تفسیر سوره روم

نویسنده : حاج شیخ محسن قرائتی

سوره 30. روم آیه 9

آیه
أَوَلَمْ یَسِیرُواْ فِی الْأَرْضِ فَیَنظُرُواْ کَیْفَ کَانَ عَاقِبَةُ الَّذِینَ مِن قَبْلِهِمْ کَانُواْ أَشَدَّ مِنْهُمْ قُوَّةً وَأَثَارُواْ الْأَرْضَ وَعَمَرُوهَآ أَکْثَرَ مِمَّا عَمَرُوهَا وَجَآءَتْهُمْ رُسُلُهُم بِالْبَیِّنَاتِ فَمَا کَانَ اللَّهُ لِیَظْلِمَهُمْ وَلَکِن کَانُواْ أَنفُسَهُمْ یَظْلِمُونَ
ترجمه
آیا در زمین سیر نکردند تا ببینند عاقبت کسانی که قبل از آنان بودند چگونه بود؟ آنها نیرومندتر از اینان بودند و زمین را زیرورو کردند و بیش از آنچه اینان آباد کردند، آن را آباد ساختند، و پیامبرانشان همراه با (معجزه و) دلایل روشن به سراغشان آمدند، (امّا آنها انکار کردند و به قهر خدا گرفتار شدند) پس خداوند به آنان ستم نکرد، بلکه آنها بر خود ستم کردند.
نکته ها
امام صادق علیه السلام درباره ی معنای «اوَلم یسیروا فی الارض» فرمودند: «مراد تدبّر و سیر در تاریخ اقوام گذشته در قرآن است».**تفسیر نورالثقلین.***
درباره ی لزوم آشنایی با تاریخ و تدبّر در آن، حضرت علی علیه السلام خطاب به فرزندش می فرماید: گرچه عمر زیادی ندارم، ولی با تاریخ گذشتگان چنان آشنا هستم که گویی عمر تاریخ را دارم.**نهج البلاغه، نامه ی 31.***

پیام ها
1- مطالعه ی تاریخ، سیر و سفر و استفاده از تجربه ی دیگران، از راه های شناخت، و ترک آن مورد توبیخ است. «اولم یسیروا»
2- آگاهی از تاریخ و فلسفه ی آن و آشنایی با سرنوشت اقوام پیشین، انسان را از ظاهربینی نجات می دهد. «یعلمون ظاهرا - اَوَلم یسیروا»
3- تحوّلات تاریخی بر اساس قوانین ثابت است که می توان از گذشته، برای امروز و فردا درس گرفت. «فینظروا»
4- سیر و سفر باید عامل توجّه و به دور از غفلت باشد. «فینظروا»
5 - به سرنوشت و عاقبت اقوام گذشته بنگرید، نه به جلوه های روزمرّه ی آنان. «کیف کان عاقبة ...»
6- قبل از اسلام، تمدّن و قدرت های بزرگی پدیدار شده و نابود شده اند. «من قبلهم»
7- اگر خدا غضب کند، هیچ قومی با هیچ قدرتی تاب مقاومت ندارد. «کانوا اشدّ منهم قوّة»
8 - توجّه به هلاکت و نابودی قدرت های بزرگ، عامل بازدارنده ی غرور است. «کانوا اشدَّ منهم قوّة»
9- سعادت و خوشبختی تنها در قدرت و آبادانی نیست، بلکه در ایمان و پیروی از انبیاست. «اشدَّ منهم قوّة... و عمروها اکثر ممّا عمروها... کانوا انفسهم یظلمون»
10- فریفتگی به قدرت و ثروت، از موانع ایمان به انبیا است. «عمروها اکثر ممّا عمروها و جائتهم رسلهم بالبیّنات...»
11- در تبلیغ و تربیت، از شیوه ها و استدلال های روشن استفاده کنیم. «جائتهم رسلهم بالبیّنات...»
12- خداوند، عادل و مهربان است؛ عامل اصلی هلاکت اقوام پیشین، خود آنان هستند. «فما کان اللّه لیظلمهم و لکن کانوا انفسهم یظلمون»
13- سرپیچی از دستورهای انبیا، ظلم به نفس و در پی دارنده ی عذاب است. «انفسهم یظلمون»

سوره 30. روم آیه 10

آیه
ثُمَّ کَانَ عَاقِبَةَ الَّذِینَ أَسَآئُواْ السُّوأَی أَن کَذَّبُواْ بِآیَاتِ اللَّهِ وَ کَانُواْ بِهَا یَسْتَهْزِءُونَ
ترجمه
سپس عاقبت کسانی که کارهای بد مرتکب شدند، این شد که آیات خدا را تکذیب کردند و همواره آن را به مسخره می گرفتند.
پیام ها
1- تکذیب کنندگان و مسخره کنندگان، هیچ بهره ای از کارشان جز عذاب سوء ندارند. «ثمّ کان عاقبة الّذین اساؤُ السُّوآی - کذّبوا - یستهزؤُن»
2- سقوط انسان، مراحلی دارد: ابتدا گناه، «اساؤُ السُّوآی » سپس تکذیب، «کذّبوا» و آنگاه استهزا. «یستهزؤون»

سوره 30. روم آیه 11-13

آیه
أللَّهُ یَبْدَؤُاْ الْخَلْقَ ثُمَّ یُعِیدُهُ ثُمَّ إِلَیْهِ تُرْجَعُونَ
وَیَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ یُبْلِسُ الْمُجْرِمُونَ
وَلَمْ یَکُن لَّهُم مِّن شُرَکَآئِهِمْ شُفَعَآؤُاْ وَکَانُواْ بِشُرَکَآئِهِمْ کَافِرِینَ
ترجمه
خداوند آفرینش را آغاز می کند، سپس آن را تجدید می کند، آنگاه به سوی او باز گردانده می شوید.
و روزی که قیامت بر پا می شود، تبهکاران نومید و غمگین می شوند.
و برای آنان از شریکانی (که برای خدا قرار داده اند) شفیعانی نخواهد بود،و آنان (در آن روز) به شریکان خود کافر می شوند.
نکته ها
کلمه ی «یُبْلِسُ» از «ابلاس»، به معنای غم و اندوهی است که ناشی از شدّت یأس باشد. واژه ی «ابلیس» نیز از همین ریشه است.
پیام ها
1- در بحث و استدلال، از امور محسوس، برای مسائل معقول شاهد بیاوریم. «یبدؤُا الخلق ثم یعیده» آفرینش نخستین، دلیل قدرت بر آفرینش دیگری است.
2- بازگشت به سوی خدا و حضور در قیامت، اجباری است. «الیه تُرجعون»
3- به سرمستی امروز تبهکاران ننگرید که روز غم انگیزی در پیش دارند. «یوم... یُبلس المجرمون»
4- به شفاعت های خیالی، دل نبندیم. «لم یکن ... شُفعائوا»
5 - در قیامت، عشق های کاذب به کدورت، کفر و تنفّر تبدیل می شود. «کانوا بشرکائهم کافرین»