تفسیر سوره روم

حاج شیخ محسن قرائتی

سوره 30. روم آیه 42

آیه
قُلْ سِیرُواْ فِی الْأَرْضِ فَانظُرُواْ کَیْفَ کَانَ عَاقِبَةُ الَّذِینَ مِن قَبْلُ کَانَ أَکْثَرُهُم مُّشْرِکِینَ
ترجمه
بگو: در زمین سیر کنید پس بنگرید عاقبت کسانی که قبل از شما (زندگی می کردند و) بیشترشان مشرک بودند چگونه بود.
پیام ها
1- جهانگردی هدفدار، مورد سفارش اسلام است. «قل سیروا...»
2- حفظ آثار عبرت انگیز برای آیندگان، لازم است. «سیروا - فانظروا»
3- تاریخ از منابع شناخت است. مطالعه ی تاریخ و بهره گیری از حوادث گذشته، چراغ راه آینده است. «فانظروا»
4- سنّت ها و قوانین حاکم بر تاریخ، ثابت است. (با مطالعه ی علل حوادث دیروز، می توان راه امروز را شناسایی کرد.) «فانظروا»
5 - یک جامعه با اکثریّت منحرف، به قهر الهی مبتلا خواهد شد، گرچه تعدادی خوبان هم در آن باشند. «أکثرهم مشرکین» (هرگاه در منطقه ای اکثریّت مردم فاسد شدند، جهاد و یا هجرت از آن جا لازم است.)

سوره 30. روم آیه 43

آیه
فَأَقِمْ وَجْهَکَ لِلدِّینِ الْقَیِّمِ مِن قَبْلِ أَنْ یَأْتِیَ یَوْمٌ لَّامَرَدَّ لَهُ مِنَ اللَّهِ یَوْمَئِذٍ یَصَّدَّعُونَ
ترجمه
(حال که دانستی فرجام شرک هلاکت است،) پس به دین استوار ایمان بیاور، پیش از آن که روزی بیاید که برای آن برگشتی از (قهر) خدا ممکن نیست، در آن روز مردم از هم جدا (و دسته دسته) می شوند.
نکته ها
«یصّدّعون» از «صدع»، به معنای شکستن و پراکندن است. در این جا مراد روزی است که مردم مؤمن از افراد منحرف جدا می شوند و هر یک به سویی می روند.
پیام ها
1- هم دین باید محکم، استوار ومنطقی باشد و هم دیندار، جدّی و عاشق. «فأقم... للدّین القیّم»
2- توجّه به دین باید در متن کارها و با تمام وجود باشد، نه در حاشیه و با کراهت. «فأقم وجهک للدین»
3- دین اسلام، بر پا دارنده ی همه ی مصالح فردی و اجتماعی است. «للدّین القیّم»
4- از فرصت ها استفاده کنیم. «فأقم... قبل ان یأتی»
5 - اگر به خطرات قیامت توجّه کنیم، دینداری ما جدّی می شود. «فأقم... قبل ان یأتی یوم...»
6- رویکرد تمام عیار به دین، سبب نجات در قیامت می شود. «فأقم وجهک... قبل ان یأتی یوم...»

سوره 30. روم آیه 45،44

آیه
مَن کَفَرَ فَعَلَیْهِ کُفْرُهُ وَمَنْ عَمِلَ صَالِحاً فَلِأَنفُسِهِمْ یَمْهَدُونَ
لِیَجْزِیَ الَّذِینَ آمَنُواْ وَعَمِلُواْ الصَّالِحَاتِ مِن فَضْلِهِ إِنَّهُ لَا یُحِبُّ الْکَافِرِینَ
ترجمه
هر کس کفر ورزد، کفرش به زیان اوست و کسانی که کار شایسته انجام دهند (سعادت ابدی را) برای خودشان آماده می کنند.
تا (خداوند) کسانی را که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام داده اند، از فضل خویش پاداش دهد؛ (و کافران را محروم کند، زیرا) او کافران را دوست نمی دارد.
نکته ها
در آیه ی قبل فرمود: در قیامت، مردم پراکنده و در گروه های مختلف از هم جدا می شوند، این آیه، جدایی مذکور را توضیح می دهد که هر یک از اهل ایمان و کفر به پاداش و کیفر خود می رسند.
«یمهدون» از «مهد»، به معنای محلّی است که برای استراحت آماده شده و در اینجا به معنای زمینه سازی و آماده سازی است.
پیام ها
1- انسان، دارای اختیار است و ایمان و کفر را خود انتخاب می کند. «مَن کفر - مَن عمل»
2- تشویق و تنبیه هر دو لازم است. «فعلیه کفره - فلانفسهم»
3- کفر و ایمان مردم، در خداوند اثری ندارد. «فعلیه کفره - فلانفسهم یمهدون»
گر جمله ی کاینات کافر گردند
بر دامن کبریاش ننشیند گرد
4- ایمان و عمل صالح، شما را مغرور نکند، زیرا که دریافت هر نعمتی از فضل خداست. «لیجزی ... من فضله»
5 - کفر به تنهایی سبب بدبختی است، گرچه کار خلافی نکند، ولی ایمان به تنهایی کافی نیست، بلکه نیازمند عمل صالح است. «مَن کَفر - آمنوا و عملوا الصّالحات»
6- در قیامت، فضل الهی شامل حال کسانی است که اهل ایمان و عمل صالح باشند، نه دیگران. «لیجزی الّذین آمنوا و عملوا الصالحات من فضله »
7- برای رفتن به بهشت، ایمان تنها کافی نیست، بلکه اعمال صالح نیز لازم است. «آمنوا و عملوا الصّالحات»