تفسیر سوره فصلت

حاج شیخ محسن قرائتی

سوره 41. فصلت آیه 25

آیه
وَقَیَّضْنَا لَهُمْ قُرَنَآءَ فَزَیَّنُواْ لَهُم مَّا بَیْنَ أَیْدِیهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَحَقَّ عَلَیْهِمُ الْقَوْلُ فِی أُمَمٍ قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلِهِم مِّنَ الْجِنِ ّ وَالْإِنسِ إِنَّهُمْ کَانُواْ خَاسِرِینَ
ترجمه
و ما برای آنان همنشینانی گماشتیم، که از پیش رو و پشت سرشان (کارهای خلافشان را) برایشان زیبا جلوه دادند و فرمان عذابی که قبل از آنان گروه هایی از جن و انس را فراگرفته بود بر آنان نیز ثابت شد، هماناکه آنان زیانکارانند.
نکته ها
«قیّضنا» به معنای احاطه و پوشش است. به پوسته ی بالای تخم مرغ قیض گفته می شود. «قرناء» جمع قرین به معنای همنشین است.
پیام ها
1- دوستان فاسد، فکر و شخصیّت انسان را می پوشانند. «قیضنا لهم قرناء»
2- دوست و همنشین بد، یکی از کیفرهای الهی است. «قیضنا لهم قرناء»»
3- دوست بد، همچون شیطان، زشتی های انسان را زیبا جلوه می دهد. «زین لهم الشیطان اعمالهم»** انفال، 48.***، «فزّینوا لهم»
4- منحرفان از خواسته های طبیعی و غریزی انسان سوء استفاده می کنند. (انسان فطرتاً زیبایی و خوبی را دوست دارد، اغفالگران از این امر سوء استفاده کرده و کارهای بد را زیبا و خوب جلوه می دهند تا انسان به راحتی آن را بپذیرد.) «زیّنوا لهم ما بین ایدیهم و ما خلفهم»
5 - نتیجه ی زیبا دیدن گناهان گذشته آن است که انسان از گناهانش توبه نکند. «ما خلفهم» و نتیجه ی خوب دیدن اعمال امروز این است که انسان به رفتار انحرافی خود دلگرم باشد. «فزّینوا لهم ما بین ایدیهم»
6- انسان گام به گام سقوط می کند: ابتدا دوستان فاسد زشتی ها را برایش زیبا جلوه می دهند، سپس مستحقّ قهر الهی می شود. «حقّ علیهم القول»
7- تهدید و تنبیه و کیفر، یک سنّت دائمی خداوند است. «حقّ علیهم القول فی امم قد خلت من قبلهم»
8 - جن موجودی است مکلّف و انتخابگر که همچون انسان گرفتار قهر الهی و مرگ و میر می شود. «خلت من قبلهم من الجنّ و الانس»
9- دوستِ بد، مایه ی زیان آدمی است. «لهم قرناء... انّهم کانوا خاسرین»

