فهرست کتاب


گزیده حلیة المتقین

علامه محمد باقر مجلسی رحمة الله علیه

حق همسایگان

از حضرت رسول (صلی الله علیه و آله وسلم) منقول است: پیوسته مرا جبرئیل وصیت می نمود به رعایت همسایه تا آن که گمان کردم که برای او میراثی قرار خواهد داد. و فرمود: هرکه همسایه خود را آزار کند، حق تعالی بوی بهشت را بر او حرام گرداند و مأوای او جهنم باشد. و فرمود: هرکه از همسایه اش به قدر یک وجب زمین خیانت کند، خدای تعالی آن زمین را تا طبقه هفتم طوقی گرداند و در گردن او اندازد تا چون او را به مقام حساب آورند طوق در گردن او باشد، مگر آن که توبه کند و آن زمین را پس دهد.
از حضرت صادق (علیه السلام) منقول است: هرکه آزار خود را از همسایه باز دارد، حق تعالی در روز قیامت از گناهان او در گذرد. از حضرت رسول (صلی الله علیه و آله وسلم) منقول است: سه چیز است که بدترین بالاها است: پادشاهی یا صاحب حکمی که اگر به او احسان کنی شکر نکند و اگر بدی کنی نگذرد و همسایه ای که چشمش تو را بیند و دلش مرگ تو را خواهد، اگر نیکی ببیند بپوشاند و مذکور نسازد و اگر بدی ببیند ظاهر کند و منتشر گرداند و زنی که اگر حاضر باشی تو را شاد نگرداند و اگر غایب باشی خاطرت به او مطمئن نباشد.
در چند حدیث معتبر از حضرت رسول (علیه السلام) منقول است که تا چهل خانه از هر طرف همسایه اند.

حق یتیم

در احادیث معتبر وارد شده است که خوردن مال یتیم به ناحق، از گناهان کبیره است. در احادیث معتبر منقول است که حضرت رسول (صلی الله علیه و آله وسلم) فرمود: هرکه یتیمی را نگهداری کند و او را نفقه دهد، من و او در بهشت مانند این دو انگشت با هم باشیم. و اشاره به انگشت شهادت و میان فرمود. در حدیث دیگر فرمود: هر که یتیمی را در عیال خود داخل کند و خرج او را بدهد تا بی نیاز شود، خدا بهشت را بر او واجب گرداند؛ چنان که برای خورنده مال یتیم جهنم را واجب گردانیده است. در روایت معتبر از حضرت امیر (علیه السلام) منقول است: هر مرد مؤمن و زن مؤمنه که دست بر سر یتیم بکشد از روی ترحم، حق تعالی برای او به عدد هر مویی که دستش بر آن می گردد، حسنه ای می نویسد.
در احادیث معتبر از حضرت صادق (علیه السلام) است که حق تعالی در قرآن مجید برای کسی که مال یتیم را به ناحق بخورد، دو کیفر مقرر ساخته: یکی عذاب جهنم در آخرت و دیگری آن که در دنیا، بعد از او با یتیمان او بکنند آنچه با یتیمان دیگران کرده باشد. از حضرت امام محمد باقر (علیه السلام) منقول است: حق تعالی در قیامت جماعتی را از قبرها محشور گرداند که از دهن های ایشان آتش شعله ور باشد و آن ها جماعتی باشند که مال یتیم را خورده باشند.

حق دوستی و برادری

در حدیث است که حضرت امیر (علیه السلام) هنگام شهادت وصیت نمود به حضرت امام حسن (علیه السلام): برادری کن با برادران از برای خدا و دوست بدار صالحان را برای صلاحشان. از حضرت امام رضا (علیه السلام) منقول است: هر که مؤمنی را برای خدا به برادری بگیرد، خانه ای در بهشت یافته باشد. از حضرت رسول (صلی الله علیه و آله وسلم) منقول است: کسی بعد از اسلام فایده ای نیافته است که بهتر باشد از برادری که از برای خدا گرفته باشد. در حدیث دیگر منقول است که شخصی به حضرت امام محمد باقر (علیه السلام) عرض کرد: بسیار است که اندوهگین می شوم بی سببی، به حدی که اهل و یاران من، اثر آن را از روی من مشاهده می کنند. فرمود: حق تعالی مؤمنان را از طینت بهشت آفریده و از نسیم رحمت خود در ایشان جاری گردانیده. پس به این سبب مؤمنان برادر پدر مادری یکدیگرند و چون به روح یکی از مؤمنان اندوهی می رسد، مؤمنان دیگر برای اندوه او محزون می شوند.
در حدیث معتبر از حضرت رسول (صلی الله علیه و آله وسلم) منقول است: نظر کردن به روی امام عادل عبادت است و نظر کردن به روی عالم عبادت است و نظر کردن بر روی پدر و مادر از روی مهربانی و شفقت، عبادت است و نظر کردن بر روی برادری که دوست داری او را برای خدا، عبادت است.
از حضرت امیر (علیه السلام) روایت است: در دوستی با دوستان خود زیاده روی مکن شاید روزی دشمن تو شوند. و در دشمنی با دشمنان خود تندروی مکن که شاید روزی دوست تو شوند. از حضرت صادق (علیه السلام) منقول است: مطلع مگردان دوستان را به راز خود، مگر رازی که اگر دشمن تو بداند به تو ضرری نرسد؛ زیرا گاهی دوست در یک روز دشمن می شود. از حضرت امام موسی (علیه السلام) منقول است: بهترین عیش دنیا فراخی خانه و بسیاری دوستان است. حضرت لقمان (علیه السلام) پسر خود را گفت: با صد کس مصاحبت بکن و با یک دشمنی مکن و راضی باش که غلام نیکان باشی و راضی مشو که فرزند بدان باشی.