تفسیر سوره روم

حاج شیخ محسن قرائتی

سوره 30. روم آیه 16-18

آیه
وَأَمَّا الَّذِینَ کَفَرُواْ وَکَذَّبُواْ بِآیَاتِنَا وَلِقَآیِ الْآخِرَةِ فَأُوْلَئِکَ فِی الْعَذَابِ مُحْضَرُونَ
فَسُبْحَانَ اللَّهِ حِینَ تُمْسُونَ وَحِینَ تُصْبِحُونَ
وَلَهُ الْحَمْدُ فِی السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَعَشِیّاً وَحِینَ تُظْهِرُونَ
ترجمه
و امّا کسانی که کفر ورزیدند و آیات ما و دیدار آخرت را تکذیب کردند، پس احضارشدگان در عذابند.
پس خدا را تنزیه کنید به هنگامی که وارد شب می شوید و هنگامی که به صبح درمی آیید.
و حمد و ستایش در آسمان ها و زمین و هنگام شب و هنگامی که ظهر می کنید، مخصوص اوست.
نکته ها
بعضی معتقدند این آیات به اوقات نمازهای پنجگانه در صبح و ظهر و شام اشاره دارد.
ممکن است جمله ی «فسبحان اللّه» و جمله ی «له الحمد»، فرمان به تسبیح و حمد باشد که در قالب خبر آمده است.
پیام ها
1- با بیان سرنوشت خوبان و بدان، دیگران را به خوبی ها تشویق و از بدی ها پرهیز دهیم. «فامّا الّذین آمنوا... و امّا الّذین کفروا...»
2- تکذیب آیات و قیامت، از کفر و عناد انسان سرچشمه می گیرد. «الّذین کفروا و کذّبوا بآیاتنا و لقاء الآخرة»
3- سرنوشت انسان، در گرو عملکرد خود اوست. «کفروا و کذّبوا... فاولئک فی العذاب»
4- در اوقات پنجگانه ی نماز، ذات مقدّس الهی نیز سبحان اللّه گفته است. «فسبحان اللّه ...»
5 - بعضی زمان ها، برای ذکر خداوند مناسب تر است. «حین تمسون و حین تصبحون»
6- تنزیه خداوند و پاک دانستن او از عیب ها، بر ستایش او تقدّم دارد. «سبحان اللّه - له الحمد»
7- تسبیح و حمد، در همه ی مکان ها (آسمان ها و زمین) و همه ی زمان ها یک ارزش است. «تمسون - تصبحون - السّموات والارض»

سوره 30. روم آیه 19

آیه
یُخْرِجُ الْحَیَّ مِنَ الْمَیِّتِ وَیُخْرِجُ الْمَیِّتَ مِنَ الْحَیِ ّ وَیُحْیِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا وَکَذَ لِکَ تُخْرَجُونَ
ترجمه
زنده را از مرده بیرون می آورد، و مرده را (نیز) از زنده بیرون می کشد، و زمین را بعد از مرگش زنده می کند، و شما نیز (روز قیامت) این گونه بیرون آورده می شوید.
نکته ها
برای خارج شدن مرده از زنده و زنده از مرده، مصادیق و نمونه های زیادی در تفاسیر بیان شده است، از جمله: ایجاد انسان از نطفه و ایجاد نطفه از انسان. فرزند مؤمن از والدین کافر و بالعکس، که همه ی اینها نشانه ی قدرت مطلقه ی خداوند در جهان و توانایی او در برپایی قیامت و حشر موجودات است.
پیام ها
1- در معاد شک نکنید، زیرا کار خداوند میراندن و برانگیختن است. (با ارائه ی نمونه ها، ابهامات و تردیدها را از بین ببرید.) «یحی الارض... کذلک تُخرجون»

سوره 30. روم آیه 20

آیه
وَمِنْ آیَاتِهِ أَنْ خَلَقَکُم مِّن تُرَابٍ ثُمَّ إِذَآ أَنتُم بَشَرٌ تَنتَشِرُونَ
ترجمه
و از نشانه های الهی آن است که شما را از خاکی (پست) آفرید، پس (به صورت) بشری به هر سوی پراکنده شدید.
نکته ها
در قرآن، یازده مورد تعبیر «و من آیاته» به کار رفته که هفت موردش در این سوره است.
در آیه ی قبل، خروج مرده از زنده و بالعکس به طور کلّی و سربسته مطرح شد و این آیه نمونه ی آن مطلب کلّی است.
پیام ها
1- بهترین راه خداشناسی، تفکّر در آفرینش است. «و من آیاته ...»
2- نشانه های الهی قابل شمارش نیست، آنچه گفته می شود اندکی از بسیار است. «من آیاته»
3- در میان آفریده ها، انسان بارزترین آنهاست. (آیاتی که درباره ی نشانه های قدرت الهی است، از انسان شروع می شود.) «من آیاته ان خلقکم من تراب»
4- خودشناسی، مقدّمه ی خداشناسی است. «من آیاته أن خلقکم من تراب»
5 - منشأ وجودی همه ی انسان ها خاک است. (تفاخرهای بی ارزش را کنار بگذاریم.) «من تراب»
6- در خاک، حسّ و حرکت نیست، ولی در انسان هست و این، نشانه ی قدرت و عظمت پروردگار است. «خلقکم من تراب... تنتشرون»