فهرست کتاب


گزیده حلیة المتقین

علامه محمد باقر مجلسی رحمة الله علیه

فصل دهم: سفرکردن

آداب سفر

از حضرت صادق (علیه السلام) نقل است: در حکمت آل داوود نوشته است که نباید کسی سفر کند مگر برای سه چیز: سفری که توشه آخرت در آن حاصل شود، یا سفری که باعث مرمت امور معاش گردد، یا سفری که برای سیر و لذتی باشد که حرام نباشد. در حدیث دیگر فرمود: سفر کنید تا بدن های شما سالم شود و جهاد کنید تا غنیمت دنیا و آخرت بیابید و حج کنید تا مالدار و بی نیاز شوید. در حدیث است که محمد بن مسلم به حضرت صادق (علیه السلام) گفت: به جایی می روم که در آن جا غیر از برف و یخ چیزی نیست. فرمود که چون مضطر است، تیمم کند و دیگر به همچنین زمینی نرود که دینش در آن جا هلاک شود.
در حدیث است که شخصی به خدمت حضرت امام موسی (علیه السلام) آمد و گفت: می خواهم به سفر بروم، برای من دعا کنید. فرمود: در چه روزی می روی؟. گفت: در روز دوشنبه برای برکت این روز، زیرا که حضرت رسول (صلی الله علیه و آله وسلم) در روز دوشنبه متولد شده. حضرت فرمود: دروغ می گویند. حضرت رسول خدا (صلی الله علیه و آله وسلم) در جمعه متولد شدند و هیچ روزی شوم تر از روز دوشنبه نیست. حضرت رسول (صلی الله علیه و آله وسلم) در آن روز وفات کرد و وحی آسمان از ما منقطع شد و در آن روز حق ما را از آن روز که آهن را برای حضرت داوود نرم کرد؟ گفت: بلی. فرمود: آن روز سه شنبه است.
در حدیث معتبر از حضرت صادق (علیه السلام) منقول است: هر که اراده سفری داشته باشد، باید که در روز شنبه سفر کند که اگر سنگی در کوهی بگردد در روز شنبه، خدا تعالی آن را به جای خود بر می گرداند و هرکه کارها بر او دشوار شود، باید در روز سه شنبه طلب کند. سه شنبه آن روزی است که آهن برای حضرت داوود (علیه السلام) نرم شده است. در حدیث معتبر منقول است که حضرت رسول خدا (صلی الله علیه و آله وسلم) در روز پنجشنبه به سفر می رفتند و می فرمودند: روز پنجشنبه را خدا و رسول و ملائکه دوست می دارند. در حدیث صحیح از حضرت صادق (علیه السلام) منقول است: مکروه است سفر کردن و سعی در حوائج کردن در بامدادن روز جمعه، مبادا انسان از نماز بازماند، اما بعد از نماز از برای تبرک خوب است. در حدیث دیگر فرمود: باکی نیست سفر کردن در شب جمعه.
در بعضی از روایات وارد شده است که سفر مکن در روز سوم ماه و روز چهارم و روز پنجم و روز سیزدهم و روز شانزدهم و روز بیستم و روز بیست و چهارم و روز بیست و پنجم و روز بیست و ششم.

دفع نحسی سفر

در حدیث صحیح از حضرت صادق (علیه السلام) منقول است: صدقه بده و در هر روز که خواهی به سفر برو. در حدیث صحیح دیگر منقول است که از آن حضرت پرسیدند: آیا کراهت دارد سفرکردن در روزی مثل چهارشنبه و غیر آن؟ فرمود: سفر خود با صدقه آغاز کن و هر وقت که خواهی سفر کن.
در حدیث دیگر از حضرت صادق (علیه السلام) منقول است: هر که در اول روز تصدق بکند، حق تعالی نحسی آن روز را از او دفع می کند.
در حدیث صحیح از حضرت امام موسی (علیه السلام) نقل است: هفت چیز است که اگر در برابر مسافر ظاهر شود، برای او شوم است: کلاغی که فریاد کند از جانب راست او و سگی که دم را علم کرده باشد و گرگی که بر دم خود نشسته باشد و بر روی او فریاد کند و سه مرتبه بلند شود و پست شود و آهویی که از جانب راست او بیاید و به جانب چپ او برود و جغدی که فریاد کند و زن پیر سفید مویی که روبه روی او بیاید و ماده الاغی که گوشش بریده باشد. پس کسی که از دیدن آن ها ترسی به خاطرش بیاید، باید بگوید: اعتصمت بک یا رب من شر ما اجد فی نفسی فاعصمنی من ذلک. چون این را بگوید ضرری به او نرسد.
در حدیث معتبر از حضرت رسول (صلی الله علیه و آله وسلم) منقول است: مسافر هیچ جانشینی در خانه نمی گزارد بهتر از آن که در وقت بیرون رفتن دو رکعت نماز بگذارد و بگوید: اللهم انی استودعک نفسی و اهلی و مالی و ذریتی و دنیای و آخرتی و امانتی و خاتمة عملی.
در احادیث معتبر بسیار وارد شده است که اگر کسی تنها به سفر برود، ملعون است. در حدیث معتبر منقول است: حضرت رسول (صلی الله علیه و آله وسلم) به حضرت امیر (علیه السلام) وصیت نمود: یاعلی، هرگز تنها به سفر مرو که شیطان با یک کس است و از دو نفر دورتر است. یاعلی، شخصی که تنها به سفر می رود، گمراه است و دو کس که می روند، دو گمراهند و سه کس مسافرانند. در روایت دیگر است که شخصی به خدمت حضرت صادق (علیه السلام) آمد. آن حضرت پرسیدند که در راه چه کسی همراه تو بود؟ گفت: تنها بودم. فرمود: اگر من پیش تر تو را می دیدم، تو را نیکو تأدیب می کردم که چگونه باید به سفر رفت. سپس فرمود: یک کس شیطان است و دو نفر شیطانند و سه نفر مصاحبانند و چهار نفر رفیقانند. و به سند معتبر از حضرت موسی بن جعفر منقول است هر که به سفری می رود، خوب است بگوید: ماشاءالله لا حول و لا قوة الا بالله اللهم انس وحشتی و اعنی علی وحدتی و اد غیبتی.
در روایت از حضرت امام محمدباقر (علیه السلام) منقول است: اگر مصاحبت می کنی، با مثل و مانند خود مصاحبت و رفاقت بکن و با کسی رفیق مشو که خرج تو را کشد که این موجب خواری مؤمن است. از حضرت صادق (علیه السلام) منقول است: حق مسافر بر رفیقان آن است که چون بیمار شد، سه روز برای او توقف کنند.