تفسیر سوره روم

نویسنده : حاج شیخ محسن قرائتی

سوره 30. روم آیه 41

آیه
ظَهَرَ الْفَسَادُ فِی الْبَرِّ وَالْبَحْرِ بِمَا کَسَبَتْ أَیْدِی النَّاسِ لِیُذِیقَهُم بَعْضَ الَّذِی عَمِلُواْ لَعَلَّهُمْ یَرْجِعُونَ
ترجمه
به خاطر کارهایی که مردم انجام داده اند، فساد در خشکی و دریا آشکار شده است، تا (خداوند) کیفر بعضی اعمالشان را به آنان بچشاند، شاید (به سوی حقّ) بازگردند.
نکته ها
امام صادق علیه السلام فرمود: «حیات جنبندگان در خشکی و دریا وابسته به باران است که اگر باران نبارد، در خشکی و دریا فساد می شود و همین که گناهان انسان زیاد شد، باران نازل نمی شود».**تفسیر راهنما.***
در آیه ی 30 سوره ی شوری می خوانیم: «ما أصابکم من مصیبة فبما کسبت أیدیکم و یعفوا عن کثیر» هر مصیبتی به شما رسد به خاطر عملکرد شماست، ولی بدانید که خداوند به خاطر رحمت و لطفش از بسیاری گناهانتان می گذرد. (اگر بخواهد کیفر همه ی کارهای شما را بدهد، احدی روی زمین باقی نمی ماند.) برخی سختی ها و تلخی های دنیوی، گوشه ای از کیفر گناهان انسان است.
پیام ها
1- شرک، سبب فساد و تباهی در زمین است. «عمّا یشرکون - ظهر الفساد»
2- اعمال انسان، در طبیعت اثر می گذارد. اعمال ناروای انسان، مانع از سودبخشی آب و خاک و عامل بروز پدیده های ناگوار است. «ظهر الفساد فی البرّ و البحر بما کسبت أیدی النّاس»
3- فساد محیط زیست، به خاطر عملکرد انسان است. «ظهر الفساد... بما کسبت...»
4- همه ی کیفرها به قیامت واگذار نمی شود، بلکه بعضی کیفرها در همین دنیا تحقّق می یابد. «لیذیقهم بعض الّذی»
5 - آنجا که هدف هشدار و اصلاح است، گاهی اندکی تنبیه کافی است. «لیذیقهم بعض الّذی عملوا لعلّهم یرجعون»
6- هدف از چشاندن کیفر بعضی گناهان، توبه و بازگشت است. «لعلّهم یرجعون» (باید از بلاها درس گرفت.)

سوره 30. روم آیه 42

آیه
قُلْ سِیرُواْ فِی الْأَرْضِ فَانظُرُواْ کَیْفَ کَانَ عَاقِبَةُ الَّذِینَ مِن قَبْلُ کَانَ أَکْثَرُهُم مُّشْرِکِینَ
ترجمه
بگو: در زمین سیر کنید پس بنگرید عاقبت کسانی که قبل از شما (زندگی می کردند و) بیشترشان مشرک بودند چگونه بود.
پیام ها
1- جهانگردی هدفدار، مورد سفارش اسلام است. «قل سیروا...»
2- حفظ آثار عبرت انگیز برای آیندگان، لازم است. «سیروا - فانظروا»
3- تاریخ از منابع شناخت است. مطالعه ی تاریخ و بهره گیری از حوادث گذشته، چراغ راه آینده است. «فانظروا»
4- سنّت ها و قوانین حاکم بر تاریخ، ثابت است. (با مطالعه ی علل حوادث دیروز، می توان راه امروز را شناسایی کرد.) «فانظروا»
5 - یک جامعه با اکثریّت منحرف، به قهر الهی مبتلا خواهد شد، گرچه تعدادی خوبان هم در آن باشند. «أکثرهم مشرکین» (هرگاه در منطقه ای اکثریّت مردم فاسد شدند، جهاد و یا هجرت از آن جا لازم است.)

سوره 30. روم آیه 43

آیه
فَأَقِمْ وَجْهَکَ لِلدِّینِ الْقَیِّمِ مِن قَبْلِ أَنْ یَأْتِیَ یَوْمٌ لَّامَرَدَّ لَهُ مِنَ اللَّهِ یَوْمَئِذٍ یَصَّدَّعُونَ
ترجمه
(حال که دانستی فرجام شرک هلاکت است،) پس به دین استوار ایمان بیاور، پیش از آن که روزی بیاید که برای آن برگشتی از (قهر) خدا ممکن نیست، در آن روز مردم از هم جدا (و دسته دسته) می شوند.
نکته ها
«یصّدّعون» از «صدع»، به معنای شکستن و پراکندن است. در این جا مراد روزی است که مردم مؤمن از افراد منحرف جدا می شوند و هر یک به سویی می روند.
پیام ها
1- هم دین باید محکم، استوار ومنطقی باشد و هم دیندار، جدّی و عاشق. «فأقم... للدّین القیّم»
2- توجّه به دین باید در متن کارها و با تمام وجود باشد، نه در حاشیه و با کراهت. «فأقم وجهک للدین»
3- دین اسلام، بر پا دارنده ی همه ی مصالح فردی و اجتماعی است. «للدّین القیّم»
4- از فرصت ها استفاده کنیم. «فأقم... قبل ان یأتی»
5 - اگر به خطرات قیامت توجّه کنیم، دینداری ما جدّی می شود. «فأقم... قبل ان یأتی یوم...»
6- رویکرد تمام عیار به دین، سبب نجات در قیامت می شود. «فأقم وجهک... قبل ان یأتی یوم...»