تفسیر سوره روم

نویسنده : حاج شیخ محسن قرائتی

سوره 30. روم آیه 7

آیه
یَعْلَمُونَ ظَاهِراً مِّن الْحَیَاةِ الدُّنْیَا وَهُمْ عَنِ الْآخِرَةِ هُمْ غَافِلُونَ
ترجمه
(مردم) فقط ظاهری از زندگی دنیا را می شناسند، و آنان از آخرت غافلند.
پیام ها
1- کوته بینی، سطحی نگری و توجّه نکردن به ماورای مادّیات، نوعی جهل است. «لکن اکثر الناس لا یعلمون یعلمون ظاهراً...»
2- انسان باید ژرف نگر و عمیق باشد، نه ظاهربین و غافل. «یعلمون ظاهراً... و هم عن الآخرة هم غافلون»
3- دنیا بد نیست، غفلت از آخرت بد است. «عن الآخرة هم غافلون»
4- علم به ظواهرِ دنیای مادّی بدون توجّه به آخرت، مورد انتقاد است. «یعلمون ظاهراً... عن الآخرة هم غافلون»
5 - دنیا ظاهر و باطنی دارد و آخرت، باطن دنیاست. «ظاهراً - عن الآخرة»
6- توجّه به ظواهر دنیا، سبب غفلت از آخرت است. «یعلمون ظاهراً... هم عن الآخرة هم غافلون»

سوره 30. روم آیه 8

آیه
أَوَلَمْ یَتَفَکَّرُواْ فِی أَنفُسِهِم مَّا خَلَقَ اللَّهُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضَ وَمَا بَیْنَهُمَآ إِلَّا بِالْحَقِ ّ وَأَجَلٍ مُّسَمّیً وَإِنَّ کَثِیراً مِّنَ النَّاسِ بِلِقَآیِ رَبِّهِمْ لَکَافِرُونَ
ترجمه
آیا آنان در وجود خودشان فکر نکردند؟ خداوند آسمان ها و زمین و آنچه را که میان آن دو است، جز بر اساس حقّ و زمان بندی معیّن نیافریده است، و بی شک بسیاری از مردم به لقای پروردگارشان (در قیامت) کفر می ورزند.
پیام ها
1- تفکّر، داروی بیماری غفلت است. «هم غافلون او لم یتفکرّوا»
2- تفکّر، زمانی مفید و سازنده است که دور از هیاهو و تأثیرات منفی و بر اساس عقل و فطرت باشد. «فی انفسهم»
3- آفرینش، هم هدفدار است و هم زمان بندی دارد. «خلق... بالحقّ و اجلٍ مُسمّیً»
4- دنیا، مدّت زمانی بیش نیست. «اجلٍ مُسمّیً»
5 - نتیجه ی فکر سالم، ایمان به حقّانیّت و هدفداری هستی و آخرت است و نتیجه ی بی فکری، کفر و انکار معاد است. «یتفکّروا - لکافرون»

سوره 30. روم آیه 9

آیه
أَوَلَمْ یَسِیرُواْ فِی الْأَرْضِ فَیَنظُرُواْ کَیْفَ کَانَ عَاقِبَةُ الَّذِینَ مِن قَبْلِهِمْ کَانُواْ أَشَدَّ مِنْهُمْ قُوَّةً وَأَثَارُواْ الْأَرْضَ وَعَمَرُوهَآ أَکْثَرَ مِمَّا عَمَرُوهَا وَجَآءَتْهُمْ رُسُلُهُم بِالْبَیِّنَاتِ فَمَا کَانَ اللَّهُ لِیَظْلِمَهُمْ وَلَکِن کَانُواْ أَنفُسَهُمْ یَظْلِمُونَ
ترجمه
آیا در زمین سیر نکردند تا ببینند عاقبت کسانی که قبل از آنان بودند چگونه بود؟ آنها نیرومندتر از اینان بودند و زمین را زیرورو کردند و بیش از آنچه اینان آباد کردند، آن را آباد ساختند، و پیامبرانشان همراه با (معجزه و) دلایل روشن به سراغشان آمدند، (امّا آنها انکار کردند و به قهر خدا گرفتار شدند) پس خداوند به آنان ستم نکرد، بلکه آنها بر خود ستم کردند.
نکته ها
امام صادق علیه السلام درباره ی معنای «اوَلم یسیروا فی الارض» فرمودند: «مراد تدبّر و سیر در تاریخ اقوام گذشته در قرآن است».**تفسیر نورالثقلین.***
درباره ی لزوم آشنایی با تاریخ و تدبّر در آن، حضرت علی علیه السلام خطاب به فرزندش می فرماید: گرچه عمر زیادی ندارم، ولی با تاریخ گذشتگان چنان آشنا هستم که گویی عمر تاریخ را دارم.**نهج البلاغه، نامه ی 31.***

پیام ها
1- مطالعه ی تاریخ، سیر و سفر و استفاده از تجربه ی دیگران، از راه های شناخت، و ترک آن مورد توبیخ است. «اولم یسیروا»
2- آگاهی از تاریخ و فلسفه ی آن و آشنایی با سرنوشت اقوام پیشین، انسان را از ظاهربینی نجات می دهد. «یعلمون ظاهرا - اَوَلم یسیروا»
3- تحوّلات تاریخی بر اساس قوانین ثابت است که می توان از گذشته، برای امروز و فردا درس گرفت. «فینظروا»
4- سیر و سفر باید عامل توجّه و به دور از غفلت باشد. «فینظروا»
5 - به سرنوشت و عاقبت اقوام گذشته بنگرید، نه به جلوه های روزمرّه ی آنان. «کیف کان عاقبة ...»
6- قبل از اسلام، تمدّن و قدرت های بزرگی پدیدار شده و نابود شده اند. «من قبلهم»
7- اگر خدا غضب کند، هیچ قومی با هیچ قدرتی تاب مقاومت ندارد. «کانوا اشدّ منهم قوّة»
8 - توجّه به هلاکت و نابودی قدرت های بزرگ، عامل بازدارنده ی غرور است. «کانوا اشدَّ منهم قوّة»
9- سعادت و خوشبختی تنها در قدرت و آبادانی نیست، بلکه در ایمان و پیروی از انبیاست. «اشدَّ منهم قوّة... و عمروها اکثر ممّا عمروها... کانوا انفسهم یظلمون»
10- فریفتگی به قدرت و ثروت، از موانع ایمان به انبیا است. «عمروها اکثر ممّا عمروها و جائتهم رسلهم بالبیّنات...»
11- در تبلیغ و تربیت، از شیوه ها و استدلال های روشن استفاده کنیم. «جائتهم رسلهم بالبیّنات...»
12- خداوند، عادل و مهربان است؛ عامل اصلی هلاکت اقوام پیشین، خود آنان هستند. «فما کان اللّه لیظلمهم و لکن کانوا انفسهم یظلمون»
13- سرپیچی از دستورهای انبیا، ظلم به نفس و در پی دارنده ی عذاب است. «انفسهم یظلمون»