سوره 41. فصلت آیه 26-28

آیه
وَقَالَ الَّذِینَ کَفَرُواْ لَا تَسْمَعُواْ لِهَذَا الْقُرْآنِ وَالْغَوْاْ فِیهِ لَعَلَّکُمْ تَغْلِبُونَ
فَلَنُذِیقَنَّ الَّذِینَ کَفَرُواْ عَذَاباً شَدِیداً وَلَنَجْزِیَنَّهُمْ أَسْوَأَ الَّذِی کَانُواْ یَعْمَلُونَ
ذَ لِکَ جَزَآءُ أَعْدَآءِ اللَّهِ النَّارُ لَهُمْ فِیهَا دَارُ الْخُلْدِ جَزَآءً بِمَا کَانُواْ بَِایَاتِنَا یَجْحَدُونَ
ترجمه
و کسانی که کفر ورزیدند گفتند: «به این قرآن گوش ندهید و در (هنگام تلاوت) آن، (سخن) لغو و باطل بیافکنید تا شاید پیروز شوید.»
پس قطعاً به آنان که کفر ورزیدند عذاب سختی می چشانیم و حتماً آنان را به بدترین کاری که انجام می دادند کیفر خواهیم داد.
سزای دشمنان خدا همین است که برایشان به خاطر انکار دائمی آیات ما، آتشی باشد که همیشه در آن جا بمانند.
نکته ها
جمله ی «و الغوا فیه» یعنی با هر کلام یا عمل لغوی مانند سوت کشیدن، کف زدن، جار و جنجال، افسانه بافی، ایجاد تردید و سؤالات نابجا مسیر حقّ را منحرف کنید.
پیام ها
1- تبلیغات سوء علیه دین، همیشه بوده است. «قال الّذین کفروا لا تسمعوا»
2- کسانی که حرف منطقی ندارند، مردم را از شنیدن حرف منطقی دیگران نیز منع می کنند. «لا تسمعوا...»
3- شنیدنِ قرآن، دارای جاذبه و اثر بخشی خاص است که دشمنان از آن هراس دارند. «لا تسمعوا لهذا القرآن»
4- پیامبر اسلام همواره به تبلیغ مشغول بود و کفّار از این صحنه ها رنج می بردند. «لا تسمعوا»
5 - دشمن، هم مردم را از شنیدن قرآن منع می کند و هم برای مبارزه با آن از طریق هوچیگری و هیاهو تلاش می کند. «لا تسمعوا... و الغوا»
6- ابزار کار کفّار، یاوه سرایی است. «و الغوا فیه»
7- ایجاد پارازیت در کلام حقّ کار کفّار است. «و الغوا فیه»
8 - دشمن حتّی با احتمال پیروزی دست به کار می شود. «لعلکم»
9- دشمن همیشه به یاران خود نوید پیروزی می دهد. «تغلبون»
10- کیفر کسانی که علیه قرآن تبلیغات سوء می کنند و مردم را از شنیدن آن باز می دارند و به کار لغو دستور می دهند، بسیار سخت است. (حرف لام در اوّلِ جمله های «لنذیقنّ و لنجزینّهم» و حرف نون در آخر آنها و کلمه ی «شدید» نشانه ی سخت ترین نوع عذاب است).
11- هوچیگری و مانع تراشی کفّار، از کفرشان بدتر و مبنای کیفر آنان است. «لنجزینّهم اسوء الّذی...»
12- دشمن قرآن، دشمن خداست. «ذلک جزاء اعداء اللّه»
13- کیفر انکار آگاهانه و دائمی، دوزخ ابدی است. «لهم فیها دار الخلد جزاء بما کانوا بآیاتنا یجحدون»

سوره 41. فصلت آیه 29

آیه
وَقَالَ الَّذِینَ کَفَرُواْ رَبَّنَآ أَرِنَا الَّذِینَ أَضَلَّانَا مِنَ الْجِنِ ّ وَالْإِنسِ نَجْعَلْهُمَا تَحْتَ أَقْدَامِنَا لِیَکُونَا مِنَ الْأَسْفَلِینَ
ترجمه
و کسانی که کفر ورزیدند گفتند: «پروردگارا! آن جن و انسی که ما را گمراه کردند به ما نشان ده تا آنها را زیر قدم هایمان بگذاریم (و لگد مالشان کنیم) تا از پست ترین افراد باشند.»
پیام ها
1- کفّار در قیامت خواهان شناسایی عاملان گمراهی خویش برای انتقام از آنان هستند. «ربّنا ارنا»
2- کفر، ضلالت و گمراهی است. «قال الّذین کفروا... اضلاّنا»
3- کفّار در قیامت، جرم خود را به گردن دیگران می اندازند. «اضلاّنا»
4- جن و انس در انحراف بشر نقش دارند. «اضلاّنا من الجنّ و الانس»
5 - رهبران گمراه کننده ای که در دنیا روی دست و چشم دیگران قرار داشتند، پیروانشان در قیامت، آرزوی زیر پا گذاشتن آنان را خواهند داشت. «نجعلهما تحت اقدامنا»