَوْتَی وَلَا تُسْمِعُ الصُّمَّ الدُّعَآءَ إِذَا وَلَّوْاْ مُدْبِرِینَ
ترجمه
و اگر بادی (آفت زا) بفرستیم، و (مردم زمین سرسبز) را زرد شده ببینند، بعد از آن کفر خواهند ورزید.
(دلهای اینان مرده است) پس تو نمی توانی مردگان را شنوا کنی، و این دعوت را به گوش کران آنگاه که پشت کنان روی می گردانند، برسانی.
پیام ها
1- بادهای مهلک و آفت زا، بی ضابطه و تصادفی نیست. «ارسلنا ریحاً»
2- بادهای مخرّب، نسبت به بادهای مفید کم هستند. «ارسلنا ریحاً» (در حالی که درباره ی بادهای مفید فرمود: «یرسل الریاح»)
3- گاهی انسان با یک حادثه ی تلخ، از مدار توحید خارج می شود و در مدار کفر و شرک قرار می گیرد. «لظلّوا من بعده یکفرون» (گاهی یک باد زیانبار، حال شادی، «یستبشرون» را به حال ناکامی، «یکفرون» تبدیل می کند.)
4- در ارشاد و تبلیغ، کامل بودن مرشد و شیوه ی ارشاد و محتوای آن، کافی نیست؛ قابلیّت طرف نیز لازم است. «انک لا تسمع الموتی»
5 - ناشنوا، گاهی با نگاه به حرکت لب ها مطالبی را می فهمد، ولی مصیبت آنجاست که هم گوش ناشنوا باشد و هم انسان به گوینده پشت کند که در این حال اشاره را هم نمی فهمد. این، مَثَل کسانی است که به حقّ پشت کنند. «ولا تسمع الصمّ الدعاء اذا ولّوا مدبرین»
6- اعراض از حقّ، وقتی خطرناک است که پشت کردن به حقّ، با عنایت و لجاجت باشد و شیوه ی دائمی افراد قرار گیرد. «مدبرین»