فهرست کتاب


گزیده حلیة المتقین

علامه محمد باقر مجلسی رحمة الله علیه

حق یتیم

در احادیث معتبر وارد شده است که خوردن مال یتیم به ناحق، از گناهان کبیره است. در احادیث معتبر منقول است که حضرت رسول (صلی الله علیه و آله وسلم) فرمود: هرکه یتیمی را نگهداری کند و او را نفقه دهد، من و او در بهشت مانند این دو انگشت با هم باشیم. و اشاره به انگشت شهادت و میان فرمود. در حدیث دیگر فرمود: هر که یتیمی را در عیال خود داخل کند و خرج او را بدهد تا بی نیاز شود، خدا بهشت را بر او واجب گرداند؛ چنان که برای خورنده مال یتیم جهنم را واجب گردانیده است. در روایت معتبر از حضرت امیر (علیه السلام) منقول است: هر مرد مؤمن و زن مؤمنه که دست بر سر یتیم بکشد از روی ترحم، حق تعالی برای او به عدد هر مویی که دستش بر آن می گردد، حسنه ای می نویسد.
در احادیث معتبر از حضرت صادق (علیه السلام) است که حق تعالی در قرآن مجید برای کسی که مال یتیم را به ناحق بخورد، دو کیفر مقرر ساخته: یکی عذاب جهنم در آخرت و دیگری آن که در دنیا، بعد از او با یتیمان او بکنند آنچه با یتیمان دیگران کرده باشد. از حضرت امام محمد باقر (علیه السلام) منقول است: حق تعالی در قیامت جماعتی را از قبرها محشور گرداند که از دهن های ایشان آتش شعله ور باشد و آن ها جماعتی باشند که مال یتیم را خورده باشند.

حق دوستی و برادری

در حدیث است که حضرت امیر (علیه السلام) هنگام شهادت وصیت نمود به حضرت امام حسن (علیه السلام): برادری کن با برادران از برای خدا و دوست بدار صالحان را برای صلاحشان. از حضرت امام رضا (علیه السلام) منقول است: هر که مؤمنی را برای خدا به برادری بگیرد، خانه ای در بهشت یافته باشد. از حضرت رسول (صلی الله علیه و آله وسلم) منقول است: کسی بعد از اسلام فایده ای نیافته است که بهتر باشد از برادری که از برای خدا گرفته باشد. در حدیث دیگر منقول است که شخصی به حضرت امام محمد باقر (علیه السلام) عرض کرد: بسیار است که اندوهگین می شوم بی سببی، به حدی که اهل و یاران من، اثر آن را از روی من مشاهده می کنند. فرمود: حق تعالی مؤمنان را از طینت بهشت آفریده و از نسیم رحمت خود در ایشان جاری گردانیده. پس به این سبب مؤمنان برادر پدر مادری یکدیگرند و چون به روح یکی از مؤمنان اندوهی می رسد، مؤمنان دیگر برای اندوه او محزون می شوند.
در حدیث معتبر از حضرت رسول (صلی الله علیه و آله وسلم) منقول است: نظر کردن به روی امام عادل عبادت است و نظر کردن به روی عالم عبادت است و نظر کردن بر روی پدر و مادر از روی مهربانی و شفقت، عبادت است و نظر کردن بر روی برادری که دوست داری او را برای خدا، عبادت است.
از حضرت امیر (علیه السلام) روایت است: در دوستی با دوستان خود زیاده روی مکن شاید روزی دشمن تو شوند. و در دشمنی با دشمنان خود تندروی مکن که شاید روزی دوست تو شوند. از حضرت صادق (علیه السلام) منقول است: مطلع مگردان دوستان را به راز خود، مگر رازی که اگر دشمن تو بداند به تو ضرری نرسد؛ زیرا گاهی دوست در یک روز دشمن می شود. از حضرت امام موسی (علیه السلام) منقول است: بهترین عیش دنیا فراخی خانه و بسیاری دوستان است. حضرت لقمان (علیه السلام) پسر خود را گفت: با صد کس مصاحبت بکن و با یک دشمنی مکن و راضی باش که غلام نیکان باشی و راضی مشو که فرزند بدان باشی.

حق مؤمنان بر یکدیگر

به سند معتبر منقول است که معلی بن خنیس از حضرت امام جعفر صادق (علیه السلام) پرسید: حق مسلمان بر مسلمان چیست؟ فرمود: هفت حق است که هر یک از آن ها واجب است و اگر یکی از آن ها را ترک کند، از دوستی و طاعت خدا به در می رود. پرسید: آن ها چیست؟ فرمود: می ترسم که بدانی و عمل نکنی و رعایت آن ها نکنی. اول: آسان ترین آن حقوق، آن است که آنچه از برای خود دوست می داری، از برای او دوست بداری و آنچه از برای خود نمی خواهی از برای او نخواهی. دوم: بپرهیزی از غضب او و پیروی خشنودی او بکنی و آنچه فرماید اطاعت کنی. سوم: یاری اش کنی به جان و مال و به زبان و به دست و به پا. چهارم: دیده و راهنما و آیینه او باشی. پنجم: تو سیر نباشی و او گرسنه باشد. تو سیراب نباشی و او تشنه باشد. تو پوشیده نباشی و او عریان باشد. ششم: اگر تو خدمتکار داشته باشی و او نداشته باشد، واجب است که خادم خود را بفرستی که جامه اش را بشوید و طعامش را بسازد و رختخوابش را بگستراند. هفتم: اگر تو را قسم دهد، کارش را به عملی آوری. اگر تو را به خانه دعوت کند، قبول کنی. اگر بیمار شود، به عیادتش بروی. اگر بمیرد، به جنازه اش حاضر شوی. اگر دانی که حاجتی دارد، پیش از آن که از تو بخواهد، به یاری اش بروی.
به سندهای معتبر از حضرت رسول (صلی الله علیه و آله وسلم) نقل است: هرکه صبح کند و به امور مسلمان اهتمام نداشته باشد، مسلمان نیست و اگر کسی بشنود که کسی فریاد می کند که مسلمانان به فریاد من برسید و یاری او نکند، مسلمان نیست. و فرمود: محبوب ترین مردم کسی است که نفعش به مردم بیش تر می رسد. و فرمود: هر کس ضرر آبی یا آتشی را از مسلمانان دفع کند، بهشت او را واجب شود.
از حضرت صادق (علیه السلام) منقول است: حق مؤمن بر مؤمن آن است که او را به دل دوست بدارد و مال خود را از او دریغ ندارد و اگر به سفر رود، به احوال اهل او بپردازد و اگر کسی بر او ظلم کند، او را یاری نماید و اگر عطایی به مسلمانان دهند و او غایب باشد، بهره او را برای او بگیرد و چون بمیرد، به زیارت قبر او برود و بر او ظلم نکند و او را فریب ندهد و با او خیانت نکند و بر وی اف نگوید و اگر اف بگوید، دوستی از میان ایشان برطرف می شود....
از حضرت امام محمد باقر (علیه السلام) منقول است: واجب است که آدمی هفتاد کبیره برادرش را بپوشاند از حضرت صادق (علیه السلام) منقول است: واجب است که مؤمن خیرخواه برادر مؤمنش باشد در حضور و غیبت. در حدیث دیگر فرمود: بر شما باد خیرخواهی خلایق که هیچ کاری نزد خدا بهتر از این نیست.