تفسیر سوره روم

نویسنده : حاج شیخ محسن قرائتی

سوره 30. روم آیه 46

آیه
وَمِنْ آیَاتِهِ أَن یُرْسِلَ الرِّیَاحَ مُبَشِّرَاتٍ وَلِیُذِیقَکُم مِّن رَّحْمَتِهِ وَلِتَجْرِیَ الْفُلْکُ بِأَمْرِهِ وَلِتَبْتَغُواْ مِن فَضْلِهِ وَلَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ
ترجمه
و از نشانه های الهی این است که بادها را می فرستد، تا مژده (باران) دهند و بخشی از رحمتش را به شما بچشاند و کشتی ها به فرمانش حرکت کنند، و شما از فضل او (روزی) بجویید، شاید شکرگزاری کنید.
نکته ها
کلمه ی «ریح» در مورد بادهای تند و مضرّ و کلمه ی «ریاح» درباره ی بادهای مفید به کار می رود. از پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله نقل شده که گاهی هنگام وزیدن باد می فرمود: «اللّهم اجعلها ریاحا و لا تجعله ریحاً» پروردگارا! این باد را سودمند قرار ده و آن را زیانبار مکن.**تفاسیر کشّاف و المنیر.***
برخی از فواید وزش باد عبارت است از: انتقال ابرها و فشردن آنها در یکدیگر، تعدیل گرما و سرما، تصفیه ی هوا و جا به جا کردن هوای سالم، رساندن اکسیژن به انسان ها و کربن به گیاهان، تلقیح و بارور کردن گیاهان، حرکت کشتی ها، تولید برق، پراکنده ساختن بذرها به اطراف و ... .
پیام ها
1- هیچ چیز تصادفی روی نمی دهد، حتّی وزش بادها نیز با اراده ی خداوند حکیم است. «یُرسل الریاح»
2- آنچه از برکات باد دریافت می کنیم، بخشی از آیات و رحمت های اوست. «من آیاته... من رحمته»
3- حرکت کشتی در دریا به دست خداست، نه ناخدا! «لتجری الفلک بامره» این خداوند است که با وضع قوانین طبیعت، زمینه حرکت کشتی روی آب را فراهم ساخته است.
4- تلاش برای روزی حلال، سفارش قرآن است. «لتبتغوا من فضله»
5 - باد نیز نعمتی است که شکر می طلبد، گرچه ما توجّه نداریم. «لعلّکم تشکرون»

سوره 30. روم آیه 47

آیه
وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِکَ رُسُلاً إِلَی قَوْمِهِمْ فَجَآءُوهُم بِالْبَیِّنَاتِ فَانتَقَمْنَا مِنَ الَّذِینَ أَجْرَمُواْ وَکَانَ حَقّاً عَلَیْنَا نَصْرُ الْمُؤْمِنِینَ
ترجمه
و البتّه ما پیش از تو پیامبرانی را به سوی قومشان فرستادیم، پس آنان دلایل روشن برای مردم آوردند، (برخی ایمان آوردند و بعضی کفر ورزیدند) پس، از کسانی که مرتکب جرم شدند انتقام گرفتیم، و (مؤمنان را یاری کردیم که) یاری مؤمنان حقّی است بر عهده ی ما.
نکته ها
در این آیه چهار برنامه و سنّت الهی مطرح شده است:
الف: سنّت فرستادن پیامبر.
ب: سنّت معجزه داشتن انبیا.
ج: کیفر مجرمان.
د: نصرت مؤمنان
مسأله ی نصرت مؤمنان، در قرآن مکرّر مطرح شده است از جمله:
الف: اگر شما خدا را یاری کنید، او نیز شما را یاری می کند. «اِن تنصروا اللّه ینصرکم»**محمّد، 7.***
ب: کسانی که در راه ما تلاش و مجاهده کنند، ما راه های خود را به آنان نشان خواهیم داد. «والّذین جاهدوا فینا لنهدینّهم سبلنا»**عنکبوت، 69 .***
ج: ما قطعاً پیامبران و مؤمنان را یاری خواهیم کرد. «انّا لننصر رسلنا والّذین آمنوا»**غافر، 51 .***
د: عاقبت و سرانجام نیک، از آنِ متّقین و پرهیزکاران است. «والعاقبة للمتّقین»**اعراف، 128 .***
پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله خاتم انبیاست و بعد از او پیامبری نیست، لذا کلمه ی «من قبلک» مکرّر در قرآن آمده، ولی کلمه ی «من بعدک» نیامده است.
پیام ها
1- آشنایی با تاریخ، عامل تسلّی است. «من قبلک رسلا - فانتقمنا - نصرالمؤمنین»
2- ابتدا کار فرهنگی و ارشاد، سپس برخورد با مجرمان. «فجاءوهم بالبیّنات فانتقمنا»
3- مخالفان انبیا، مجرمانی محکوم و مغلوب هستند. «فانتقمنا - اجرموا»
4- انتقام از مجرم، یکی از مصادیق نصرت مؤمنان است. «فانتقمنا من الّذین اجرموا - نصرالمؤمنین»
5 - پیروزی مؤمنان، وعده ی قطعی خداوند است. (گرچه در ظاهر شهید شوند ولی به هدفشان می رسند.) «کان حقاً علینا»
6- گرچه انسان از خدا طلبی ندارد، ولی خداوند یاری مؤمنان را بر خود لازم کرده است. «حقّاً علینا»

سوره 30. روم آیه 48

آیه
أللَّهُ الَّذِی یُرْسِلُ الرِّیَاحَ فَتُثِیرُ سَحَاباً فَیَبْسُطُهُ فِی السَّمَآءِ کَیْفَ یَشَآءُ وَیَجْعَلُهُ کِسَفاً فَتَرَی الْوَدْقَ یَخْرُجُ مِنْ خِلاَلِهِ فَإِذَآ أَصَابَ بِهِ مَن یَشَآءُ مِن عِبَادِهِ إِذَا هُمْ یَسْتَبْشِرُونَ
ترجمه
خداوند کسی است که بادها را می فرستد و ابری برمی انگیزد و آن را در آسمان، هر گونه بخواهد می گستراند و آن را بخش بخش می کند، پس می بینی که باران از لابلای آن (ابر) بیرون می آید. پس هرگاه آن (باران) را به هر کس از بندگانش که بخواهد برساند، به ناگاه آنان شادمان گردند.
نکته ها
کلمه ی «کِسَف» جمع «کِسْفَه» به معنای قطعه و مراد از آن پاره های ابر است.
«وَدْق» هم به ذرّات کوچک گفته می شود و مراد از آن در اینجا قطراتِ باران است.
پیام ها
1- تحوّلات طبیعی، نشانه ی قدرت، حکمت و تدبیر خداست. «اللّه الّذی یرسل...»
2- اراده ی الهی از طریق اسباب طبیعی محقّق می شود. «یرسل الریاح فتثیر سحاباً»
3- برای تشکیل ابرها، بادهای متعدّدی از جناح های سرد و گرم نقش دارند. («الریاح»، به صورت جمع آمده است.)
4- از فوائد باد، زمینه سازی برای نزول باران است. «یُرسل الریاح...فتری الودق»
5 - حرکت ابرها و بارش باران ها، با اراده و خواست خداست. «کیف یشاء»