تفسیر سوره روم

نویسنده : حاج شیخ محسن قرائتی

سوره 30. روم آیه 43

آیه
فَأَقِمْ وَجْهَکَ لِلدِّینِ الْقَیِّمِ مِن قَبْلِ أَنْ یَأْتِیَ یَوْمٌ لَّامَرَدَّ لَهُ مِنَ اللَّهِ یَوْمَئِذٍ یَصَّدَّعُونَ
ترجمه
(حال که دانستی فرجام شرک هلاکت است،) پس به دین استوار ایمان بیاور، پیش از آن که روزی بیاید که برای آن برگشتی از (قهر) خدا ممکن نیست، در آن روز مردم از هم جدا (و دسته دسته) می شوند.
نکته ها
«یصّدّعون» از «صدع»، به معنای شکستن و پراکندن است. در این جا مراد روزی است که مردم مؤمن از افراد منحرف جدا می شوند و هر یک به سویی می روند.
پیام ها
1- هم دین باید محکم، استوار ومنطقی باشد و هم دیندار، جدّی و عاشق. «فأقم... للدّین القیّم»
2- توجّه به دین باید در متن کارها و با تمام وجود باشد، نه در حاشیه و با کراهت. «فأقم وجهک للدین»
3- دین اسلام، بر پا دارنده ی همه ی مصالح فردی و اجتماعی است. «للدّین القیّم»
4- از فرصت ها استفاده کنیم. «فأقم... قبل ان یأتی»
5 - اگر به خطرات قیامت توجّه کنیم، دینداری ما جدّی می شود. «فأقم... قبل ان یأتی یوم...»
6- رویکرد تمام عیار به دین، سبب نجات در قیامت می شود. «فأقم وجهک... قبل ان یأتی یوم...»

سوره 30. روم آیه 45،44

آیه
مَن کَفَرَ فَعَلَیْهِ کُفْرُهُ وَمَنْ عَمِلَ صَالِحاً فَلِأَنفُسِهِمْ یَمْهَدُونَ
لِیَجْزِیَ الَّذِینَ آمَنُواْ وَعَمِلُواْ الصَّالِحَاتِ مِن فَضْلِهِ إِنَّهُ لَا یُحِبُّ الْکَافِرِینَ
ترجمه
هر کس کفر ورزد، کفرش به زیان اوست و کسانی که کار شایسته انجام دهند (سعادت ابدی را) برای خودشان آماده می کنند.
تا (خداوند) کسانی را که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام داده اند، از فضل خویش پاداش دهد؛ (و کافران را محروم کند، زیرا) او کافران را دوست نمی دارد.
نکته ها
در آیه ی قبل فرمود: در قیامت، مردم پراکنده و در گروه های مختلف از هم جدا می شوند، این آیه، جدایی مذکور را توضیح می دهد که هر یک از اهل ایمان و کفر به پاداش و کیفر خود می رسند.
«یمهدون» از «مهد»، به معنای محلّی است که برای استراحت آماده شده و در اینجا به معنای زمینه سازی و آماده سازی است.
پیام ها
1- انسان، دارای اختیار است و ایمان و کفر را خود انتخاب می کند. «مَن کفر - مَن عمل»
2- تشویق و تنبیه هر دو لازم است. «فعلیه کفره - فلانفسهم»
3- کفر و ایمان مردم، در خداوند اثری ندارد. «فعلیه کفره - فلانفسهم یمهدون»
گر جمله ی کاینات کافر گردند
بر دامن کبریاش ننشیند گرد
4- ایمان و عمل صالح، شما را مغرور نکند، زیرا که دریافت هر نعمتی از فضل خداست. «لیجزی ... من فضله»
5 - کفر به تنهایی سبب بدبختی است، گرچه کار خلافی نکند، ولی ایمان به تنهایی کافی نیست، بلکه نیازمند عمل صالح است. «مَن کَفر - آمنوا و عملوا الصّالحات»
6- در قیامت، فضل الهی شامل حال کسانی است که اهل ایمان و عمل صالح باشند، نه دیگران. «لیجزی الّذین آمنوا و عملوا الصالحات من فضله »
7- برای رفتن به بهشت، ایمان تنها کافی نیست، بلکه اعمال صالح نیز لازم است. «آمنوا و عملوا الصّالحات»

سوره 30. روم آیه 46

آیه
وَمِنْ آیَاتِهِ أَن یُرْسِلَ الرِّیَاحَ مُبَشِّرَاتٍ وَلِیُذِیقَکُم مِّن رَّحْمَتِهِ وَلِتَجْرِیَ الْفُلْکُ بِأَمْرِهِ وَلِتَبْتَغُواْ مِن فَضْلِهِ وَلَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ
ترجمه
و از نشانه های الهی این است که بادها را می فرستد، تا مژده (باران) دهند و بخشی از رحمتش را به شما بچشاند و کشتی ها به فرمانش حرکت کنند، و شما از فضل او (روزی) بجویید، شاید شکرگزاری کنید.
نکته ها
کلمه ی «ریح» در مورد بادهای تند و مضرّ و کلمه ی «ریاح» درباره ی بادهای مفید به کار می رود. از پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله نقل شده که گاهی هنگام وزیدن باد می فرمود: «اللّهم اجعلها ریاحا و لا تجعله ریحاً» پروردگارا! این باد را سودمند قرار ده و آن را زیانبار مکن.**تفاسیر کشّاف و المنیر.***
برخی از فواید وزش باد عبارت است از: انتقال ابرها و فشردن آنها در یکدیگر، تعدیل گرما و سرما، تصفیه ی هوا و جا به جا کردن هوای سالم، رساندن اکسیژن به انسان ها و کربن به گیاهان، تلقیح و بارور کردن گیاهان، حرکت کشتی ها، تولید برق، پراکنده ساختن بذرها به اطراف و ... .
پیام ها
1- هیچ چیز تصادفی روی نمی دهد، حتّی وزش بادها نیز با اراده ی خداوند حکیم است. «یُرسل الریاح»
2- آنچه از برکات باد دریافت می کنیم، بخشی از آیات و رحمت های اوست. «من آیاته... من رحمته»
3- حرکت کشتی در دریا به دست خداست، نه ناخدا! «لتجری الفلک بامره» این خداوند است که با وضع قوانین طبیعت، زمینه حرکت کشتی روی آب را فراهم ساخته است.
4- تلاش برای روزی حلال، سفارش قرآن است. «لتبتغوا من فضله»
5 - باد نیز نعمتی است که شکر می طلبد، گرچه ما توجّه نداریم. «لعلّکم تشکرون»