تفسیر سوره روم

نویسنده : حاج شیخ محسن قرائتی

سوره 30. روم آیه 47

آیه
وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِکَ رُسُلاً إِلَی قَوْمِهِمْ فَجَآءُوهُم بِالْبَیِّنَاتِ فَانتَقَمْنَا مِنَ الَّذِینَ أَجْرَمُواْ وَکَانَ حَقّاً عَلَیْنَا نَصْرُ الْمُؤْمِنِینَ
ترجمه
و البتّه ما پیش از تو پیامبرانی را به سوی قومشان فرستادیم، پس آنان دلایل روشن برای مردم آوردند، (برخی ایمان آوردند و بعضی کفر ورزیدند) پس، از کسانی که مرتکب جرم شدند انتقام گرفتیم، و (مؤمنان را یاری کردیم که) یاری مؤمنان حقّی است بر عهده ی ما.
نکته ها
در این آیه چهار برنامه و سنّت الهی مطرح شده است:
الف: سنّت فرستادن پیامبر.
ب: سنّت معجزه داشتن انبیا.
ج: کیفر مجرمان.
د: نصرت مؤمنان
مسأله ی نصرت مؤمنان، در قرآن مکرّر مطرح شده است از جمله:
الف: اگر شما خدا را یاری کنید، او نیز شما را یاری می کند. «اِن تنصروا اللّه ینصرکم»**محمّد، 7.***
ب: کسانی که در راه ما تلاش و مجاهده کنند، ما راه های خود را به آنان نشان خواهیم داد. «والّذین جاهدوا فینا لنهدینّهم سبلنا»**عنکبوت، 69 .***
ج: ما قطعاً پیامبران و مؤمنان را یاری خواهیم کرد. «انّا لننصر رسلنا والّذین آمنوا»**غافر، 51 .***
د: عاقبت و سرانجام نیک، از آنِ متّقین و پرهیزکاران است. «والعاقبة للمتّقین»**اعراف، 128 .***
پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله خاتم انبیاست و بعد از او پیامبری نیست، لذا کلمه ی «من قبلک» مکرّر در قرآن آمده، ولی کلمه ی «من بعدک» نیامده است.
پیام ها
1- آشنایی با تاریخ، عامل تسلّی است. «من قبلک رسلا - فانتقمنا - نصرالمؤمنین»
2- ابتدا کار فرهنگی و ارشاد، سپس برخورد با مجرمان. «فجاءوهم بالبیّنات فانتقمنا»
3- مخالفان انبیا، مجرمانی محکوم و مغلوب هستند. «فانتقمنا - اجرموا»
4- انتقام از مجرم، یکی از مصادیق نصرت مؤمنان است. «فانتقمنا من الّذین اجرموا - نصرالمؤمنین»
5 - پیروزی مؤمنان، وعده ی قطعی خداوند است. (گرچه در ظاهر شهید شوند ولی به هدفشان می رسند.) «کان حقاً علینا»
6- گرچه انسان از خدا طلبی ندارد، ولی خداوند یاری مؤمنان را بر خود لازم کرده است. «حقّاً علینا»

سوره 30. روم آیه 48

آیه
أللَّهُ الَّذِی یُرْسِلُ الرِّیَاحَ فَتُثِیرُ سَحَاباً فَیَبْسُطُهُ فِی السَّمَآءِ کَیْفَ یَشَآءُ وَیَجْعَلُهُ کِسَفاً فَتَرَی الْوَدْقَ یَخْرُجُ مِنْ خِلاَلِهِ فَإِذَآ أَصَابَ بِهِ مَن یَشَآءُ مِن عِبَادِهِ إِذَا هُمْ یَسْتَبْشِرُونَ
ترجمه
خداوند کسی است که بادها را می فرستد و ابری برمی انگیزد و آن را در آسمان، هر گونه بخواهد می گستراند و آن را بخش بخش می کند، پس می بینی که باران از لابلای آن (ابر) بیرون می آید. پس هرگاه آن (باران) را به هر کس از بندگانش که بخواهد برساند، به ناگاه آنان شادمان گردند.
نکته ها
کلمه ی «کِسَف» جمع «کِسْفَه» به معنای قطعه و مراد از آن پاره های ابر است.
«وَدْق» هم به ذرّات کوچک گفته می شود و مراد از آن در اینجا قطراتِ باران است.
پیام ها
1- تحوّلات طبیعی، نشانه ی قدرت، حکمت و تدبیر خداست. «اللّه الّذی یرسل...»
2- اراده ی الهی از طریق اسباب طبیعی محقّق می شود. «یرسل الریاح فتثیر سحاباً»
3- برای تشکیل ابرها، بادهای متعدّدی از جناح های سرد و گرم نقش دارند. («الریاح»، به صورت جمع آمده است.)
4- از فوائد باد، زمینه سازی برای نزول باران است. «یُرسل الریاح...فتری الودق»
5 - حرکت ابرها و بارش باران ها، با اراده و خواست خداست. «کیف یشاء»

سوره 30. روم آیه 50،49

آیه
وَإِن کَانُواْ مِن قَبْلِ أَن یُنَزَّلَ عَلَیْهِم مِّن قَبْلِهِ لَمُبْلِسِینَ
فَانظُرْ إِلَی آثَارِ رَحْمَتِ اللَّهِ کَیْفَ یُحْیِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَآ إِنَّ ذَلِکَ لَمُحْیِ الْمَوْتَی وَهُوَ عَلَی کُلِ ّ شَیْ ءٍ قَدِیرٌ
ترجمه
و هر چند پیش از آن که (باران) بر آنان نازل شود، (آری،) پیش از آن نومید بودند.
پس به آثار رحمت خدا بنگر که چگونه زمین را بعد از مرگش زنده می کند. همانا خداست زنده کننده ی مردگان و او بر هر چیزی قدرت دارد.
پیام ها
1- سختی ها و نومیدی ها، لذّت نعمت ها را چند برابر می کند. «یستبشرون - و ان کانوا ... لمبلسین»
آب کم جو تشنگی آور به دست
تا که جوشد آبت از بالا و پست
2- باران، رحمت الهی است. «فانظر الی آثار رحمت اللّه»
3- بارش باران و حیات مجدّد زمین، نشانه ای از برپایی قیامت است. «یحی الارض - لمحی الموتی» صحنه ی مرگ و حیات، هر لحظه جلو چشم ماست، «انّ ذلک لمحی الموتی» و مشت نمونه ی خروار است. «انّ ذلک لمحی الموتی»