تفسیر سوره فصلت

حاج شیخ محسن قرائتی

سوره 41. فصلت آیه 23،22

آیه
وَمَا کُنتُمْ تَسْتَتِرُونَ أَن یَشْهَدَ عَلَیْکُمْ سَمْعُکُمْ وَلَا أَبْصَارُکُمْ وَلَا جُلُودُکُمْ وَلَکِن ظَنَنتُمْ أَنَّ اللَّهَ لَا یَعْلَمُ کَثِیراً مِّمَّا تَعْمَلُونَ
وَذَلِکُمْ ظَنُّکُمُ الَّذِی ظَنَنتُم بِرَبِّکُمْ أَرْدَاکُمْ فَأَصْبَحْتُم مِّنَ الْخَاسِرِینَ
ترجمه
(بر فرض) شما گمان می کردید که خداوند بسیاری از عمکردتان را نمی داند، ولی (نسبت به اعضای بدنتان که وسیله ی گناه شما بودند) نمی توانستید چیزی را پنهان کنید که گوش و چشم ها و پوستتان بر ضد شما گواهی دهد.
و این گمان (فاسد) شما نسبت به پروردگارتان بود که شما را به هلاکت انداخت و از زیانکاران شدید.
پیام ها
1- مجرمان از گواهی اعضای بدن غافلند و لذا بر گناه جرأت دارند. «و ما کنتم تستترون...»
2- گواه بودن اعضای بدن در دنیا و گواهی آنها در قیامت، قابل کتمان و تردید نیست. گرچه مجرمان از این مسئله غافلند. «و ما کنتم تستترون...»
3- ایمان به این که ما در محضر خدا هستیم مهم ترین عامل هدایت و رشد انسان است. «ظننتم ان اللّه لا یعلم کثیراً مما تعملون»
4- با استدلال و استمداد از خداوند، باید عقاید خود را محکم و شفاف کنیم و از هر گونه سوءظن نسبت به خدا دوری کنیم. «ظننتم بربّکم»
5 - سوء ظن نسبت به کسی که تحت ربوبیّت او هستیم بسیار زشت است. «ظننتم بربّکم»
6- بینش غلط در مورد خداوند، سرچشمه ی خسارت و سقوط انسان است. «ظننتم... أرداکم»
7- ظنّ و گمان در مسائل اعتقادی ارزش ندارد. «ظننتم بربّکم أرداکم»

سوره 41. فصلت آیه 24

آیه
فَإِن یَصْبِرُواْ فَالنَّارُ مَثْویً لَّهُمْ وَإِن یَسْتَعْتِبُواْ فَمَا هُم مِّنَ الْمُعْتَبِینَ
ترجمه
پس اگر صبر کنند (چه سود که) دوزخ جایگاهشان است، و اگر تقاضای عفو کنند، از بخشودگان نیستند.
نکته ها
«مثوی» به معنای قرارگاه دائمی است و «یستعتبوا» از «استیعاب» به معنای درخواست رضایت و عذرخواهی است.
پیام ها
1- صبر یا فریاد برای کفّار دوزخی اثری ندارد. «یصبروا - یستعتبوا»
2- توبه و طلب عفو، تنها در دنیا کارساز است. «فما هم من المعتبین»
3- در قیامت، گروهی از مردم مورد عفو قرار می گیرند و گروهی قرار نمی گیرند. «فما هم من المعتبین»

سوره 41. فصلت آیه 25

آیه
وَقَیَّضْنَا لَهُمْ قُرَنَآءَ فَزَیَّنُواْ لَهُم مَّا بَیْنَ أَیْدِیهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَحَقَّ عَلَیْهِمُ الْقَوْلُ فِی أُمَمٍ قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلِهِم مِّنَ الْجِنِ ّ وَالْإِنسِ إِنَّهُمْ کَانُواْ خَاسِرِینَ
ترجمه
و ما برای آنان همنشینانی گماشتیم، که از پیش رو و پشت سرشان (کارهای خلافشان را) برایشان زیبا جلوه دادند و فرمان عذابی که قبل از آنان گروه هایی از جن و انس را فراگرفته بود بر آنان نیز ثابت شد، هماناکه آنان زیانکارانند.
نکته ها
«قیّضنا» به معنای احاطه و پوشش است. به پوسته ی بالای تخم مرغ قیض گفته می شود. «قرناء» جمع قرین به معنای همنشین است.
پیام ها
1- دوستان فاسد، فکر و شخصیّت انسان را می پوشانند. «قیضنا لهم قرناء»
2- دوست و همنشین بد، یکی از کیفرهای الهی است. «قیضنا لهم قرناء»»
3- دوست بد، همچون شیطان، زشتی های انسان را زیبا جلوه می دهد. «زین لهم الشیطان اعمالهم»** انفال، 48.***، «فزّینوا لهم»
4- منحرفان از خواسته های طبیعی و غریزی انسان سوء استفاده می کنند. (انسان فطرتاً زیبایی و خوبی را دوست دارد، اغفالگران از این امر سوء استفاده کرده و کارهای بد را زیبا و خوب جلوه می دهند تا انسان به راحتی آن را بپذیرد.) «زیّنوا لهم ما بین ایدیهم و ما خلفهم»
5 - نتیجه ی زیبا دیدن گناهان گذشته آن است که انسان از گناهانش توبه نکند. «ما خلفهم» و نتیجه ی خوب دیدن اعمال امروز این است که انسان به رفتار انحرافی خود دلگرم باشد. «فزّینوا لهم ما بین ایدیهم»
6- انسان گام به گام سقوط می کند: ابتدا دوستان فاسد زشتی ها را برایش زیبا جلوه می دهند، سپس مستحقّ قهر الهی می شود. «حقّ علیهم القول»
7- تهدید و تنبیه و کیفر، یک سنّت دائمی خداوند است. «حقّ علیهم القول فی امم قد خلت من قبلهم»
8 - جن موجودی است مکلّف و انتخابگر که همچون انسان گرفتار قهر الهی و مرگ و میر می شود. «خلت من قبلهم من الجنّ و الانس»
9- دوستِ بد، مایه ی زیان آدمی است. «لهم قرناء... انّهم کانوا خاسرین»