فهرست کتاب


گزیده حلیة المتقین

علامه محمد باقر مجلسی رحمة الله علیه

فضیلت و آداب سر تراشیدن

از حضرت امام موسی (علیه السلام) است که سه چیز است که هرکه لذتشان را یافت، ترک نمی کند: مو را از بیخ گرفتن و جامه را کوتاه کردن و... .
حضرت صادق (علیه السلام) فرمود: موی سر را از بیخ بگیر تا چرک نگیرد و جانوران در آن جا نکنند و گردنت گنده شود و دیده ات جلا یابد و بدنت راحت یابد. حضرت صادق (علیه السلام) فرمود: من هر جمعه سر می تراشم. در حدیث دیگر فرمود: موی پشت سر را تراشیدن غم را زایل می کند. در حدیث از حضرت امام موسی (علیه السلام) نقل است: چون موی سر بلند شود، چشم را ضعیف می کند و نورش را کم می کند و مویش را از ازاله کردن دیده را جلا می دهد.
در فقه الرضا (علیه السلام) مذکور است که چون می خواهی که موی سر را بتراشی رو به قبله کن و از تراشیدن جلو سر آغاز کن و بتراش تا دو استخوان که از پهلوهایش گوش بلند شده اند و در هنگام شروع این دعا بخوان: بسم الله و بالله و علی ملة رسول الله و سنته حنیفا مسلما و ما انا من المشرکین، اللهم اعطنی بکل شعرة نورا ساطعا یوم القیامة. پس چون فارغ می شوی، بگو: اللهم زینی بالتقی و جنبنی الردی و جنب شعری و بشری من المعاصی و جمیع ما تکره منی فانی لا املک لنفسی نفعا ولاضرا.

آداب موی سر نگاه داشتن مردان و زنان

زنان را بی ضرورت و عذر موی سر تراشیدن حرام است و مردان را یکی از دو چیز سنت است: یا موی سر را بتراشند و این بهتر است یا موی سر بگذارند و تربیت کنند به آن که بشویند و شانه کنند و موی سر را دو بخش کنند که در میان سر، ته مو ظاهر شود و چون در اول اسلام تراشیدن سر عیب بود و چون پیغمبر و امام نباید کاری بکنند که در نظرها قبیح بنماید، حضرت رسول (صلی الله علیه و آله وسلم) موی سر را به قدر چهار انگشت می گذاشتند و در حج و عمره می تراشیدند. در حدیث معتبر از حضرت رسول (صلی الله علیه و آله وسلم) منقول است: هرکه موی سر را بگذارد، باید نیکو رعایت و تربیتش بکند، یا آن که از ته بتراشند و بلند نگذارند.
در چندین حدیث وارد شده است: از حضرت صادق (علیه السلام) پرسیدند که آیا حضرت رسول (صلی الله علیه و آله وسلم) موی سر را دو بخش می کردند و میانش را می شکافتند؟ فرمود: آن حضرت مو را به حدی بلند نمی گذاشتند که احتیاج به این شود، بلکه آن قدر می گذاشتند که به نرمه گوش می رسید و هیچ یک از پیغمبران موی سر نگاه نمی داشتند.
در حدیث است که حضرت رسول (صلی الله علیه و آله وسلم) نهی فرمود از کاکل گذاشتن و موی را در پیش سر گره زدن و نقش خضاب کردن. و فرمود: زنان بنی اسرائیل هلاک شدند به سبب آن که موی سر را در پیش سر، گره می زدند و نقش خضاب می کردند. و محتمل است که مراد از نقش خضاب آن باشد که متعارف است در میان زنان عرب که سوزن به دست و بدن می زنند و سرمه و غیر آن در آن می ریزند که رنگش می ماند (خالکوبی) و احتمال دارد که نقش های حنا را هم شامل باشد.

فضیلت شارب گرفتن

موی لب بالا را تا ته گرفتن، سنت مؤکد است و هرچند بیش تر از ته بگیرند، بهتر است. از حضرت رسول (صلی الله علیه و آله وسلم) نقل است: شارب خود را دراز مکنید که شیطان در آن، جا می کند و پنهان می شود. از حضرت صادق (علیه السلام) نقل است که شارب گرفتن رفع غم و وسواس می کند. حضرت رسول (صلی الله علیه و آله وسلم) فرمود: سنت است گرفتن موی شارب تا آن که برسد به دم لب بالا. حضرت صادق (علیه السلام) شارب را آن قدر می گرفتند که به ته مو می رسید. از حضرت امام جعفر صادق (علیه السلام) منقول است: ناخن و شارب گرفتن از جمعه تا جمعه دیگر، امان می دهد از خوره. در حدیث دیگر وارد شده است شخصی به خدمت آن حضرت عرض کرد: دعایی به من بیاموز که باعث زیادتی روزی شود. حضرت فرمود: شارب و ناخن بگیر و باید که در روز جمعه باشد.
در حدیث معتبر دیگر از آن حضرت منقول است: هرکه ناخن و شارب در هر جمعه بگیرد و در وقت گرفتن بگوید: بسم الله و بالله و علی سنة محمد و آل محمد، به عدد هر ریزه ای که از مو و ناخن او بریزد، حق تعالی ثواب یک بنده از فرزندان اسماعیل آزاد کردن به او عطا فرماید و بیمار نشود مگر به بیماری مرگ.
از حضرت رسول (صلی الله علیه و آله وسلم) منقول است: هرکه در روز شنبه و پنجشنبه شارب و ناخن بگیرد، عافیت یابد از درد دندان و درد چشم. در حدیث دیگر فرمود: شارب را از ته بگیرید و ریش را بلند بگذارید و به یهودیان و گبران خود را شبیه مگردانید. و فرمود: از ما نیست هر که شارب خود را نگیرد.