فهرست کتاب


تفسیر سوره عنکبوت

حاج شیخ محسن قرائتی

سوره 29. عنکبوت آیه 37

آیه
فَکَذَّبُوهُ فَأَخَذْتْهُمُ الرَّجْفَةُ فَأَصْبَحُواْ فِی دَارِهِمْ جَاثِمِینَ
ترجمه
پس شعیب را تکذیب کردند و (به این سبب) زلزله آنان را فرا گرفت، و بامدادان در خانه های خود به رو در افتاده (و مرده) بودند.
نکته ها
کلمه ی «رَجفة» به معنای لرزش زمین است. «اراجیف» اخبار و سخنانی است که سبب تزلزل عقیده و روحیّه ی مردم می شود و «مُرجفون» به کسانی گویند که چنین مطالبی را بگویند یا بنویسند.
«جاثمین» به معنای نشستن روی زانوست؛ گویا عذاب شدگان، با زلزله از خواب بیدار شدند و به حالت نیم خیز بودند که اجل به آنان مهلت نداد.
پیام ها
1- تکذیب انبیا، زمینه ی قهر الهی است. «فکذّبوه فاخذتهم»
2- انسانی که قدرت فرار از قهر خدا را ندارد، چگونه حقّ را تکذیب می کند؟ «فکذّبوه... فاصبحوا... جاثمین»

سوره 29. عنکبوت آیه 38

آیه
وَعَاداً وَثَمُودَاْ وَقَد تَّبَیَّنَ لَکُم مِّن مَّسَاکِنِهِمْ وَزَیَّنَ لَهُمُ الشَّیْطَانُ أَعْمَالَهُمْ فَصَدَّهُمْ عَنِ السَّبِیلِ وَکَانُواْ مُسْتَبْصِرِینَ
ترجمه
و (قوم) عاد و ثمود را نیز (هلاک کردیم)؛ و بی شک (بعضی) از خانه های مسکونی (مخروبه ی) آنان برای شما آشکار است؛ و شیطان اعمالشان را برای آنان زینت داد، پس آنان را از راه (خدا) باز داشت، در حالی که (برای شناخت حقّ و باطل) بصیرت داشتند.
پیام ها
1- حفظ برخی آثار تاریخی، برای عبرت مردم لازم است. «تبیّن لکم من مساکنهم»
2- زشتی های خود را خوب دیدن، دام شیطان است. «زیّن لهم الشّیطان اعمالهم» (غرور و خود بزرگ بینی و افتخار به ثروت و قدرت، جلوه هایی از تزیین شیطانی است.)
3- تبلیغات و توجیهات مسموم فرهنگی، یکی از عوامل انحراف از حقّ است. «زیّن لهم الشّیطان... فصدّهم»
4- انسان فطرتاً زینت و زیبایی را دوست دارد و شیطان از این گرایش درونی، سوء استفاده می کند. «زیّن لهم الشّیطان... فصدّهم»
5 - انسان های بصیر و آگاه نیز در معرض اغفال شیطانند. «زیّن لهم الشّیطان... و کانوا مستبصرین»
6- خداوند هیچ قومی را بدون دلیل و بیّنه، عذاب نمی کند. «عاداً و ثمود... و کانوا مستبصرین»
7- مردم از طریق فطرت، عقل و ارشاد انبیا آگاه می شوند، «کانوا مستبصرین» ولی شیطان هم بیکار نیست. «زیّن لهم الشّیطان... فصدّهم»

سوره 29. عنکبوت آیه 39

آیه
وَقَارُونَ وَفِرْعَوْنَ وَهَامَانَ وَلَقَدْ جَآءَهُم مُّوسَی بِالْبَیِّنَاتِ فَاسْتَکْبَرُواْ فِی الْأَرْضِ وَمَا کَانُواْ سَابِقِینَ
ترجمه
و قارون و فرعون و هامان را (نیز هلاک کردیم)؛ و به راستی موسی همراه دلایل روشن (و معجزات) به سوی آنان آمد، (ولی) آنان در زمین تکبّر و سرکشی کردند، و (با این همه) نتوانستند (بر خدا) پیشی گیرند (و از عذاب الهی فرار کنند).
پیام ها
1- عاقبت استکبار، نابودی است و سرنوشت شوم آنان، درس عبرت است. «و قارون و فرعون و هامان ...»
2- سنّت خداوند، اتمام حجّت و سپس مؤاخذه است. «جاءهم موسی بالبیّنات»
3- جلوه های استکبار مختلف است؛ قارون مظهر مال پرستی بود و فرعون و هامان مظهر قدرت پرستی، ولی همه ی آنان در طغیان، سرکشی و لجاجت با حقّ مشترک بودند. «و قارون و فرعون و هامان - فاستکبروا»
4- زر و زور، در برابر قدرت خداوند عاجز و بی اثر است. «و ما کانوا سابقین»