فهرست کتاب


گزیده حلیة المتقین

علامه محمد باقر مجلسی رحمة الله علیه

فصل چهارم: نظافت و پاکیزگی

فضیلت مسواک کردن

در احادیث معتبر از حضرت صادق (علیه السلام) نقل است که مسواک کردن از سنت پیغمبران است. حضرت رسول (صلی الله علیه و آله وسلم) فرمود: پیوسته جبرئیل مرا امر به مسواک می فرمود، تا آن که ترسیدم دندان هایم ساییده شود یا بریزد. در حدیث دیگر فرمود: جبرئیل آن قدر مرا امر به مسواک کرد که گمان کردم بر امت من واجب خواهد کرد. حضرت صادق (علیه السلام) فرمود: در مسواک دوازده خصلت است: از سنت پیغمبران است و پاک کننده دهان است و جلا دهنده چشم است و موجب خشنودی پروردگار است و بلغم را دفع می کند و حافظه را زیاد می کند و دندان ها را سفید می کند و حسنات را مضاعف می گرداند و پوست انداختن و پوسیدن دندان را می برد و بن دندان را محکم می کند و اشتهای طعام را زیاد می کند و ملائکه به آن خشنود می شوند. در حدیث دیگر فرمود: آب ریختن چشم را برطرف می کند و نور چشم را زیاد می کند.
به سند معتبر از حضرت امام موسی (علیه السلام) و امام رضا (علیه السلام) نقل است: سنت های حنیفه حضرت ابراهیم ده است: پنج در سر، و پنج در بدن. اما آنها که در سر است: مسواک کردن و شارب گرفتن و موی سر را دو بخش کردن که جای مسح گشوده شود و مضمضه کردن (یعنی آب در دهن کردن و گردانیدن و ریختن) و استنشاق کردن (یعنی آب در بینی کردن و بالا کشیدن). و اما آن پنج که در بدن است: ختنه کردن و پشت زهار را تراشیدن و موی زیر بغل ها را کندن و استنجا کردن و ناخن گرفتن.
از حضرت امام محمد باقر (علیه السلام) نقل است که خانه کعبه به خدا شکایت کرد از نفس های بد بوی کافران. حق تعالی به او وحی فرمود: ای کعبه، آرام باش که به عوض ایشان جماعتی به سوی تو خواهم فرستاد که دهان های خود را به چوب درختان پاک کنند.
از حضرت رسول (صلی الله علیه و آله وسلم) نقل است که دو رکعت نماز که با مسواک باشد بهتر است از هفتاد رکعت نماز که بی مسواک باشد. از حضرت صادق (علیه السلام) نقل است: هر که مسواک کند، باید بعد از آن مضمضه بکند. حضرت امام موسی (علیه السلام) فرمود: مسواک کردن در بیت الخلا مورث گند دهان است. منقول است: حضرت امام محمد باقر (علیه السلام) فرمود: مسواک کردن در حمام دندان ها را می ریزد. و فرمود: مسواک را ترک مکن در هر سه روز اگر چه به یک مالیدن باشد.

فضیلت و آداب سر تراشیدن

از حضرت امام موسی (علیه السلام) است که سه چیز است که هرکه لذتشان را یافت، ترک نمی کند: مو را از بیخ گرفتن و جامه را کوتاه کردن و... .
حضرت صادق (علیه السلام) فرمود: موی سر را از بیخ بگیر تا چرک نگیرد و جانوران در آن جا نکنند و گردنت گنده شود و دیده ات جلا یابد و بدنت راحت یابد. حضرت صادق (علیه السلام) فرمود: من هر جمعه سر می تراشم. در حدیث دیگر فرمود: موی پشت سر را تراشیدن غم را زایل می کند. در حدیث از حضرت امام موسی (علیه السلام) نقل است: چون موی سر بلند شود، چشم را ضعیف می کند و نورش را کم می کند و مویش را از ازاله کردن دیده را جلا می دهد.
در فقه الرضا (علیه السلام) مذکور است که چون می خواهی که موی سر را بتراشی رو به قبله کن و از تراشیدن جلو سر آغاز کن و بتراش تا دو استخوان که از پهلوهایش گوش بلند شده اند و در هنگام شروع این دعا بخوان: بسم الله و بالله و علی ملة رسول الله و سنته حنیفا مسلما و ما انا من المشرکین، اللهم اعطنی بکل شعرة نورا ساطعا یوم القیامة. پس چون فارغ می شوی، بگو: اللهم زینی بالتقی و جنبنی الردی و جنب شعری و بشری من المعاصی و جمیع ما تکره منی فانی لا املک لنفسی نفعا ولاضرا.