تفسیر سوره روم

نویسنده : حاج شیخ محسن قرائتی

سوره 30. روم آیه 11-13

آیه
أللَّهُ یَبْدَؤُاْ الْخَلْقَ ثُمَّ یُعِیدُهُ ثُمَّ إِلَیْهِ تُرْجَعُونَ
وَیَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ یُبْلِسُ الْمُجْرِمُونَ
وَلَمْ یَکُن لَّهُم مِّن شُرَکَآئِهِمْ شُفَعَآؤُاْ وَکَانُواْ بِشُرَکَآئِهِمْ کَافِرِینَ
ترجمه
خداوند آفرینش را آغاز می کند، سپس آن را تجدید می کند، آنگاه به سوی او باز گردانده می شوید.
و روزی که قیامت بر پا می شود، تبهکاران نومید و غمگین می شوند.
و برای آنان از شریکانی (که برای خدا قرار داده اند) شفیعانی نخواهد بود،و آنان (در آن روز) به شریکان خود کافر می شوند.
نکته ها
کلمه ی «یُبْلِسُ» از «ابلاس»، به معنای غم و اندوهی است که ناشی از شدّت یأس باشد. واژه ی «ابلیس» نیز از همین ریشه است.
پیام ها
1- در بحث و استدلال، از امور محسوس، برای مسائل معقول شاهد بیاوریم. «یبدؤُا الخلق ثم یعیده» آفرینش نخستین، دلیل قدرت بر آفرینش دیگری است.
2- بازگشت به سوی خدا و حضور در قیامت، اجباری است. «الیه تُرجعون»
3- به سرمستی امروز تبهکاران ننگرید که روز غم انگیزی در پیش دارند. «یوم... یُبلس المجرمون»
4- به شفاعت های خیالی، دل نبندیم. «لم یکن ... شُفعائوا»
5 - در قیامت، عشق های کاذب به کدورت، کفر و تنفّر تبدیل می شود. «کانوا بشرکائهم کافرین»

سوره 30. روم آیه 15،14

آیه
وَیَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ یَوْمَئِذٍ یَتَفَرَّقُونَ
فَأَمَّا الَّذِینَ آمَنُواْ وَعَمِلُواْ الصَّالِحَاتِ فَهُمْ فِی رَوْضَةٍ یُحْبَرُونَ
ترجمه
و روزی که قیامت بر پا می شود، در آن روز (مردم) از هم جدا می شوند.
پس کسانی که ایمان آورده و کارهای نیکو انجام دادند، پس آنان در باغی (از بهشت) شادمان خواهند بود.
نکته ها
«رَوضة»، به باغی گفته می شود که آب و درخت فراوان دارد.
کلمه «یُحبرون» از «حِبر»، به معنای حالت سروری است که آثار آن در چهره نمایان شود.
پیام ها
1- در قیامت، پاکان از ناپاکان جدا می شوند. «یتفرّقون» (قیامت از یک سو «یوم الجمع»** شوری، 7.*** روز گردهمایی است و از سوی دیگر «یوم الفصل»**صافّات، 21.***، روز جدایی.)
2- قیامت روز پایان پیوندها و دوستی های غیر الهی است. «یتفرّقون»
3- ایمان همراه با عمل و کارهای خوب ارزشمند است. «آمنوا و عملوا الصّالحات»
4- ایمان و انگیزه، مهم تر از عمل است. «آمنوا و عملوا الصّالحات»
5 - شرط رستگاری و ورود به بهشت، ایمان و عمل صالح است. «فامّا الّذین آمنوا و عملوا الصّالحات فهم فی روضة یحبرون»

سوره 30. روم آیه 16-18

آیه
وَأَمَّا الَّذِینَ کَفَرُواْ وَکَذَّبُواْ بِآیَاتِنَا وَلِقَآیِ الْآخِرَةِ فَأُوْلَئِکَ فِی الْعَذَابِ مُحْضَرُونَ
فَسُبْحَانَ اللَّهِ حِینَ تُمْسُونَ وَحِینَ تُصْبِحُونَ
وَلَهُ الْحَمْدُ فِی السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَعَشِیّاً وَحِینَ تُظْهِرُونَ
ترجمه
و امّا کسانی که کفر ورزیدند و آیات ما و دیدار آخرت را تکذیب کردند، پس احضارشدگان در عذابند.
پس خدا را تنزیه کنید به هنگامی که وارد شب می شوید و هنگامی که به صبح درمی آیید.
و حمد و ستایش در آسمان ها و زمین و هنگام شب و هنگامی که ظهر می کنید، مخصوص اوست.
نکته ها
بعضی معتقدند این آیات به اوقات نمازهای پنجگانه در صبح و ظهر و شام اشاره دارد.
ممکن است جمله ی «فسبحان اللّه» و جمله ی «له الحمد»، فرمان به تسبیح و حمد باشد که در قالب خبر آمده است.
پیام ها
1- با بیان سرنوشت خوبان و بدان، دیگران را به خوبی ها تشویق و از بدی ها پرهیز دهیم. «فامّا الّذین آمنوا... و امّا الّذین کفروا...»
2- تکذیب آیات و قیامت، از کفر و عناد انسان سرچشمه می گیرد. «الّذین کفروا و کذّبوا بآیاتنا و لقاء الآخرة»
3- سرنوشت انسان، در گرو عملکرد خود اوست. «کفروا و کذّبوا... فاولئک فی العذاب»
4- در اوقات پنجگانه ی نماز، ذات مقدّس الهی نیز سبحان اللّه گفته است. «فسبحان اللّه ...»
5 - بعضی زمان ها، برای ذکر خداوند مناسب تر است. «حین تمسون و حین تصبحون»
6- تنزیه خداوند و پاک دانستن او از عیب ها، بر ستایش او تقدّم دارد. «سبحان اللّه - له الحمد»
7- تسبیح و حمد، در همه ی مکان ها (آسمان ها و زمین) و همه ی زمان ها یک ارزش است. «تمسون - تصبحون - السّموات والارض»