تفسیر سوره روم

نویسنده : حاج شیخ محسن قرائتی

سوره 30. روم آیه 25

آیه
وَمِنْ آیَاتِهِ أَن تَقُومَ السَّمَآءُ وَالْأَرْضُ بِأَمْرِهِ ثُمَّ إِذَا دَعَاکُمْ دَعْوَةً مِّنَ الْأَرْضِ إِذَآ أَنتُمْ تَخْرُجُونَ
ترجمه
و از نشانه های الهی آن است که آسمان و زمین به فرمان او بر پاست؛ پس هرگاه شما را از زمین فرا خواند، ناگهان (از قبر) بیرون می آیید (و در صحنه ی قیامت حاضر شوید).
نکته ها
در این آیات، هم آفرینش انسان از خاک، نشانه ی قدرت الهی شمرده شد، «خلقکم من تراب» هم مرگ و خروج انسان از قبر. «من الارض اذا انتم تخرجون»
خداوند در این آیه و پنج آیه ی قبل، پانزده مرتبه مردم را مخاطب قرار داده و نعمت های خود را برشمرده که این، یکی از شیوه های تبلیغ است.
پیام ها
1- استواری نظام آفرینش، نه تصادفی است و نه به دست دیگران، به اراده الهی است. «تقوم ... بامره»
2- پیدایش معاد، با اراده و دعوت خداوند انجام می گیرد. «دعاکم دعوةً»
3- دعوت پیامبر خدا، مرده را زنده می کند، «ثمّ ادعُهنّ یأتینک سعیا»** بقره، 260 .*** تا چه رسد به دعوت الهی. «دعاکم دعوة من الارض اذا أنتم تخرجون»
4- ایمان به مبدأ، مقدّمه ی ایمان به معاد است. کسی که نظام هستی را بر پا کرد، شما را نیز پس از مرگ زنده می کند. «تقوم السّماء... اذا أنتم تخرجون»
5 - معاد، جسمانی است. «من الارض ... تخرجون»
6- پیدایش معاد، دفعی است نه تدریجی. «اذا أنتم تخرجون»

سوره 30. روم آیه 27،26

آیه
وَلَهُ مَن فِی السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ کُلٌّ لَّهُ قَانِتُونَ
وَهُوَ الَّذِی یَبْدَؤُاْ الْخَلْقَ ثُمَّ یُعِیدُهُ وَهُوَ أَهْوَنُ عَلَیْهِ وَلَهُ الْمَثَلُ الْأَعْلَی فِی السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَهُوَ الْعَزِیزُ الْحَکِیمُ
ترجمه
و هر که در آسمان ها و زمین است از آن اوست، همه برای او فرمانبردارند.
و او کسی است که آفرینش را آغاز می کند، سپس آن را (باز می گرداند و) تجدید می کند و این کار برای او (از آفرینش نخستین) آسان تر است، و قدرت برتر در آسمان ها و زمین مخصوص اوست؛ و او غلبه ناپذیر و دانا به حقایق امور است.
نکته ها
مراد از «من فی السّموات» یا فرشتگانی هستند که مطیع فرمان خدایند و یا موجوداتِ صاحب شعور دیگری که هنوز برای بشر شناخته نیست.
پیام ها
1- در جهان بینی الهی، همه ی هستی آگاهانه و خاضعانه، تسلیم و سرسپرده ی خدای متعال هستند. «کلّ له قانتون»
2- خداوند در همه چیز یکتاست:
در مالکیّت: «له من فی السّموات»
در عبادت: «کل له قانتون»
در خالقیّت: «هوالّذی یبدء الخلق ثمّ یعیده»
در کمالات: «وله المثل الاعلی»
3- توجّه به آفرینش ابتدایی، کلید آشنایی با معاد است. «یبدء - ثمّ یعیده»
4- مطابق فهم مردم سخن بگویید. (با این که برای خداوند هیچ کاری سخت تر و یا آسان تر از کار دیگر نیست ولی باز هم کلمه ی «اهون» به کار رفته است.)
5 - صفات خداوند از تصوّر و قلم و بیان انسان، برتر است. «و له المثل الاعلی»
6- هیچ کس و هیچ چیز را با خداوند مقایسه نکنید. «و له المثل الاعلی»
7- مقتضای حکمت وقدرت الهی، پیدایش معاد است. «ثمّ یعیده... هوالعزیز الحکیم»

سوره 30. روم آیه 28

آیه
ضَرَبَ لَکُم مَّثَلًا مِّنْ أَنفُسِکُمْ هَلْ لَّکُم مِّن مَّامَلَکَتْ أَیْمَانُکُم مِّن شُرَکَآءَ فِی مَا رَزَقْنَاکُمْ فَأَنتُمْ فِیهِ سَوَآءٌ تَخَافُونَهُمْ کَخِیفَتِکُمْ أَنفُسَکُمْ کَذَ لِکَ نُفَصِّلُ الْآیَاتِ لِقَوْمٍ یَعْقِلُونَ
ترجمه
خداوند برای شما، مثالی از خودتان زده است (و آن این که) آیا در آنچه ما روزی شما کردیم، از بردگانتان شریکانی را می پذیرید، تا آنان در رزق، مساوی (و شریک) شما باشند؟ و آیا همان طور که از یکدیگر می ترسید از بردگانتان می ترسید؟! (شما که در یک لقمه ی نان، حاضر نیستید با زیردستان خود شریک باشید، چگونه بت های بی روح را شریک خدا می دانید؟!) ما آیات خود را برای گروهی که می اندیشند، این گونه شرح می دهیم.
پیام ها
1- استفاده از مثال، از روش های تبلیغ و تربیت است. «ضرب لکم مثلاً»
2- آنچه برای خود نمی پسندیم، برای دیگران هم نپسندیم. «هل لکم ... من شرکاء»
3- وجدان خود را قاضی کنید و بیاندیشید؛
شما که انسان های مشابه امّا زیردست خود را شریک خود نمی دانید، چگونه غیر مشابه خدا را شریک او می دانید؟!
شما که برای یک لحظه شریک را تحمّل نمی کنید، چگونه برای خداوند شریک دائمی می پذیرید؟!
شما که شریک در بهره گیری از رزق را قبول نمی کنید، چگونه شریک در آفرینش را برای او می پذیرید؟!
شما که از دخالت افراد مشابه خود بیمناکید، چگونه سنگ و چوب را در کار خدا دخالت می دهید؟!
شما که مالک حقیقی نیستید، حاضر به شریک شدن نیستید، چگونه سنگ و چوب را شریک آفریدگار و مالک حقیقی قرار می دهید؟
4- شریک داشتن، سبب دلهره است. «شرکاء... تخافونهم»