فهرست کتاب


گزیده حلیة المتقین

علامه محمد باقر مجلسی رحمة الله علیه

حافظه

در روایت دیگر منقول است که شخصی خدمت حضرت رسول (صلی الله علیه و آله وسلم) آمد و عرض کرد: من حافظه ای قوی داشتم. اکنون فراموشی بر من غالب شده است. فرمود: آیا خواب قیلوله می کردی و الحال ترک کرده ای؟ گفت: بلی. فرمود: باز خواب قیلوله بکن. چنان کرد و حافظه اش برگشت. در روایت دیگر وارد شده است: قیلوله کنید که شیطان قیلوله نمی کند. و منقول است: نیکو یاوری است خواب قیلوله بر بیداری و عبادت شب.

وضو ساختن پیش از خواب

از حضرت صادق (علیه السلام) منقول است: هر که وضو بسازد و به رختخواب برود، برای او حکم مسجد داشته باشد و اگر در میان رختخواب به یادش آید که وضو ندارد، می تواند از لحاف تیمم کند. اگر با وضو یا تیمم بخوابد، تا به یاد خدا است چنان است که نماز می کند. از حضرت امیر (علیه السلام) منقول است: نخوابد مسلمانی در حالی که جنب باشد و نخوابد مگر با وضو و اگر آب نیابد برای غسل و وضو، تیمم کند به خاک؛ زیرا روح مؤمن را در وقت خواب به آسمان می برند و حق تعالی او را قبول می نماید و برکت به او می فرستد.
در حدیث معتبر دیگر منقول است که روزی حضرت رسول (صلی الله علیه و آله وسلم) به اصحاب خود فرمود: کدام یک از شما تمام سال روزه می دارید؟ سلمان گفت: من. فرمود: کدام یک از شما شب را احیا می کنید؟ سلمان گفت: من. عمر به خشم آمد و گفت: این مردی است از فارس و می خواهد بر ما که از قریشیم فخر کند و دروغ می گوید و در اکثر روزها روزه نیست و در اکثر شب ها خواب است و در اکثر روزش خاموش می باشد. حضرت فرمود: او مانند و شبیه لقمان حکیم است. از او سؤال کن تا جوابت بگوید. عمر پرسید. سلمان فرمود: اما روزه سال، من ماهی سه روز روزه می دارم و حق تعالی می فرماید: هرکه حسنه ای بکند، ده برابر به او ثواب می دهم. این برابر روزه سال می شود با آن که ماه شعبان را روزه می گیرم و با ماه رمضان پیوند می کنم، و اما بیداری شب، هر شب با وضو می خوابم. از حضرت رسول (صلی الله علیه و آله وسلم) شنیدم که می فرمود: هرکه با وضو بخوابد، چنان است که تمام شب را به عبادت احیا کرده باشد، و اما ختم قرآن، در هر روز سه مرتبه قل هو الله احد را می خوانم. از حضرت رسول (صلی الله علیه و آله وسلم) شنیدم که به حضرت امیر (علیه السلام) می فرمود: یاعلی مثل تو در میان امت، سوره قل هو الله است. هرکه سوره قل هو الله را یک بار بخواند چنان است که ثلث قرآن را خوانده است و هرکه دوبار بخواند چنان است که دو ثلث قرآن را خوانده است و هرکه سه بار بخواند چنان است که قرآن را ختم کرده است. پس هر که تو را به زبان دوست دارد ثلث ایمان در او کامل شده است و هر که تو را به زبان و دل دوست دارد دو ثلث ایمانش کامل شده است و هر کس تو را به زبان و دل و دوست بدارد و به دست خود تو را یاری کند، تمام ایمان در او کامل شده است. یاعلی به حق خداوندی که مرا به راستی فرستاده است سوگند که اگر تو را اهل زمین دوست می داشتند - چنان که اهل آسمان تو را دوست می دارند - خدا هیچ کس را به آتش جهنم عذاب نمی کرد. پس عمر ساکت شد؛ گویی سنگی به دهانش گذاشتند.

مکان خوابیدن و آداب پیش از خوابیدن

مشهور میان علما آن است که خوابیدن در مساجد مکروه است و ظاهر احادیث آن است که مکروه نیست مگر در مسجد الحرام و مسجد رسول (صلی الله علیه و آله وسلم) و در آن ها نیز خوابیدن جایز است. در احادیث معتبر بسیار وارد شده است که رسول خدا (صلی الله علیه و آله وسلم) سه کس را لعنت کرد: کسی که تنها چیز بخورد و تنها به سفر رود و تنها بخوابد و فرمود: اگر کسی تنها بخوابد بیم آن است که دیوانه شود. از حضرت امام موسی (علیه السلام) منقول است: هرکه در خانه ای یا بیابانی تنها بخوابد، بگوید: اللهم آنس وحشتی، و اعنی علی وحدتی.
در حدیث دیگر نقل است که حضرت رسول (صلی الله علیه و آله وسلم) نهی فرمود از خوابیدن بر بامی که دیوار نداشته باشد و فرمود: هرکه بر بامی بخوابد که دیوار نداشته باشد، از امان خدا به در می رود.
حضرت رسول (صلی الله علیه و آله وسلم) منع کرده است که کسی با دست چرب و آلوده به خوردنی بخوابد که اگر چنین کند و شیطان بر او دست یابد یا دیوانه شود، ملامت نکند مگر خود را و فرمود: دست و دهان اطفال خود را در وقت خوابیدن بشویید که اگر نشوید، شیطان ایشان را می بوید و در خواب می ترسند.
در چندین حدیث از حضرت رسول منقول است که هرکس خواهد به جامه خواب داخل شود، کنار جامه خود را بر رختخواب بکشد که اگر جانوری داخل شده باشد داخل نشود و به او ضرر نرساند. از حضرت امیر (علیه السلام) وارد شده است: باید پیش از خواب به بیت الخلا رود و بعد از آن بخوابد.
مستحب است که آدمی بر دست راست رو به قبله بخوابد و دست راست را زیر صورت بگذارد و بر دست چپ و بر روی شکم خوابیدن مکروه است؛ چنان که از حضرت امیر (علیه السلام) منقول است: خواب بر چهار قسم است: پیغمبران بر پشت می خوابند و دیده های ایشان به خواب نمی رود و منتظر وحی پروردگار خود باشند و مؤمن بر دست راست می خوابد رو به قبله و پادشاهان و فرزندان ایشان بر دست چپ می خوابند که آنچه خورده اند گوارا شود و شیطان و برادران او و هر دیوانه و مبتلایی بر شکم می خوابد. در حدیث معتبر دیگر فرمود: نباید کسی بر شکم بخوابد و هر که را دیدید که چنین خوابیده است او را بیدار کنید و مگذارید بر آن حال. و فرمود هرگاه کسی اراده خواب کند باید که دست را بر زیر جانب راست صورت بگذارد. زیرا کسی نمی داند که از خواب بیدار خواهد شد یا نه.