فهرست کتاب


تفسیر سوره عنکبوت

حاج شیخ محسن قرائتی

سوره 29. عنکبوت آیه 47

آیه
وَکَذَ لِکَ أَنزَلْنَآ إِلَیْکَ الْکِتَابَ فَالَّذِینَ آتَیْنَاهُمُ الْکِتَابَ یُؤْمِنُونَ بِهِ وَمِنْ هَؤُلَآءِ مَنْ یُؤْمِنُ بِهِ وَمَا یَجْحَدُ بِآیَاتِنَآ إِلَّا الْکَافِرُونَ
ترجمه
و این گونه، کتاب را بر تو نازل کردیم. پس (بعضی از) کسانی که کتاب آسمانی به ایشان دادیم به آن (قرآن) ایمان می آورند، و از این (مشرکان نیز) کسانی به آن ایمان می آورند و جز کافران (کسی) آیات ما را انکار نمی کند.
نکته ها
«جحود»، نفی چیزی است که دل می پذیرد و یا پذیرش چیزی که دل نفی می کند.
پیام ها
1- قرآن، پیروان همه ی ادیان پیشین را به اسلام دعوت می کند. «فالّذین آتیناهم الکتاب یؤمنون به»
2- هدایت گری الهی حتمی و لازم است، گرچه همه ی مردم هدایت پذیر نباشند. «انزلنا - و مِن هؤلاء مَن یؤمن به»
3- کسانی که با قرآن آشنا می شوند ولی آن را نمی پذیرند، گرفتار نوعی کفرند. «و ما یجحد بآیاتنا الاّ الکافرون»

سوره 29. عنکبوت آیه 48

آیه
وَمَا کُنتَ تَتْلُواْ مِن قَبْلِهِ مِن کِتَابٍ وَلَا تَخُطُّهُ بِیَمِینِکَ إِذاً لَّارْتَابَ الْمُبْطِلُونَ
ترجمه
و تو قبل از (نزول) این (قرآن) هیچ کتابی نمی خواندی، و با دست خود آن (قرآن) را نمی نویسی، مبادا آنان که در صدد ابطال (سخنان) تو هستند، شک و تردید کنند.
پیام ها
1- به خواندن و نوشتن خود مغرور نشویم، گاهی به اراده ی الهی، یک فرد اُمّی و درس نخوانده، فرهنگ بشریّت را عوض می کند. «و ما کنتَ تتلوا»
نگار من که به مکتب نرفت و خط ننوشت
به غمزه مسأله آموز صد مدرّس شد.
2- یکی از دلایل حقّانیّت قرآن، امّی بودن پیامبر اسلام است. «و لاتخطّهُ...»
3- هوشیاری و جلوگیری از سوءاستفاده و بهانه تراشی مخالفان لازم است. «اذاً لارتاب المبطلون»
4- نزول قرآن بر پیامبر امّی که خواندن و نوشتن نمی داند، از راههای اتمام حجّت خداوند بر مردم است. «اذاً لارتاب المبطلون»
5 - رها کردن حقّ و به سراغ زمینه های شک و تردید رفتن، نشانه ی بیماری و انگیزه های ناصحیح انسان است. «لارتاب المبطلون»

سوره 29. عنکبوت آیه 49

آیه
بَلْ هُوَ آیَاتٌ بَیِّنَاتٌ فِی صُدُورِ الَّذِینَ أُوتُواْ الْعِلْمَ وَمَا یَجْحَدُ بِآیَاتِنَآ إِلَّا الظَّالِمُونَ
ترجمه
بلکه آن (قرآن) آیاتی است روشن که در سینه های کسانی که به آنان معرفت داده شده جای دارد؛ و جز ستمگران آیات ما را انکار نمی کنند.
نکته ها
از مقایسه ی آیه ی 47 که تنها کافران را منکر آیات الهی می داند، «و ما یجحد بآیاتنا الاّ الکافرون» و این آیه که تنها ظالمان را منکر آیات می داند، «و ما یجحد بآیاتنا الاّ الظالمون» می توان استفاده نمود که کفر، نوعی ظلم و یا بالعکس است.
حدود بیست حدیث در کتب تفسیری وارد شده که مراد از «اوتوا العلم»، در این آیه امامان معصوم علیهم السلام هستند.
پیام ها
1- گرچه بعضی آیات قرآن متشابه است، ولی مجموعه ی آیات آن، روشن و روشنگر است. «آیاتٌ بیّنات»
2- نشانه ی علم واقعی، پذیرش آیات روشن الهی است. «فی صدور الّذین اوتوا العلم»
3- گرچه انسان برای رسیدن به مقصود، مأمور به تلاش و کوشش است، لیکن علم، هدیه ی الهی است. «اوتوا العلم»
4- آیات قرآن، بر دل اهل علم می نشیند و این گروه هستند که حقانیّت آن را با تمام وجود درک می کنند. «الّذین اوتوا العلم»
5 - نمونه ی روشن ظلم، ظلم فرهنگی و انکار نابجاست. «و ما یجحد بآیاتنا الاّ الظلمون»
6- آنچه را که انسان می فهمد، اگر انکار کند، نوعی ظلم است. «الاّ الظالمون»