تفسیر سوره روم

نویسنده : حاج شیخ محسن قرائتی

سوره 30. روم آیه 32،31

آیه
مُنِیبِینَ إِلَیْهِ وَاتَّقُوهُ وَأَقِیمُواْ الصَّلاةَ وَلَا تَکُونُواْ مِنَ الْمُشْرِکِینَ
مِنَ الَّذِینَ فَرَّقُواْ دِینَهُمْ وَکَانُواْ شِیَعاً کُلُّ حِزْبٍ بِمَا لَدَیْهِمْ فَرِحُونَ
ترجمه
(شما نیز بر اساس همان فطرت)، به سوی او روی آورید و از او پروا کنید و نماز را بر پا کنید و از مشرکان نباشید.
از کسانی که دین خود را جدا و پراکنده کردند و به دسته ها و فرقه ها تقسیم شدند؛ و هر گروهی به آنچه نزد آنهاست شادمانند.
نکته ها
کلمه ی «منیبین» از «انابه»، به معنای رجوع مکرّر و مداوم است.
در آیه ی قبل، به شخص پیامبر فرمود: «فأقم وجهک»، در این آیه به همه ی مردم دستور انابه و بازگشت به سوی خدا می دهد. «منیبین الیه»
پیام ها
1- گرایش فطری و درونی به دین را با مناجات و انابه و تقوا و نماز شکوفا نمایید. «منیبین الیه ...»
2- تقوا و نماز، همسوی فطرت است. «فطرت اللّه... واتّقوه و اقیموا الصلاة»
3- توبه و انابه، باید با کناره گیری از گناه و انجام واجبات همراه باشد. «منیبین... و اتّقوه و اقیموا الصلاة»
4- در سایه ی توبه و تقوا و نماز، قدرت فاصله گرفتن از شرک و تفرقه را پیدا می کنید. «منیبین الیه... و لا تکونوا من المشرکین»
5 - اگر عبادت فردی، با کناره گیری از تفرقه های مذهبی همراه نباشد، کارساز نیست. «لا تکونوا ... من الّذین فرّقوا»
6- اقامه ی نماز، تجلّی روح تقوا در انسان است. «واتّقوه و اقیموا الصّلاة»
7- شرک، تنها پرستیدن خورشید و ماه و بت نیست؛ هر کس که عامل تفرقه در دین خدا شود، مشرک است. «من المشرکین من الّذین فرّقوا دینهم»
8 - مشرکان در صدد تفرقه ی دینی مردم هستند. «المشرکین... الّذین فرّقوا دینهم»
9- جنجال ها و تفرقه های دینی، مانع شکوفایی فطرت و روح توبه و تقوا و نماز است. «فرّقوا دینهم»
10- گاهی گروه گرایی و دلخوشی به آنچه که داریم، ما را از حقّ گرایی دور می کند. «کلّ حزب بمالدیهم فرحون»

سوره 30. روم آیه 33

آیه
وَإِذَا مَسَّ النَّاسَ ضُرٌّ دَعَوْاْ رَبَّهُم مُّنِیبِینَ إِلَیْهِ ثُمَّ إِذَآ أَذَاقَهُم مِّنْهُ رَحْمَةً إِذَا فَرِیقٌ مِّنْهُم بِرَبِّهِمْ یُشْرِکُونَ
ترجمه
و هرگاه زیانی به مردم رسد، توبه کنان پروردگار خود را می خوانند و به سوی او باز می گردند؛ امّا چون خداوند از طرف خود رحمتی به آنان بچشاند، گروهی از آنان به پروردگارشان شرک می ورزند.
پیام ها
1- ضررها از خود ماست، ولی رحمت ها از خداوند است. «مسّ الناس ضُرٌّ - منه رحمةً»
2- گروهی از مردم تنها در حال سختی و مصیبت خدا را می خوانند، در حالی که مؤمن باید در همه حال خدا را بخواند. «ضرّ دعوا ربّهم منیبین»
3- نشانه ی فطری بودن گرایش به خدا آن است که هرگاه سختی ها و فشارها، غبار غفلت را بر طرف کند، انسان به سوی او توجّه می کند. «فطرت اللّه... اذا مسّ الناس ضرّ دعوا ربّهم»
4- انسان، کم ظرفیّت و ضعیف است، با اندکی زیان ناله می کند و با چشیدن رحمت غافل می شود. «ضرٌّ دعوا - رحمة ... یشرکون»
5 - رفاه، زمینه ی غفلت است. «اذاقهم منه رحمةً... یشرکون»
6- گروهی از انسان ها ناسپاس اند. (همین که رحمتی می چشند، به جای شکر، شرک می ورزند.) «اذاقهم منه رحمةً... یشرکون»
7- دعای مضطرّ مستجاب می شود. «ضرّ دَعَوا... اذاقهم منه رحمة»
8 - زندگی بشر، آمیزه ای از تلخی ها و شیرینی هاست. «ضُرٌّ... رحمة»

سوره 30. روم آیه 35،34

آیه
لِیَکْفُرُواْ بِمَآ آتَیْنَاهُمْ فَتَمَتَّعُواْ فَسَوْفَ تَعْلَمُونَ
أَمْ أَنزَلْنَا عَلَیْهِمْ سُلْطَاناً فَهُوَ یَتَکَلَّمُ بِمَا کَانُواْ بِهِ یُشْرِکُونَ
ترجمه
تا سرانجام درباره ی آنچه به ایشان بخشیده ایم کفران پیشه کنند، پس کام بگیرید که به زودی خواهید دانست (نتیجه ی کفر و کفران چیست).
آیا ما بر ایشان حجّت و دلیل محکمی نازل کرده ایم؟ دلیلی که درباره ی شرک آنان سخنی بگوید ( آن را موجّه بداند)؟!
پیام ها
1- شرک، گامی به سوی کفر و ناسپاسی است. «یشرکون لیکفروا» بازگشت به سوی شرک، نوعی کفران نعمت است.
2- یکی از برنامه ها و سنّت های الهی، مهلت دادن به منحرفان است. «فتمتّعوا»
3- در ارشاد و تربیت، گاهی تهدید و توبیخ لازم است. «فتمتّعوا فسوف تعلمون»
چندین چراغ دارد و بیراهه می رود
بگذار تا بیفتد و بیند سزای خویش
4- در کنار تندترین تهدیدها، از منطق غافل نشویم. «فتمتّعوا فسوف تعلمون أم انزلنا علیهم سلطانا»
5 - عقیده ای درباره ی خداوند، حقّ و پذیرفتنی است که مورد تأیید خداوند باشد. «أم أنزلنا علیهم سلطانا»
6- نه شرک دلیلی دارد و نه مشرک منطقی. «أم أنزلنا علیهم سلطانا»
7- دلیل و استدلال باید گویا و روشن باشد. «سلطانا فهو یتکلّم»
8 - توجّه به غیر خدا ممکن است برای هر کسی پیش بیاید، ولی استمرار آن خطرناک است. «کانوا به یشرکون»