تفسیر سوره فصلت

حاج شیخ محسن قرائتی

سوره 41. فصلت آیه 52

آیه
قُلْ أَرَأَیْتُمْ إِن کَانَ مِنْ عِندِ اللَّهِ ثُمَّ کَفَرْتُم بِهِ مَنْ أَضَلُّ مِمَّنْ هُوَ فِی شِقَاقٍ بَعِیدٍ
ترجمه
بگو: به من «خبر دهید که اگر قرآن از جانب خداوند باشد سپس شما به آن کفر ورزیدید، کیست گمراه تر از آن که در مخالفت شدید با قرآن باشد؟»
پیام ها
1- خداوند راه گفتگو با افراد لجوج را به پیامبرش می آموزد. «قل أرایتم ان...»
2- انسان عاقل، از ضررهای احتمالی نیز دوری می کند. (اگر قرآن از طرف خدا باشد، آنان که کفر ورزیدند چه خواهند کرد؟) «ان کان من عنداللّه... من اضل...»
3- ریشه ی کفر، عناد و لجاجت و مخالفت با حقّ است. «کفرتم... شقاق بعید»

سوره 41. فصلت آیه 54،53

آیه
سَنُرِیهِمْ آیَاتِنَا فِی الْآفَاقِ وَفِی أَنفُسِهِمْ حَتَّی یَتَبَیَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُّ أَوَلَمْ یَکْفِ بِرَبِّکَ أَنَّهُ عَلَی کُلِ ّ شَیْ ءٍ شَهِیدٌ
أَلاَ إِنَّهُمْ فِی مِرْیَةٍ مِّن لِّقَاءِ رَبِّهِمْ أَلاَ إِنَّهُ بِکُلِ ّ شَیْ ءٍ مُّحِیطٌ
ترجمه
ما در آینده نزدیکی آیات خود را در اطراف جهان و در درون جانشان به آنان نشان خواهیم داد، تا برایشان روشن شود که قطعاً او حقّ است، آیا کافی نیست که پروردگارت بر هر چیزی گواه است؟
آگاه باش که مردم از ملاقات پروردگارشان (در قیامت) در شکّی عمیق هستند. آگاه باش که او به هر چیزی احاطه دارد.
نکته ها
خداشناسی مراحلی دارد: گاهی از آثار پی به مؤثّر می بریم. «آیاتنا فی الآفاق و فی انفسهم» و گاهی خودش را می یابیم و واسطه ها را کنار می زنیم. «اولم یکف بربّک انّه علی کلّ شی ء شهید» همان گونه که خودش شاهد بر یکتایی خود است. «شهداللّه انّه لا اله الاّ هو»**آل عمران، 18.***

کی رفته ای ز دل که تمنا کنم تو را - کی گشته ای نهفته که پیدا کنم تو را
با صد هزار جلوه برون آمدی که من - با صد هزار دیده تماشا کنم تو را

امام حسین علیه السلام در دعای عرفه می گوید: «متی غبت حتّی تحتاج الی دلیل یدلّ علیک... عمیت عین لا تراک» آیا برای غیر تو نمودی است که برای تو نیست، تو کی غائب بودی تا به دلیل نیاز داشته باشی کور باد چشمی که تو را نبینید.
چرا در معاد شک می کنیم؟ آیا او نمی داند که چه کرده ایم تا کیفر و پاداش دهد؟ «انه علی کلّ شی ء شهید» یا نمی تواند دوباره خلق کند؟ «انّه علی کلّ شی ء قدیر» آری، هدف این تشکیک ها باز کردن راه برای فسق و فجور است. «یرید الانسان لیفجر امامه یسئل ایّان یوم القیامة»**قیامت، 5 - 6.***
پیام ها
1- جلوه های قدرت و حکمت خدا تمام شدنی نیست. «سنریهم» (یعنی علاوه بر آیاتی که در دسترس است، در آینده نیز آیاتی را به آنان نشان خواهیم داد.)
2- پیشرفت علوم، گامی است برای خداشناسی. «سنریهم آیاتنا فی الآفاق و فی انفسهم»
3- تمام هستی، کلاس خداشناسی است. «فی الآفاق و فی انفسهم»
4- خداشناسی با توجّه به نزدیک ترین موجود (خود انسان) تا دورترین نقطه ی هستی ممکن است. «فی الآفاق و فی انفسهم»
5 - خداوند با همه اتمام حجّت می کند. «سنریهم آیاتنا... حتّی یتبیّن لهم انّه الحقّ»
6- خداشناسی باید با دریافت و باور همراه باشد. «یتبیّن لهم انّه الحقّ»
7- تنها معبود حقّ، اوست. «انّه الحقّ»
8 - با سؤال، فطرت های خفته را بیدار کنید. «اولم یکف...»
9- ذات مقدّس خدا شاهد و گواه بر خود اوست. «انّه علی کلّ شی ء شهید»، چنانکه اولیای خدا چنین می گفتند: «یا مَن دلّ بذاته علی ذاته» (آفتاب آمد دلیل آفتاب)
10- اگر ایمان به خداوند قطعی شود، ایمان به معاد که جلوه ای از قدرت و حکمت و عدالت خداست ثابت می شود. «الا انّهم فی مریة...»