تفسیر سوره روم

نویسنده : حاج شیخ محسن قرائتی

سوره 30. روم آیه 24

آیه
وَمِنْ آیَاتِهِ یُرِیکُمُ الْبَرْقَ خَوْفاً وَطَمَعاً وَیُنَزِّلُ مِنَ السَّمَآءِ مَآءً فَیُحْیِ بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَآ إِنَّ فِی ذَلِکَ لَآیَاتٍ لِّقَوْمٍ یَعْقِلُونَ
ترجمه
و از نشانه های الهی آن است که برق (آسمان) را که مایه ی بیم و امید است به شما نشان می دهد و از آسمان، آبی می فرستد که زمین را بعد از مردنش زنده می کند، همانا در این امر برای گروهی که می اندیشند نشانه هایی قطعی است.
نکته ها
در این آیه و آیات قبل، چهار تعبیر به چشم می خورد: «یتفکّرون»، «للعالمین»، «یسمعون» و «یعقلون».
برای عملی شدن این چهار تعبیر، چهار مرحله ی طبیعی بیان شده است:
1. انسان در آغاز، فکر می کند. «یتفکّرون»
2. سپس می فهمد و عالم می شود. «للعالمین»
3. کسی که آگاه شد، حرف ها را با دقّت گوش می دهد و نکته سنجی می کند. «یسمعون»
4. در اثر شنیدن عمیق، به تعّقل و اندیشیدن می رسد. «یعقلون»
پیام ها
1- بیم و امید، در کنار هم سازنده است. «خوفاً و طمعاً»
2- برقِ آسمان، بارش و سبز شدن زمین تصادفی نیست، بلکه بر اساس یک برنامه ی دقیق و حساب شده است. «البرق... ینزّل... فیُحی»
3- نظام آفرینش، بر اساس اسباب و علل پایه ریزی شده است. «فیُحیی به»
4- پائیز و بهار، ریزش و رویش گیاهان، از نشانه های قدرت خداوند در آفرینش است. «فیحیی به الارض بعد موتها»
5 - خداشناسی باید بر اساس علم و فکر و تعقّل باشد. «لایات لقوم یعقلون»

سوره 30. روم آیه 25

آیه
وَمِنْ آیَاتِهِ أَن تَقُومَ السَّمَآءُ وَالْأَرْضُ بِأَمْرِهِ ثُمَّ إِذَا دَعَاکُمْ دَعْوَةً مِّنَ الْأَرْضِ إِذَآ أَنتُمْ تَخْرُجُونَ
ترجمه
و از نشانه های الهی آن است که آسمان و زمین به فرمان او بر پاست؛ پس هرگاه شما را از زمین فرا خواند، ناگهان (از قبر) بیرون می آیید (و در صحنه ی قیامت حاضر شوید).
نکته ها
در این آیات، هم آفرینش انسان از خاک، نشانه ی قدرت الهی شمرده شد، «خلقکم من تراب» هم مرگ و خروج انسان از قبر. «من الارض اذا انتم تخرجون»
خداوند در این آیه و پنج آیه ی قبل، پانزده مرتبه مردم را مخاطب قرار داده و نعمت های خود را برشمرده که این، یکی از شیوه های تبلیغ است.
پیام ها
1- استواری نظام آفرینش، نه تصادفی است و نه به دست دیگران، به اراده الهی است. «تقوم ... بامره»
2- پیدایش معاد، با اراده و دعوت خداوند انجام می گیرد. «دعاکم دعوةً»
3- دعوت پیامبر خدا، مرده را زنده می کند، «ثمّ ادعُهنّ یأتینک سعیا»** بقره، 260 .*** تا چه رسد به دعوت الهی. «دعاکم دعوة من الارض اذا أنتم تخرجون»
4- ایمان به مبدأ، مقدّمه ی ایمان به معاد است. کسی که نظام هستی را بر پا کرد، شما را نیز پس از مرگ زنده می کند. «تقوم السّماء... اذا أنتم تخرجون»
5 - معاد، جسمانی است. «من الارض ... تخرجون»
6- پیدایش معاد، دفعی است نه تدریجی. «اذا أنتم تخرجون»

سوره 30. روم آیه 27،26

آیه
وَلَهُ مَن فِی السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ کُلٌّ لَّهُ قَانِتُونَ
وَهُوَ الَّذِی یَبْدَؤُاْ الْخَلْقَ ثُمَّ یُعِیدُهُ وَهُوَ أَهْوَنُ عَلَیْهِ وَلَهُ الْمَثَلُ الْأَعْلَی فِی السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَهُوَ الْعَزِیزُ الْحَکِیمُ
ترجمه
و هر که در آسمان ها و زمین است از آن اوست، همه برای او فرمانبردارند.
و او کسی است که آفرینش را آغاز می کند، سپس آن را (باز می گرداند و) تجدید می کند و این کار برای او (از آفرینش نخستین) آسان تر است، و قدرت برتر در آسمان ها و زمین مخصوص اوست؛ و او غلبه ناپذیر و دانا به حقایق امور است.
نکته ها
مراد از «من فی السّموات» یا فرشتگانی هستند که مطیع فرمان خدایند و یا موجوداتِ صاحب شعور دیگری که هنوز برای بشر شناخته نیست.
پیام ها
1- در جهان بینی الهی، همه ی هستی آگاهانه و خاضعانه، تسلیم و سرسپرده ی خدای متعال هستند. «کلّ له قانتون»
2- خداوند در همه چیز یکتاست:
در مالکیّت: «له من فی السّموات»
در عبادت: «کل له قانتون»
در خالقیّت: «هوالّذی یبدء الخلق ثمّ یعیده»
در کمالات: «وله المثل الاعلی»
3- توجّه به آفرینش ابتدایی، کلید آشنایی با معاد است. «یبدء - ثمّ یعیده»
4- مطابق فهم مردم سخن بگویید. (با این که برای خداوند هیچ کاری سخت تر و یا آسان تر از کار دیگر نیست ولی باز هم کلمه ی «اهون» به کار رفته است.)
5 - صفات خداوند از تصوّر و قلم و بیان انسان، برتر است. «و له المثل الاعلی»
6- هیچ کس و هیچ چیز را با خداوند مقایسه نکنید. «و له المثل الاعلی»
7- مقتضای حکمت وقدرت الهی، پیدایش معاد است. «ثمّ یعیده... هوالعزیز الحکیم»