تفسیر سوره روم

نویسنده : حاج شیخ محسن قرائتی

سوره 30. روم آیه 35،34

آیه
لِیَکْفُرُواْ بِمَآ آتَیْنَاهُمْ فَتَمَتَّعُواْ فَسَوْفَ تَعْلَمُونَ
أَمْ أَنزَلْنَا عَلَیْهِمْ سُلْطَاناً فَهُوَ یَتَکَلَّمُ بِمَا کَانُواْ بِهِ یُشْرِکُونَ
ترجمه
تا سرانجام درباره ی آنچه به ایشان بخشیده ایم کفران پیشه کنند، پس کام بگیرید که به زودی خواهید دانست (نتیجه ی کفر و کفران چیست).
آیا ما بر ایشان حجّت و دلیل محکمی نازل کرده ایم؟ دلیلی که درباره ی شرک آنان سخنی بگوید ( آن را موجّه بداند)؟!
پیام ها
1- شرک، گامی به سوی کفر و ناسپاسی است. «یشرکون لیکفروا» بازگشت به سوی شرک، نوعی کفران نعمت است.
2- یکی از برنامه ها و سنّت های الهی، مهلت دادن به منحرفان است. «فتمتّعوا»
3- در ارشاد و تربیت، گاهی تهدید و توبیخ لازم است. «فتمتّعوا فسوف تعلمون»
چندین چراغ دارد و بیراهه می رود
بگذار تا بیفتد و بیند سزای خویش
4- در کنار تندترین تهدیدها، از منطق غافل نشویم. «فتمتّعوا فسوف تعلمون أم انزلنا علیهم سلطانا»
5 - عقیده ای درباره ی خداوند، حقّ و پذیرفتنی است که مورد تأیید خداوند باشد. «أم أنزلنا علیهم سلطانا»
6- نه شرک دلیلی دارد و نه مشرک منطقی. «أم أنزلنا علیهم سلطانا»
7- دلیل و استدلال باید گویا و روشن باشد. «سلطانا فهو یتکلّم»
8 - توجّه به غیر خدا ممکن است برای هر کسی پیش بیاید، ولی استمرار آن خطرناک است. «کانوا به یشرکون»

سوره 30. روم آیه 36

آیه
وَإِذَآ أَذَقْنَا النَّاسَ رَحْمَةً فَرِحُواْ بِهَا وَإِن تُصِبْهُمْ سَیِّئَةٌ بِمَا قَدَّمَتْ أَیْدِیهِمْ إِذَا هُمْ یَقْنَطُونَ
ترجمه
و هرگاه به مردم رحمتی چشانیم، به آن شاد شوند و اگر به خاطر دستاورد گذشته (و اعمال بد) آنها، ناگواری (و مصیبتی) به آنان رسد، ناگهان مأیوس می شوند.
پیام ها
1- انسان، شخصیّتی تأثیرپذیر و انفعالی دارد. «فرحوا... یقنطون»
2- رحمت از خداست و ناگواری ها از عملکرد خود ما. «اذقنا النّاس رحمة - سیّئة بما قدّمت ایدیهم»
3- انسانِ دور از خدا، پوک و کم ظرفیّت است؛ با اندکی نعمت، مست می شود و با کمی تلخی و غم، به بن بست می رسد.**تنوین در کلمات «رحمة و سیّئة»، بر قلّت و کمی دلالت می کند.*** «رحمة فرحوا - سیّئة ... یقنطون» در صورتی که خداوند از مردم تحمّل و ظرفیّتی را می خواهد که از دست رفتن نعمت ها آنان را نگران و به دست آوردن نعمت ها آنان را سرعت نکند. «لکیلاتأسوا علی ما فاتکم ولا تفرحوا بما آتاکم»**حدید، 23.***
4- برخورداری از رحمت، قطعی است، ولی مبتلا شدن به ناگواری قطعی نیست. «اذا... اِن...» (برای برخورداری از رحمت، کلمه ی «اذا» بکاررفته که به معنای انجام قطعی است، ولی برای گرفتار شدن، کلمه ی «اِن» بکار رفته که به معنای غیر قطعی بودن است.)

سوره 30. روم آیه 37

آیه
أَوَلَمْ یَرَوْاْ أَنَّ اللَّهَ یَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَن یَشَآءُ وَیَقْدِرُ إِنَّ فِی ذَ لِکَ لَآیَاتٍ لِّقَوْمٍ یُؤْمِنُونَ
ترجمه
آیا ندیدند که خداوند برای هر کس بخواهد (طبق حکمت)، روزی را گسترش می دهد و (یا) تنگ می سازد؟ البتّه در این (توسعه و ضیق) برای کسانی که ایمان می آورند نشانه هایی قطعی است.
نکته ها
کلمه ی «یقدر» از «قدر»، هم به معنای اندازه گیری است و هم به معنای سخت گیری؛ امّا در اینجا چون در کنار «یبسط» آمده، مراد تنگی و سختی است.
پیام ها
1- توجّه به این که رزق به دست خداست، انسان را از یأس و ناامیدی باز می دارد. «یقنطون اَوَلم یروا»
2- انسان باید برای کسب معاش تلاش کند، ولی بداند که تقدیر معیشت به دست خداست. «اللّه یبسط - یقدر»
3- در همه ی قرآن توسعه ی روزی، قبل از تنگی آن مطرح شده است و این نشانه ی رحمت گسترده ی اوست. «یبسط - یقدر»
4- توسعه ی روزی را به خاطر زرنگی خود ندانیم. «ان اللّه یبسط الرّزق»
5 - اگر توسعه و تنگی روزی به دست اوست، این همه حرص چرا؟ «انّ اللّه یبسط الرزق... و یقدر»
6- تنها اهل ایمان از دقّت در روزی رسانی خداوند، درس و عبرت می گیرند. (ولی افراد غافل همه چیز را سطحی می پندارند.) «لآیات لقوم یؤمنون»