تفسیر سوره روم

حاج شیخ محسن قرائتی

سوره 30. روم آیه 33

آیه
وَإِذَا مَسَّ النَّاسَ ضُرٌّ دَعَوْاْ رَبَّهُم مُّنِیبِینَ إِلَیْهِ ثُمَّ إِذَآ أَذَاقَهُم مِّنْهُ رَحْمَةً إِذَا فَرِیقٌ مِّنْهُم بِرَبِّهِمْ یُشْرِکُونَ
ترجمه
و هرگاه زیانی به مردم رسد، توبه کنان پروردگار خود را می خوانند و به سوی او باز می گردند؛ امّا چون خداوند از طرف خود رحمتی به آنان بچشاند، گروهی از آنان به پروردگارشان شرک می ورزند.
پیام ها
1- ضررها از خود ماست، ولی رحمت ها از خداوند است. «مسّ الناس ضُرٌّ - منه رحمةً»
2- گروهی از مردم تنها در حال سختی و مصیبت خدا را می خوانند، در حالی که مؤمن باید در همه حال خدا را بخواند. «ضرّ دعوا ربّهم منیبین»
3- نشانه ی فطری بودن گرایش به خدا آن است که هرگاه سختی ها و فشارها، غبار غفلت را بر طرف کند، انسان به سوی او توجّه می کند. «فطرت اللّه... اذا مسّ الناس ضرّ دعوا ربّهم»
4- انسان، کم ظرفیّت و ضعیف است، با اندکی زیان ناله می کند و با چشیدن رحمت غافل می شود. «ضرٌّ دعوا - رحمة ... یشرکون»
5 - رفاه، زمینه ی غفلت است. «اذاقهم منه رحمةً... یشرکون»
6- گروهی از انسان ها ناسپاس اند. (همین که رحمتی می چشند، به جای شکر، شرک می ورزند.) «اذاقهم منه رحمةً... یشرکون»
7- دعای مضطرّ مستجاب می شود. «ضرّ دَعَوا... اذاقهم منه رحمة»
8 - زندگی بشر، آمیزه ای از تلخی ها و شیرینی هاست. «ضُرٌّ... رحمة»

سوره 30. روم آیه 35،34

آیه
لِیَکْفُرُواْ بِمَآ آتَیْنَاهُمْ فَتَمَتَّعُواْ فَسَوْفَ تَعْلَمُونَ
أَمْ أَنزَلْنَا عَلَیْهِمْ سُلْطَاناً فَهُوَ یَتَکَلَّمُ بِمَا کَانُواْ بِهِ یُشْرِکُونَ
ترجمه
تا سرانجام درباره ی آنچه به ایشان بخشیده ایم کفران پیشه کنند، پس کام بگیرید که به زودی خواهید دانست (نتیجه ی کفر و کفران چیست).
آیا ما بر ایشان حجّت و دلیل محکمی نازل کرده ایم؟ دلیلی که درباره ی شرک آنان سخنی بگوید ( آن را موجّه بداند)؟!
پیام ها
1- شرک، گامی به سوی کفر و ناسپاسی است. «یشرکون لیکفروا» بازگشت به سوی شرک، نوعی کفران نعمت است.
2- یکی از برنامه ها و سنّت های الهی، مهلت دادن به منحرفان است. «فتمتّعوا»
3- در ارشاد و تربیت، گاهی تهدید و توبیخ لازم است. «فتمتّعوا فسوف تعلمون»
چندین چراغ دارد و بیراهه می رود
بگذار تا بیفتد و بیند سزای خویش
4- در کنار تندترین تهدیدها، از منطق غافل نشویم. «فتمتّعوا فسوف تعلمون أم انزلنا علیهم سلطانا»
5 - عقیده ای درباره ی خداوند، حقّ و پذیرفتنی است که مورد تأیید خداوند باشد. «أم أنزلنا علیهم سلطانا»
6- نه شرک دلیلی دارد و نه مشرک منطقی. «أم أنزلنا علیهم سلطانا»
7- دلیل و استدلال باید گویا و روشن باشد. «سلطانا فهو یتکلّم»
8 - توجّه به غیر خدا ممکن است برای هر کسی پیش بیاید، ولی استمرار آن خطرناک است. «کانوا به یشرکون»

سوره 30. روم آیه 36

آیه
وَإِذَآ أَذَقْنَا النَّاسَ رَحْمَةً فَرِحُواْ بِهَا وَإِن تُصِبْهُمْ سَیِّئَةٌ بِمَا قَدَّمَتْ أَیْدِیهِمْ إِذَا هُمْ یَقْنَطُونَ
ترجمه
و هرگاه به مردم رحمتی چشانیم، به آن شاد شوند و اگر به خاطر دستاورد گذشته (و اعمال بد) آنها، ناگواری (و مصیبتی) به آنان رسد، ناگهان مأیوس می شوند.
پیام ها
1- انسان، شخصیّتی تأثیرپذیر و انفعالی دارد. «فرحوا... یقنطون»
2- رحمت از خداست و ناگواری ها از عملکرد خود ما. «اذقنا النّاس رحمة - سیّئة بما قدّمت ایدیهم»
3- انسانِ دور از خدا، پوک و کم ظرفیّت است؛ با اندکی نعمت، مست می شود و با کمی تلخی و غم، به بن بست می رسد.**تنوین در کلمات «رحمة و سیّئة»، بر قلّت و کمی دلالت می کند.*** «رحمة فرحوا - سیّئة ... یقنطون» در صورتی که خداوند از مردم تحمّل و ظرفیّتی را می خواهد که از دست رفتن نعمت ها آنان را نگران و به دست آوردن نعمت ها آنان را سرعت نکند. «لکیلاتأسوا علی ما فاتکم ولا تفرحوا بما آتاکم»**حدید، 23.***
4- برخورداری از رحمت، قطعی است، ولی مبتلا شدن به ناگواری قطعی نیست. «اذا... اِن...» (برای برخورداری از رحمت، کلمه ی «اذا» بکاررفته که به معنای انجام قطعی است، ولی برای گرفتار شدن، کلمه ی «اِن» بکار رفته که به معنای غیر قطعی بودن است.)